Facebook

Narzędzie na trudne czasy

Z:A 86

KATEGORIA: Praktyka

Gwarancje ubezpieczeniowe to godne uwagi narzędzie, z którego może skorzystać każdy architekt prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jej formy prawnej. Ułatwia ono pozyskiwanie kontraktów oraz wzmacnia wiarygodność biznesową, zabezpieczając prawidłowe wykonywanie umów przy zamówieniach publicznych. A co najważniejsze – stwarza nowe możliwości rozwoju działalności architektów i zwiększa swobodę w zarządzaniu swoim kapitałem – bez zamrażania aktywów.

Przetarg to szczególny sposób wyboru oferenta. Pracownie projektowe lub architekci zgłaszają swoje oferty, licząc na to, że zamawiający skorzysta z ich propozycji biznesowych w postępowaniu przetargowym. Aby odpowiednio zabezpieczyć swoje interesy finansowe, inwestor zazwyczaj zastrzega wadium, czyli nakłada na uczestników postępowania obowiązek wpłaty określonej sumy. 

UDZIAŁ W PRZETARGU BEZ ZAMROŻENIA AKTYWÓW

Specyfika prowadzenia biznesu w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, udział w licznych przetargach i przedłużających się procedurach zamówień publicznych powodują konieczność szukania alternatyw. Aby zabezpieczyć ryzyko, inwestorzy zwykle mają do wyboru kilka możliwości, np. żądają wpłacenia kaucji lub zablokowania odpowiedniej kwoty na rachunku bankowym.

W praktyce ten obowiązek nie zawsze jest realizowany bezpośrednio, czyli przez wykonanie przelewu czy zabezpieczenie środków na rachunku bankowym. Niekiedy kwota zostaje jedynie zabezpieczona przez bank w poręczeniach bankowych lub kasy oszczędnościowo-kredytowej. Tego rodzaju metody działania oznaczają jednak zawsze zobowiązania pieniężne. Wśród form niepieniężnych inwestorzy dopuszczają zabezpieczenie wekslowe z poręczeniem banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej oraz przez ustanowienie zastawu na papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. 

Architekci jednak niechętnie patrzą na te rozwiązania z prostego powodu – wymagają one blokowania środków pieniężnych, które mogliby wykorzystać do prowadzenia swojej działalności. Dlatego w sytuacji, gdy architekt czy pracownia projektowa nie chcą sięgać po własne środki finansowe, można skorzystać z alternatywnej formy zabezpieczenia, jaką jest gwarancja ubezpieczeniowa.

Wśród gwarancji ubezpieczeniowych możemy rozróżnić gwarancje dotyczące:

  • zapłaty wadium (tzw. gwarancje wadialne)1
  • należytego wykonania kontraktu, 
  • właściwego usunięcia wad i usterek, 
  • zwrotu zaliczki2

Pierwsze z wymienionych narzędzi, jak sama nazwa wskazuje, jest doskonałą alternatywą dla zapłaty wadium. Warto tu wspomnieć jeszcze o limicie gwarancyjnym, który został stworzony z myślą o pracowniach i architektach, których model biznesowy w dużej mierze jest realizowany poprzez udział w przetargach czy konkursach.

GWARANCJE WADIALNE ZAMIAST WADIUM

Sumy wadium, zwykle zależne od wysokości kontraktu, powodują zamrożenie aktywów często na kilka miesięcy. Przy uwzględnieniu dzisiejszych realiów rynkowych i inflacji oznacza to znaczną utratę wartości środków przedsiębiorstwa. Przy dużej aktywności pracowni projektowej bardzo realnym zagrożeniem staje się więc zmniejszenie płynności finansowej. W takim przypadku rozwiązaniem wartym uwagi są wadialne gwarancje ubezpieczeniowe, o które można wnioskować przez internet. 

Koszt, z jakim musi się liczyć pracownia architektoniczna, kupując gwarancje wadialne na sumę 50 tys. zł, to około 1 tys. zł. Jest to bardzo korzystne rozwiązanie, ponieważ angażuje znacznie mniejsze środki finansowe niż tradycyjne zabezpieczenie umowy przetargowej. Gwarancje ubezpieczeniowe to skuteczne narzędzie, po które warto sięgać w procesie przetargowym, zwłaszcza gdy jednocześnie bierzemy udział w kilkunastu postępowaniach przetargowych.

Proces pozyskiwania gwarancji bankowych bądź ubezpieczeniowych, niegdyś długotrwały i skomplikowany, dziś jest znacznie prostszy. Złożenie wniosku o gwarancję wadialną trwa kilka minut i można to zrobić w dowolnym momencie, ponieważ dokument nie wymaga zatwierdzenia przez ubezpieczyciela. Prosty sposób ubiegania się o gwarancje wadialne, minimum formalności i możliwość załatwienia wszystkiego online to zalety tego rozwiązania. Cała procedura zamyka się w kilku dniach – od złożenia wniosku w systemie elektronicznym do wystawienia gwarancji wadialnej przez ubezpieczyciela mijają zazwyczaj dwa dni. 

PŁYNNOŚĆ FINANSOWA I WIARYGODNOŚĆ ARCHITEKTA

Istota gwarancji ubezpieczeniowej polega na tym, że towarzystwo ubezpieczeniowe zaciąga własne zobowiązanie, na podstawie którego gwarantuje inwestorowi wykonanie zobowiązania architekta czy pracowni projektowej. Oprócz gwarancji wadialnej, gwarancja ubezpieczeniowa obejmuje również zabezpieczenie należytego wykonania kontraktu oraz właściwego usunięcia wad i usterek.

Funkcją gwarancji jest w związku z tym ochrona interesów inwestora poprzez zabezpieczenie jego roszczeń w przypadku niewykonania zobowiązań umownych przez architekta. W istocie sprowadza się to do potwierdzenia wiarygodności architekta w oczach inwestora. Ryzyko niewykonania zapisów umowy lub popełnionych błędów w procesie projektowania oraz pokrycia ewentualnych kar i strat zostaje przeniesione na ubezpieczyciela. Dlatego towarzystwa ubezpieczeniowe tak dużą wagę przykładają do sprawdzenia wiarygodności podmiotów ubiegających się o gwarancję. Decyzja o jej udzieleniu musi być poprzedzona solidną oceną zdolności architekta czy pracowni projektowej do należytego wykonania zobowiązania zabezpieczonego gwarancją. 

GWARANCJA USUNIĘCIA WAD I USTEREK

Poza gwarancjami wadialnymi towarzystwa ubezpieczeniowe przygotowały także inne instrumenty, które są skuteczną formą zabezpieczenia dla architektów i pracowni projektowej, w tym m.in. należytego wykonania kontraktu czy usunięcia wad i usterek.

Ocena ryzyka w przypadku tego narzędzia jest dłuższa, bardziej złożona i rozpatrywana indywidualnie. Cały proces składa się z kilku etapów. Najważniejsze jest zbadanie samego zobowiązania, które ma zabezpieczyć gwarancja, a w szczególności analiza zapisów kontraktu pod kątem ryzyka, jakie generują. Następny krok to ocena standingu finansowego architekta lub pracowni, przy czym weryfikowane są także dane historyczne i prognozy na przyszłość. Kolejny etap to badanie możliwości wykonawczych architekta i jego dotychczasowych doświadczeń w badanym obszarze. Na końcu sprawdzona zostaje także kondycja inwestora.

Istotny jest zakres odpowiedzialności zawarty w samej treści gwarancji – czy jest ona bezwarunkowa czy warunkowa, odwoływalna czy nieodwoływalna, a także okres jej obowiązywania, ponieważ każdy z tych elementów generuje inny poziom ryzyka dla ubezpieczyciela. 

Najczęściej inwestorzy preferują gwarancję z klauzulą bez protestu, a więc bezwarunkową i nieodwoływalną. Niestety jest to najdroższa jej wersja. Pozostałe wnoszą pewne ograniczenia, np. aby skorzystać z gwarancji, beneficjent musi udowodnić niewywiązanie się architekta z kontraktu w części lub w całości. 

Głównym zabezpieczeniem ewentualnych roszczeń towarzystwa jest obligatoryjne podpisanie weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową. Jednak w przypadku, gdy wynik przeprowadzonego procesu wskazuje na wysokie ryzyko, ubezpieczyciel może podjąć decyzję o konieczności pobrania dodatkowego zabezpieczenia, którego rodzaj i wielkość są indywidualnie negocjowane z klientem, czyli z architektem.

GWARANTOWANA LISTA KORZYŚCI

Procedura uzyskiwania gwarancji nie powinna przysłaniać korzyści, jakie stwarza ten produkt, a jest ich niemało. Poza główną, czyli spełnieniem wymagań dotyczących zabezpieczenia udziału w inwestycji, są to także:

  • zwiększenie wiarygodności firmy jako partnera w interesach;
  • minimalizowanie ryzyka związanego z prowadzoną inwestycją;
  • ograniczanie konieczności zamrażania (często na kilkadziesiąt miesięcy) własnych środków;
  • wspomaganie rozwoju firmy na każdym etapie działalności;
  • umożliwienie uczestnictwa w wielu przetargach jednocześnie – poprzez gwarancje zapłaty wadium.

Ponadto ubezpieczyciel, negocjując z inwestorem zapisy kontraktu, działa w interesie nie tylko własnym, lecz także swojego klienta (architekta) – np. rozpatruje zapisy zwiększające odpowiedzialność architekta, stara się też wyeliminować wszystkie klauzule abuzywne. Dzięki temu wnioskodawca uzyskuje dodatkowe wsparcie w postaci profesjonalnej analizy proponowanych zapisów nie tylko tekstu gwarancji, ale też kontraktu będącego źródłem zabezpieczonego zobowiązania. 

Z kolei dla inwestora gwarancja ubezpieczeniowa jest najbardziej wiarygodną formą zabezpieczenia ewentualnych roszczeń. Daje pewność, że należne środki będą wypłacone w określonym terminie. Nie bez znaczenia jest potencjał ubezpieczyciela i jego rating. Ponadto gwarancja potwierdza pozytywną ocenę sytuacji finansowej firmy (pracowni projektowej) przez niezależną instytucję, jaką jest towarzystwo ubezpieczeniowe. Dzięki temu zwiększa wiarygodność przedsiębiorcy jako partnera biznesowego.
 

GWARANCJE A LIMIT GWARANCYJNY 

Dla architektów prowadzących działalność gospodarczą i często biorących udział w przetargach lub konkursach bardzo korzystnym rozwiązaniem jest ubieganie się o przyznanie limitu gwarancyjnego. 

Procedura ubiegania się o ten instrument jest zbliżona do procesu pozyskania gwarancji ubezpieczeniowych. Po przyznaniu limitu architekt wie, ile kosztuje poszczególna gwarancja ubezpieczeniowa, a procedura jej wystawienia zostaje znacznie uproszczona.

Przygotowanie dokumentu z reguły trwa nie dłużej niż 3–4 dni robocze, podczas gdy standardowo oczekiwanie na udzielenie gwarancji należytego wykonania lub usunięcia wad i usterek może trwać od 14 do 21 dni. Ma to istotne znaczenie, jeżeli architekt / biuro projektowe chce wziąć udział w kilku przetargach, a terminy składania ofert są krótkie. W takim przyspieszonym trybie można ubiegać się o różne gwarancje w zależności od potrzeb, aż do wyczerpania przyznanej kwoty limitu. 

Składka pobierana przez ubezpieczyciela zawsze dotyczy wystawionej, pojedynczej gwarancji, i nie jest naliczana od przyznanego limitu. Umowa z towarzystwem ubezpieczeniowym o przyznanie limitów na poszczególne rodzaje gwarancji to także pewność jej otrzymania oraz z góry znany koszt udzielenia gwarancji, co zdecydowanie ułatwia wycenę prac kontraktowych przy składaniu oferty w zamówieniu publicznym.

Składki za wystawioną gwarancję zaczynają się już od kilkuset złotych. Oczywiście ich wysokość uzależniona jest od rodzaju gwarancji, okresu jej obowiązywania, wysokości sumy gwarancyjnej. Aby lepiej zorientować się w poziomie kosztów, w tabeli przedstawiono symulację cen przy różnych zmiennych.

Tabela 1. Symulacja cen gwarancji ubezpieczeniowych przy różnych zmiennych

Korzystając z gwarancji ubezpieczeniowej, nie musimy obciążać firmy kosztami wadium – nie każdy przedsiębiorca może sobie pozwolić na wniesienie wadium w formie gotówkowej. W takim przypadku gwarancja wadialna jawi się jako atrakcyjne rozwiązanie zarówno dla niewielkich pracowni projektowych, jak i dużych podmiotów.

Koszty uzyskania ubezpieczeniowej gwarancji wadialnej są stosunkowo niskie – nie tylko w porównaniu z wartością samego wadium, ale również kosztami uzyskania gwarancji bankowych. Ponadto gwarancja wadialna nie obciąża limitu bankowego, który przedsiębiorca może wykorzystać jako źródło finansowania dodatkowych inwestycji. 

Z codziennej praktyki wiemy, ile problemów stwarza temat gwarancji, który nadal jawi się jako novum w stosunku do popularnego wadium. Trudno w jednym tekście wyjaśnić wszystkie niuanse wiążące się z tym niełatwym, ale bardzo użytecznym produktem. Dlatego wszystkich Czytelników zainteresowanych gwarancjami zachęcam do osobistego kontaktu. •

 

1 Przedmiotem gwarancji zapłaty wadium jest zobowiązanie gwaranta do zapłaty określonej w gwarancji kwoty w przypadku, gdy uczestnik przetargu nie wywiązuje się z zobowiązań wynikających z przystąpienia do przetargu.

2 Przedmiotem gwarancji ubezpieczeniowej zwrotu zaliczki jest zobowiązanie gwaranta do zapłaty określonej w gwarancji kwoty w przypadku, gdy podmiot, za który gwarancja została udzielona, odmówił zwrotu wypłaconej mu przez inwestora zaliczki w sytuacji, gdy doszło do niewykonania umowy. Suma gwarancyjna wskazana w gwarancji najczęściej odpowiada wysokości wypłaconej zaliczki.

Robert Popielarz
Robert Popielarz

główny specjalista ds. ubezpieczeń, iExpert.pl SA

reklama

Warto przeczytać