Facebook

Program KSZTAŁTOWANIE PRZESTRZENI 2018–2022

Z:A 85

KATEGORIA: Edukacja

Program Kształtowanie Przestrzeni wspiera przedstawicieli młodego pokolenia dumnych z lokalnej tożsamości, zainteresowanych swoim miejscem zamieszkania i otwartych na nowoczesne rozwiązania architektoniczne. Zwieńczeniem działań KP jest coroczny konkurs, w którym uczniowie zawsze wykazują ogromną kreatywność.

Rok 2018, a właściwie jego druga połowa (bo kadencja rozpoczęła się w czerwcu), minął na zbieraniu informacji, rozmowach z koordynatorami programu Kształtowanie Przestrzeni działającymi w poprzednich kadencjach, oraz kompletowaniu wiedzy o podobnych projektach za granicą. W ten sposób zostały zdiagnozowane słabe i mocne strony funkcjonującego programu. Wśród zalet zwrócono uwagę na bogate treści edukacyjne, uporządkowanie tematyczne, scenariusze aktywizujące młodzież, sieć koordynatorów okręgowych oraz tradycję corocznego konkursu. Jednocześnie brak narzędzi ewaluacyjnych i możliwości otrzymywania informacji zwrotnej stanowiły przeszkodę w ocenie skuteczności i zasięgów programu. Podręcznik okazywał się dla wielu zainteresowanych zbyt obszerny, a nauczycielom często brakowało wiedzy merytorycznej z zakresu architektury i urbanistyki.

PROCES MODERNIZACJI

Z wykorzystaniem mocnych stron programu opracowano plan jego modernizacji, polegający na połączeniu idei irlandzkiego shaping space z modelem rumuńskim, czyli zaangażowaniem architektów edukatorów w proces kształcenia. Opierając się na celach określonych przez UIA (Międzynarodową Unię Architektów) oraz działaniach wskazanych w Polskiej Polityce Architektonicznej, stworzono matrycę efektów nauczania. Na jej podstawie przeanalizowano dotychczasowy podręcznik, aby wyłuskać z niego najważniejsze i najciekawsze treści. Postawiono na: kształtowanie właściwych postaw obywatelskich, uwrażliwienie na otaczającą przestrzeń i jej kulturę oraz zrozumienie idei zrównoważonego rozwoju, a także na poszerzenie horyzontów zaangażowanej młodzieży. Pod koniec 2018 roku nawiązano współpracę z Fundacją Promocji Architektury SARP i złożono wspólny wniosek o grant z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na sfinansowanie pilotażowej, mającej trwać trzy lata, edycji programu w nowej formule. Partnerem w realizacji programu od początku jego istnienia jest firma FAKRO.

PODKOMISJA DS. POWSZECHNEJ EDUKACJI ARCHITEKTONICZNEJ

6 marca 2019 roku przy IARP została powołana Podkomisja ds. Powszechnej Edukacji Architektonicznej, która zajęła się tworzeniem materiału edukacyjnego.

Podkomisja działa obecnie w składzie:

  • przewodnicząca: Anna Kulińska (KRIA);
  •  zastępca: Joanna Jaskułowska (LOOIA);
  • sekretarz: Magdalena Hyży-Rydzewska (PDOIA);
  • członkowie: Agnieszka Kantor-Kołodyńska (LUOIA), Katarzyna Roszkowska (W-MOIA), Ewa Szymańska-Sułkowska (SLOIA);
  • ekspert zewnętrzny: Katarzyna Gucałło (NZ).

W pracach podkomisji aktywnie uczestniczyli również: Katarzyna Domagalska (NZ), Piotr Marczak (POOIA), Dariusz Śmiechowski (MAOIA), Marlena Wolnik (SLOIA), Agnieszka Zygmunt (MAOIA), Paweł Bieńkowski (SLOIA).

NOWA FORMUŁA ZAJĘĆ

Materiał edukacyjny był tworzony na bazie podręcznika „Kształtowania Przestrzeni”, który stanowi doskonały punkt wyjścia oraz pozwala na interdyscyplinarne podejście do tematu. Scenariusze zajęć zostały wzbogacone o prezentacje i multimedia zawierające wiele zdjęć, filmów, przykładów. Co ważne, materiał ma formę otwartą, umożliwiającą wprowadzanie przez edukatorów treści dopasowanych do zainteresowań grupy.

Zajęcia w nowej formule prowadzone były od września 2019 do grudnia 2021 roku. Wzięło w nich udział ponad 2000 uczniów. W bazie edukatorów znalazło się ponad 100 nazwisk. Zgłosiło się także blisko 100 placówek. Architektki i architekci z całego kraju bardzo aktywnie zaangażowali się w ten projekt. Współpraca na tak dużą skalę była niezwykle motywująca. W styczniu 2020 roku zorganizowano spotkanie zainteresowanych osób, wymieniono doświadczenia oraz podsumowano wyniki ankiet ewaluacyjnych, dzięki czemu możliwe stało się wprowadzenie korekt w opracowanym materiale.

Pandemia koronawirusa, która nadeszła z pierwszym kwartałem 2020 roku, utrudniła realizację zaplanowanych celów edukacyjnych, jednak podjęto prace nad przystosowaniem zajęć do formuły online. Ten czas przeznaczono na stworzenie strony internetowej programu oraz aktywację mediów społecznościowych i wykorzystanie ich do prowadzenia działań edukacyjno-promocyjnych.

W pierwszych miesiącach 2021 roku zorganizowano cykl czterech internetowych spotkań z edukatorami pod hasłem „Czwartkowe herbatki z KP”. Pierwsze takie spotkanie dla architektów rozpoczynających swoją przygodę z programem poświęcono sprawom organizacyjnym. Kolejne miały charakter szkoleń, przeprowadzonych przez zaproszonych ekspertów z dziedziny metodyki pracy z młodzieżą i metod edukacyjnych.

W 2020 roku program został zgłoszony do pierwszej polskiej edycji międzynarodowego konkursu Unii Architektów – Golden Cubes Awards, przeznaczonego dla osób, szkół, organizacji i instytucji zajmujących się powszechną edukacją architektoniczną. Mimo braku sukcesu – w konkursie bardziej doceniono lokalne inicjatywy niż działania na szeroką skalę – efektem zgłoszenia było powstanie plakatu informacyjnego o programie w języku angielskim, co umożliwiło rozmowy z zagranicznymi partnerami. Zostaliśmy zaproszeni jako partner przez włoską instytucję Reggio Children do wystąpienia o grant z UE. Niestety włoski wniosek nie otrzymał finansowania.

NIEMAPA

Z okazji 20. rocznicy istnienia Izby Architektów RP wiosną 2021 roku rozpoczęto poszukiwania pomysłu na ogólnodostępny produkt edukacyjny, który miałby uhonorować zaangażowanie IARP w powszechną edukację przestrzenną, a jednocześnie pozwoliłby dotrzeć z tematyką architektoniczno-urbanistyczną do nowych środowisk. Na KRIA podkomisja zaproponowała stworzenie NIEMAPY – Miasta Dobrych Rozwiązań. NIEMAPA to znana seria wydawnictw edukacyjnych dla rodzin z dziećmi, która specjalizuje się w mówieniu o trudnych tematach w sposób dostępny i zrozumiały dla odbiorcy. Dzięki zadaniom do rozwiązywania w terenie i na papierze doskonale sprawdza się jako narzędzie do edukacji czy „kreatywnik” do prowadzenia zajęć z dziećmi i młodzieżą. Gwarancją wysokiego poziomu były ilustracje Maćka Blaźniaka (zdobywcy Red Dot Award i iF Design Award) oraz merytoryczne opracowanie tekstów przez Joannę Głusztę, autorkę wielu publikacji dla dzieci. Pomysł spotkał się z poparciem Krajowej Rady IARP i jesienią 2021 roku rozpoczęto prace nad NIEMAPĄ. Premiera odbyła się w styczniu 2022 roku. Publikacje dostępne są w wersji papierowej, a ponadto można je pobrać ze strony www.niemapa.pl, na której znajdują się również scenariusze warsztatów edukacyjnych wykorzystujących projekt.

KONKURS DLA MŁODYCH PASJONATÓW

Warto podkreślić, że nieustannie kontynuowana jest tradycja konkursu KP. W 2019 roku jego temat brzmiał „Mapa wrażeń”. Podczas gali ogłoszenia wyników w siedzibie IARP można było obejrzeć wszystkie 48 nadesłanych prac. W roku 2020 konkurs odbył się pod hasłem „Eko pomysł, Eko przestrzeń, Eko ja”. Reguły zostały zmodyfikowane ze względu na pandemię i utrudnioną pracę w grupach. Mimo to wpłynęło 49 prac. W 2021 roku motyw konkursu „Spotkajmy się w mieście” wzbudził rekordowe, jak dotąd, zainteresowanie – otrzymaliśmy aż 142 prace.
 

 

 

Ogłoszenie tegorocznego tematu zostało poprzedzone konkursem dla edukatorów na hasło przewodnie kolejnego zadania dla młodzieży. Dzięki firmie FAKRO nagrodzono trzy z nich. Jedno posłużyło jako inspiracja IX edycji konkursu, ogłoszonej 1 marca 2022 roku: „Moje miasto – tu dzieją się rzeczy niezwykłe”. Na prace czekamy do 20 maja 2022 roku. Dzięki nawiązaniu współpracy z Centralnym Domem Technologii w Warszawie tegoroczna gala ogłoszenia wyników, zaplanowana na 11 czerwca, ma być połączona z warsztatami dla uczestników w siedzibie CDT. Zapraszamy na stronę www.ksztaltowanieprzestrzeni.pl, gdzie znajduje się regulamin konkursu, a także filmik podsumowujący ostatnie trzy lata działania programu i wiele innych informacji.

 


W listopadzie 2021 roku został złożony kolejny wniosek grantowy we współpracy IARP z Fundacją Promocji Architektury SARP, na którego wyniki czekamy. Niezależnie od rezultatu program będzie kontynuowany dzięki zaangażowaniu Izby i partnerów. Prac nie przerywa również izbowa Podkomisja ds. Powszechnej Edukacji Architektonicznej. Pomysłów na działania wystarczy jeszcze na kilka kadencji. •

Anna Kulińska
Anna Kulińska
Architekt IARP

członek Krajowej Rady IARP, krajowy koordynator Programu Kształtowanie Przestrzeni, przewodnicząca Podkomisji Powszechnej Edukacji Architektonicznej IARP

reklama

Warto przeczytać