Facebook

Na rzecz dobrego prawa

Z:A 85

KATEGORIA: Prawo

V kadencja Krajowej Rady IARP przypadła na okres niespotykanej dotąd dynamiki zmian w zakresie legislacji. W ciągu czterech lat znowelizowano niemal wszystkie akty prawne regulujące pracę architekta, w tym wprowadzono istotne modyfikacje w ustawie Prawo budowlane. Druga połowa kadencji upłynęła pod znakiem wyzwań związanych z pandemią COVID-19. Narodziła się potrzeba szybkiego wdrażania konkretnych rozwiązań ułatwiających i zabezpieczających pracę architektów w czasie obostrzeń.

Krajowa Rada IARP, zgodnie z art. 33 pkt 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, przedstawiała opinie i uwagi do projektów aktów prawnych, zarówno podczas prac rządowych, jak i parlamentarnych. Działania KRIA RP w zakresie legislacji nie ograniczały się wyłącznie do opiniowania projektów aktów normatywnych. Przedstawiciele Izby niejednokrotnie brali udział w pracach wewnętrznych już na wstępnym etapie tworzenia projektów przepisów (tak było m.in. w przypadku „dużej nowelizacji” ustawy Prawo budowlane wraz z jej aktami wykonawczymi). Krajowa Rada IARP wskazywała również właściwym resortom obszary, które wymagały podjęcia prac legislacyjnych. Do takich wystąpień Izba dołączała analizy funkcjonowania przepisów w praktyce oraz propozycje konkretnych rozwiązań. W przypadku pojawienia się istotnych wątpliwości interpretacyjnych lub rozbieżności w praktyce organów administracji Izba zwracała się do właściwego ministerstwa czy Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o przedstawienie wyjaśnień przepisów prawa związanych z wykonywaniem zawodu architekta.

W trakcie V kadencji Krajowa Rada IARP przedstawiła ponad 170 stanowisk legislacyjnych w takich obszarach, jak: prawo budowlane wraz z warunkami technicznymi dla budynków, zamówienia publiczne, planowanie przestrzenne, mieszkalnictwo, zabytki, szkolnictwo wyższe, „covidowe” akty prawne, status artysty czy kooperatywy mieszkaniowe. Wszystkie stanowiska są dostępne na stronie internetowej Izby Architektów RP: https://www.izbaarchitektow.pl.

PRAWO BUDOWLANE

Wśród najistotniejszych zmian dotyczących zawodu architekta należy wskazać „dużą nowelizację” ustawy Prawo budowlane1. Na mocy aktu wprowadzono nowy podział projektu budowlanego na: projekt architektoniczno-budowlany, projekt zagospodarowania działki i terenu oraz projekt techniczny, wraz z załącznikami. Jedynie pierwsze dwa dołączane są do wniosku o pozwolenie na budowę.

Ponadto m.in.:

  • zawężono definicję obszaru oddziaływania obiektu;
  • wprowadzono zmiany dotyczące odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych;
  • uporządkowano regulacje dotyczące pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia (katalogi);
  • zmniejszono liczbę egzemplarzy projektów załączanych do wniosku o pozwolenie na budowę (z czterech do trzech);
  • wprowadzono obowiązek sprawdzenia, czy do wniosku załączono oświadczenie o możliwości podłączenia projektowanego obiektu budowlanego do istniejącej sieci ciepłowniczej;
  • wprowadzono zmiany w istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu;
  • zmodyfikowano przepisy regulujące legalizację samowoli budowlanej (uproszczona procedura dla tzw. starszych samowoli).

Podczas posiedzenia podkomisji sejmowej2 przedstawiciel IARP omówił szereg istotnych uwag do procedowanego projektu ustawy. Jedną z nich zilustrowano rysunkiem, co zadziałało na wyobraźnię posłów i przyczyniło się do tego, że została wprowadzona. Dotyczyła ona przepisu określającego kryterium uznawania nieistotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu. W tym miejscu warto również zauważyć, że wprowadzeniu nowego podziału projektu budowlanego towarzyszyły burzliwe dyskusje. Jednoznaczna postawa osób reprezentujących IARP w tej sprawie, zarówno w toku prac komisji sejmowych, jak i w trakcie wszelkich spotkań ministerialnych, przyczyniła się do ostatecznego wprowadzenia tej regulacji.

W związku z wejściem w życie „dużej nowelizacji” ustawy Prawo budowlane niezbędne było wydanie nowego rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. W pracach nad tym aktem wykonawczym od początku czynny udział brali przedstawiciele Izby Architektów RP, którzy jako praktycy przedstawiali wiele propozycji i argumentów. Ostatecznie w rozporządzeniu znalazło się wiele przepisów wnoszonych wprost przez IARP.

Aby umożliwić członkom samorządu zawodowego szybkie zapoznanie się z tą nowelizacją, Izba Architektów RP wydała przewodniki dotyczące wdrożonych zmian3. Ponadto prowadzone były szkolenia online, w których wzięło udział ponad 4000 członków IARP4.

Łącznie w trakcie V kadencji uchwalono około 30 ustaw zmieniających ustawę Prawo budowlane5. Największe kontrowersje i zasadny sprzeciw środowiska architektów wzbudziła ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym6. Na mocy tej nowelizacji wprowadzono m.in. nowe procedury dla tzw. domów o powierzchni zabudowy do 70 m², co do których zrezygnowano z obowiązku ustanawiania kierownika budowy i kontroli organów aa-b (administracji architektoniczno-budowlanej). Na etapie konsultacji publicznych, jak również podczas prac w Sejmie i Senacie, Izba Architektów RP zgłaszała jednoznacznie negatywne stanowiska co do tej nowelizacji7.

WARUNKI TECHNICZNE

Na przełomie lat 2019 i 2020 Ministerstwo Rozwoju zwróciło się do KRIA RP z wnioskiem o przedstawienie analiz i propozycji rozwiązań do nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Konieczność wydania nowego aktu wykonawczego wynika z przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami8. Zgodnie z art. 66 ww. ustawy zachowano obowiązującą moc rozporządzenia nie dłużej niż do 20 września 2022 roku, a następnie przedłużono ten termin do 20 września 2024 roku9. W styczniu 2020 roku KRIA RP przedstawiła ponad 100 propozycji i uwag wraz z rysunkami ilustrującymi niektóre zagadnienia.

Po niespełna dwuletniej przerwie Ministerstwo Rozwoju i Technologii przekazało do konsultacji publicznych projekt nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla budynków. Zawiera on większość dotychczasowych przepisów, choć w przeredagowanej wersji, ale też wiele zmian, w tym kilka kontrowersyjnych. Przekazane przez KRIA RP uwagi są efektem wewnętrznych konsultacji izbowych (stanowiska przekazało siedem izb okręgowych) oraz prac Komisji Prawa Inwestycyjnego. Ostatecznie do ministerstwa przesłano 142 uwagi dotyczące wielu zagadnień, począwszy od spraw najistotniejszych, a skończywszy na tych mniejszego kalibru10. Niestety kilka z proponowanych w projekcie rozporządzenia regulacji może mieć poważne konsekwencje dla przestrzeni lub rozwiązań projektowych. Chodzi tu m.in. o wprowadzenie konieczności nasłonecznienia wszystkich pomieszczeń mieszkalnych, w tym w budynkach zamieszkania zbiorowego, likwidację możliwości niespełnienia norm nasłonecznienia przez nowe mieszkania jednopokojowe w zabudowie śródmiejskiej czy konieczność zapewnienia 6% lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych, uwzględniających potrzeby osób niepełnosprawnych.

Najważniejsze uwagi przesłane przez KRIA RP dotyczą:

  • definicji legalnych, w tym definicji działki budowlanej;
  • sytuowania budynku;
  • sytuowania i grupowania stanowisk postojowych;
  • likwidacji nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynkach zamieszkania zbiorowego;
  • przywrócenia możliwości niespełniania norm nasłonecznienia przez nowe mieszkania jednopokojowe w zabudowie śródmiejskiej;
  • zmian w kryteriach badania nasłonecznienia;
  • zapewnienia dostępu do obiektów dla osób niepełnosprawnych.

W związku z przedłużeniem czasu na wprowadzenie nowego rozporządzenia o kolejne 24 miesiące istnieje szansa na kontynuowanie prac legislacyjnych, a w konsekwencji uwzględnienie postulatów Izby.

PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

1 stycznia 2021 roku weszła w życie nowa ustawa Prawo zamówień publicznych (dalej PZP)11. Izba zgłosiła szereg postulatów już w roku 2018, w toku konsultacji dokumentu pt. „Koncepcja nowego Prawa Zamówień Publicznych”. Uwagi do projektu ustawy zostały przekazane na etapie rządowego oraz sejmowego procesu legislacyjnego12.

Najistotniejszą zmianą dla architektów było wprowadzenie do PZP częściowo obligatoryjnego poprzedzania konkursem zamówienia na usługi projektowania architektonicznego lub architektoniczno-budowlanego13. O takie rozwiązanie IARP wnosiła jeszcze na etapie prekonsultacji, wskazując, że konkurs stanowi fazę przygotowawczą do zamówienia i stąd powinien być obligatoryjny w przypadku późniejszego udzielenia zamówienia14. Zmiany dotyczyły także nagród w konkursie. Obok nagrody pieniężnej lub rzeczowej możliwe jest również zaproszenie autora/autorów zwycięskich prac do negocjacji odpowiednio w trybie zamówienia z wolnej ręki lub negocjacji bez ogłoszenia – w celu wykonania usługi na podstawie wybranej pracy konkursowej (ta nagroda może być połączona z nagrodą pieniężną lub rzeczową). W przypadku konkursu na architektoniczne prace projektowe będzie to de facto wykonanie projektu architektoniczno-budowlanego. W poprzednio obowiązującej ustawie PZP celem zaproszenia do negocjacji było jedynie „szczegółowe opracowanie pracy konkursowej”, w nowej zaś jest to wykonanie usługi. Aktualnie możliwe jest więc zlecenie „realizacji finalnej usługi projektowania”15.

Bez wątpienia istotną zmianą jest również możliwość przeprowadzania kontroli doraźnych przez Prezesa UZP w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że doszło do naruszenia przepisów ustawy, które mogło mieć wpływ na wynik konkursu. W poprzednio obowiązującym akcie procedura ta dotyczyła jedynie zamówień publicznych. Do KRIA RP wpływały liczne wystąpienia izb okręgowych, które kierowały do UZP wnioski w sprawie nieprawidłowości w regulaminach konkursów. Prezes UZP nie podejmował kontroli z uwagi na brak ustawowej kompetencji w tym zakresie. KRIA RP wniosła o objęcie doraźną kontrolą również konkursów, co znalazło odzwierciedlenie w ustawie.

Wśród zmian, o których wprowadzenie do „nowej” ustawy występuje Izba, można wskazać m.in.:

  • wprowadzenie wymogu ustanawiania pięcioosobowego składu sędziowskiego (2/3 osób posiadających właściwe kwalifikacje);
  • obowiązek określania wysokości nagrody jako słusznego ekwiwalentu za nakłady poniesione na wykonanie pracy konkursowej;
  • określenie, że nadzór autorski sprawuje, co do zasady, autor projektu;
  • wyłączenie dialogu konkurencyjnego z katalogu przesłanek umożliwiających odstąpienie od przeprowadzenia konkursu;
  • nałożenie ustawowego obowiązku stosowania rozporządzenia w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, przy obliczaniu wartości zamówień poprzedzonych konkursem.

Warto dodać, że Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wydał rekomendacje dotyczące konkursu w branży architektonicznej16.

COVID-19

20 marca 2020 roku w Polsce wprowadzono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od pierwszych jej dni Krajowa Rada IARP podejmowała działania w celu zabezpieczenia warunków wykonywania zawodu architekta. Większość z tych działań opierała się na współpracy z odpowiednimi ministerstwami w celu wprowadzenia właściwych zmian legislacyjnych. Wśród podejmowanych kroków należy wskazać m.in. wystąpienia do Ministra Rozwoju w sprawie:

  • wstrzymania biegu terminów wynikających z umów zawartych w trybie PZP17;
  • zawieszenia biegu ustawowych terminów administracyjnych18;
  • ustanowienia trybu postępowania związanego z obowiązkiem sprawowania nadzoru autorskiego w czasie pandemii19,
  • cyfryzacji procesu budowlanego.

KRIA RP na bieżąco monitorowała problemy wynikające z ograniczeń pracy urzędów obsługujących organy administracji oraz wprowadzanych zakazów, nakazów i ograniczeń, zgłaszając jednocześnie propozycje zmian w przepisach prawa. Ponadto Izba wnosiła propozycje do projektów przepisów regulujących m.in. pracę organów samorządów zawodowych w trakcie epidemii, aby w maksymalnym zakresie zapewnić należyte wykonywanie obowiązków nałożonych na Izbę ustawą o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa.

Niezbędne okazało się podjęcie szeregu działań w celu zapewnienia prawnej możliwości przeprowadzania egzaminów na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej w czasie stanu epidemii. Te działania były podejmowane wspólnie z Krajową Komisją Kwalifikacyjną IARP (dalej jako KKK IARP). Na wniosek KRIA RP oraz KKK IARP Minister Rozwoju i Technologii wydał „Wytyczne dotyczące przeprowadzania egzaminów na uprawnienia budowlane organizowanych przez okręgowe komisje kwalifikacyjne okręgowych izb architektów oraz inżynierów budownictwa w okresie epidemii spowodowanej zakażeniami wirusem SARS-CoV-2”.

EDUKACJA ARCHITEKTONICZNA

Na V kadencję organów Izby Architektów RP przypadło wprowadzenie w Polsce reformy systemu szkolnictwa wyższego. 1 października 2018 roku weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce20. Obok zmian w strukturze i funkcjonowaniu uczelni wyższych wprowadzono modyfikacje w kształceniu architektów. Przede wszystkim przywrócono możliwość prowadzenia studiów na kierunku architektura jako jednolitych studiów magisterskich, o co wnosiła również Izba Architektów RP21.

Wejście w życie ustawy wiązało się z koniecznością wydania nowego rozporządzenia regulującego sprawy standardów kształcenia architektów. KRIA RP wskazywała, że edukacja na studiach architektonicznych powinna obejmować więcej godzin kształcenia praktycznego. Postulat ten znalazł odzwierciedlenie w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu architekta22. W programie kształcenia uwzględniono studencką praktykę zawodową – architektoniczną, która będzie się odbywać poza uczelnią, z udziałem izb architektów (Krajowej Izby Architektów lub okręgowych izb architektów). Praktyka będzie prowadzona przy pomocy infrastruktury biur lub pracowni architektonicznych. Opiekunem takiej praktyki – o co wnosiła Izba – zostanie osoba, która posiada uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń.

W rozporządzeniu oddzielnie określono standard dla studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych magisterskich. W związku z przywróceniem możliwości prowadzenia studiów architektonicznych jako jednolitych magisterskich niezbędne jest wprowadzenie odpowiednich zmian w ustawie Prawo budowlane. Aktualnie ustawodawca w przepisach dotyczących uprawnień budowlanych odwołuje się jedynie do studiów I oraz II stopnia. W tej sprawie Izba Architektów RP wystąpiła do Ministra Rozwoju i Technologii23.

UPRAWNIENIA BUDOWLANE

7 lutego 2018 roku Trybunał Konstytucyjny uznał ograniczenie zakresu uprawnień budowlanych w akcie podustawowym (rozporządzeniu) za niezgodne z Konstytucją RP24. Utrata mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów (m.in. art. 16 pkt 3 ustawy Prawo budowlane) została odroczona o 12 miesięcy.

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane wykonująca wyrok TK okazała się w istocie prostym „przeniesieniem” przepisów regulujących zakres uprawnień z rozporządzenia do ustawy25. Niezbędne stało się również wydanie nowego aktu wykonawczego, co uczyniono 29 kwietnia 2019 roku. Nowe rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie zawierało większych zmian. Warto jednak wskazać, że Izba Architektów RP zgłaszała kilka istotnych postulatów, chociażby usunięcie „studiów w zakresie budownictwa” z wykazu kierunków studiów pokrewnych dla specjalności architektonicznej. O wprowadzenie tej zmiany KRIA RP oraz KKK IARP V kadencji występowały wielokrotnie26.

ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE

O reformie systemu planowania przestrzennego mówiono od wielu lat. Ostatecznie zrezygnowano z przygotowania nowej ustawy i zdecydowano się na nowelizację tej obowiązującej. 31 grudnia 2021 roku na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii zamieszczono wstępny projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, do którego można było zgłaszać uwagi w ramach prekonsultacji27. Następnie, w dniu 25 kwietnia 2022 roku projekt przekazano do zaopiniowania przez KRIA RP28. Głównym założeniem nowelizacji jest zastąpienie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy planem ogólnym gminy. Ma on być aktem prawa miejscowego. W planie tym rada gminy ma określić granice stref planistycznych i gminne standardy urbanistyczne, a także fakultatywnie obszary uzupełnienia zabudowy i obszary zabudowy śródmiejskiej. Ustalenia planu ogólnego mają być wiążące przy uchwalaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zaproponowano również stworzenie nowego narzędzia planistycznego, którym ma być zintegrowany plan inwestycyjny (ZPI), stanowiący sui generis miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego29. Decyzja WZ, zgodnie z projektem, ma wygasać po upływie pięciu lat od dnia, w którym stała się prawomocna. Ma zostać stworzony rejestr urbanistyczny, zawierający dane i informacje przestrzenne z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego. Ponadto w projekcie m.in. rozszerzono przepisy dotyczące partycypacji społecznej.

Opinia Izby do projektu była negatywna. Wskazano, że proponowana reforma wymaga dużych zmian organizacyjnych i proceduralnych, nie przynosząc jednocześnie istotnej zmiany jakościowej. Do opiniowanego projektu Izba Architektów RP zgłosiła szereg uwag szczegółowych, w tym:

  • brak systemu planowania urbanistycznego;
  • brak krajowych standardów urbanistycznych;
  • brak mechanizmów prawnych uruchamiających i wspierających lokalne społeczne inicjatywy – przy planowaniu i realizacji infrastruktury technicznej, w tym komunikacyjnej;
  • wprowadzenie wysokiego „opodatkowania” działek, na których mogą być realizowane inwestycje, oraz działek już zainwestowanych – poprzez obciążenie właścicieli tych działek opłatą w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości, wyliczoną jako efekt wprowadzenia lub zmiany planów miejscowych oraz skonsumowania decyzji WZ30.

Uwagi zostały również wniesione do projektu rozporządzenia w sprawie ustaleń planu ogólnego gminy i sposobu dokumentowania procedury przygotowania i uchwalania planu ogólnego gminy. Wskazano na nieprecyzyjne i częściowo wadliwe zasady wyznaczania granic obszaru uzupełniania zabudowy.

Należy pamiętać, że wyżej wskazane rozwiązania zostały przedstawione na etapie opiniowania, a sam projekt, w toku procesu legislacyjnego, może ulec znaczącym zmianom.

ELEKTRONICZNE SKŁADANIE WNIOSKÓW, ELEKTRONICZNA POSTAĆ PROJEKTU I E-CRUB

Izba Architektów RP w trakcie pandemii kilkakrotnie występowała do Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie cyfryzacji procesu inwestycyjnego. Kluczowe było wprowadzenie przepisów umożliwiających elektroniczne składanie wniosku o pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym w postaci elektronicznej31. Postulaty te zbiegły się w czasie z pracami podjętymi w ministerstwie. W wyniku wspólnych starań (zawiązania się zespołu złożonego z przedstawicieli GUNB, IARP i PIIB) został opracowany model oraz szczegółowe przepisy umożliwiające prowadzenie spraw związanych z pozwoleniami na budowę przez internet. GUNB uruchomił już rządową aplikację do składania wniosków w procesie budowlanym. Aktualnie elektronicznie można składać wnioski w wielu sprawach (m.in. wszelkie zgłoszenia robót, rozpoczęcia i zakończenia budowy oraz wnioski w sprawie pozwoleń lub zmiany pozwoleń na budowę). W wyniku prac ww. zespołu udało się wypracować optymalne rozwiązania i przepisy dotyczące zakresu i formy projektu budowlanego w postaci elektronicznej. Przy okazji znowelizowano również niektóre z przepisów stwarzających problemy interpretacyjne przy opracowywaniu projektu budowlanego (bez względu na sposób jego sporządzania – w postaci papierowej lub elektronicznej). Na stronie internetowej IARP została udostępniona prezentacja wyjaśniająca przepisy dotyczące zakresu i formy projektu budowlanego, rekomendowana przez KRIA32.

Kolejną istotną zmianą, która nastąpi w najbliższym czasie, jest uruchomienie elektronicznego centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane (w skrócie e-crub). Procedowane zmiany w ustawie Prawo budowlane związane z e-crub będą przełomowe. Przyniosą one wymierne korzyści zarówno projektantom, jak i organom administracji. Przygotowania do wprowadzenia tego narzędzia wciąż trwają, ponieważ – oprócz odpowiednich przepisów prawa – niezbędne są również rozwiązania techniczne w postaci właściwie przygotowanego systemu do przesyłania danych. Po wejściu w życie zapowiadanych rozwiązań nie będzie już potrzeby załączania do projektu kopii uprawnień budowlanych oraz zaświadczeń o przynależności do Izby projektantów opracowujących projekt. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego same będą bezpośrednio przez połączenie z e-crub weryfikować uprawnienia i członkowstwo w Izbie projektantów i osób sprawujących funkcje na budowie. W systemie znajdą się wszystkie osoby posiadające uprawnienia wydane pod rządami obecnie obowiązującej ustawy, a także wszystkie osoby, które nabyły uprawnienia przed 1995 rokiem, pod warunkiem że złożą odpowiedni wniosek do właściwej izby samorządu, jeśli są jej członkami. To rozwiązanie zostało zaproponowane przez IARP w trakcie prac nad zmianami do ustawy i ostatecznie przyjęte (pierwotnie e-crub miał obejmować tylko osoby z uprawnieniami wydanymi na podstawie obecnie obowiązującej ustawy).

DZIAŁANIA KRIA RP PODJĘTE W ZWIĄZKU Z ROSYJSKĄ INWAZJĄ NA UKRAINĘ

W związku z rosyjską inwazją na Ukrainę IARP podjęła szereg działań, które mogą być pomocne dla osób przybyłych do Polski. Izba wskazywała Ministerstwu Rozwoju i Technologii konieczność wprowadzenia przepisów umożliwiających stworzenie dodatkowych miejsc w szkołach, przedszkolach oraz żłobkach dla dzieci i młodzieży z Ukrainy. Samorząd architektów informował, że właściciele i najemcy powierzchni w biurowcach deklarują chęć ich udostępnienia w tym celu. Aktualnie, ze względu na restrykcyjne przepisy techniczne, ich wykorzystanie jest niejednokrotnie niemożliwe lub bardzo utrudnione. Stąd IARP zaproponowała czasowe złagodzenie lub odstąpienie od konkretnych wymogów prawnych (m.in. zmiana kategorii zagrożenia ludzi ZL, złagodzenie wymagań co do nasłonecznienia, wysokości stopni, wysokości pomieszczeń czy odległości od miejsc postojowych)33. Postulaty Izby zostały wsparte pozytywnym stanowiskiem Stowarzyszenia Inżynierów Bezpieczeństwa Pożarowego.

Izba Architektów RP wystąpiła również do Ministerstwa Rozwoju i Technologii34 oraz prowadziła rozmowy z Ministerstwem Edukacji i Nauki w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych architektów z Ukrainy. W ocenie Izby uproszczenia w uznawaniu tych kwalifikacji powinny być powiązane z wykształceniem oraz stażem pracy w zawodzie architekta.

STANOWISKA I INTERPRETACJE UZYSKANE OD ORGANÓW

W trakcie V kadencji Izba Architektów RP zwracała się do właściwych ministerstw oraz Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o przedstawienie wyjaśnień przepisów prawa budzących wątpliwości interpretacyjne lub zagadnień, w których organy administracji stosują różną praktykę.

Można wspomnieć chociażby wystąpienie do GUNB w sprawie kierowania budową przez architekta posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń. Główny inspektor potwierdził w swoim stanowisku, że osoba posiadająca uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń może pełnić również funkcję kierownika budowy35.

Ważnym aspektem działań V kadencji KRIA IARP było przeciwdziałanie zjawisku tzw. podpisywaczy, tj. osób, które sygnują swoim podpisem projekty budowlane, w rzeczywistości ich nie wykonując. W toku postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez rzeczników odpowiedzialności zawodowej, konieczne jest zweryfikowanie, czy podpisane projekty rzeczywiście zostały wykonane przez projektanta wskazanego na stronie tytułowej projektu. W tym celu rzecznicy muszą mieć zapewniony dostęp do projektów budowlanych. Niestety niejednokrotnie spotykali się oni z odmową dostępu do tych dokumentów. W tej sprawie Izba zwróciła się do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, który wskazał, że organy aa-b powinny, na podstawie art. 7 b k.p.a., udostępniać posiadane projekty budowlane, aby organ prowadzący postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie mógł dokonać prawidłowej i kompletnej oceny materiału dowodowego36. Swoje stanowisko GUNB przekazał organom administracji. KRIA RP wystąpiła o wprowadzenie odpowiednich rozwiązań prawnych, które mogłyby być stosowane również w toku postępowań z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej. •

ILUSTRACJA: Anna Nowokuńska

 
PRZYPISY
1 Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471).
2 Projekt rozpatrywała podkomisja nadzwyczajna o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, powołana w ramach sejmowej komisji infrastruktury.
3 Poradnik prawny architekta. Prawo budowlane. Najistotniejsze zmiany dla architekta, oprac. mgr inż. arch. G. Jachym; Poradnik prawny architekta. Rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, oprac. mgr inż. arch. G. Jachym, wyd. KRIA RP, 2020 r.
4 Zgodnie z danymi pochodzącymi z systemu elektronicznego IARP na szkolenie dotyczące nowelizacji ustawy Prawo budowlane zarejestrowało się 2245 osób, zaś na szkolenie dotyczące nowego rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego – 1825 osób.
5 Zob. Internetowy System Aktów Prawnych: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19940890414 [data dostępu: 11.04.2022].
6 Dz.U. z 2021 r. poz. 1986; zob. M. Wółkowska, Domy do 70 m². Nowe procedury administracyjne, „Zawód: Architekt” 2021, nr 82, online: https://www.zawod-architekt.pl/pokaz/domy_do_70_m2-nowe_procedury_administracyjne,860 [data dostępu: 11.04.2022].
7 Pisma KRIA RP: z 15 września 2021 r., l.dz. 587/KRIA/2021/w, l.dz. 593/KRIA/2021/w, l.dz. 594/KRIA/2021/w; z 28 września 2021 r., l.dz. 618/KRIA/2021/w; l.dz. 619/KRIA/2021/w; z 15 października 2021 r., l.dz. 635/KRIA/2021/w.
8 Dz.U. z 2019 r., poz. 1696.
9 Zob. art. 2 ustawy z dnia 24 marca 2022 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2022 r. poz. 975)
10 Pismo KRIA RP z 20 grudnia 2021 r., l.dz. 767/KRIA/2021/w.
11 Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1129 ze zm.).
12 Pisma KRIA RP: z 31 lipca 2018 r., l.dz. 195/KRIA/2018/w; z 14 lutego 2019 r., l.dz. 117/KRIA/2019/w; z 12 sierpnia 2019 r., l.dz. 459/KRIA/2019/w.
13 Art. 325 ust. 2 i 3 PZP.
14 Pismo KRIA RP z 31 lipca 2018 r., l.dz. 195/KRIA/2018/w.
15 Prawo zamówień publicznych. Komentarz, red. H. Nowak, M. Winiarz, wyd. UZP, Warszawa 2021 r., s. 912.
16 „Konkurs po nowemu”. Rekomendacje Prezesa UZP dotyczące konkursu w branży architektonicznej, styczeń 2022 r., online: https://www.uzp.gov.pl/strona-glowna/slider-aktualnosci/konkurs-po-nowemu-rekomendacje-prezesa-uzp/konkurs-po-nowemu-rekomendacje-prezesa-uzp [data dostępu: 11.04.2022].
17 Pismo KRIA RP z 18 marca 2020 r., l.dz. 141/KRIA/2020/w.
18 Pismo KRIA RP z 19 marca 2020 r., l.dz. 145/KRIA/2020/w.
19 Pismo KRIA RP z 1 kwietnia 2020 r., l.dz. 168/KRIA/2020/w.
20 T.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.
21 Zob. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 661).
22 Dz.U. z 2019 r. poz. 1359.
23 Zob. m.in. pismo KRIA RP z 30 września 2020 r., l.dz. 501/KRIA/2020/w.
24 Wyrok TK z 7 lutego 2018 r., sygn. K 39/15; Dz.U. z 2018 r. poz. 352.
25 Ustawa z dnia 22 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 695).
26 Pisma KRIA RP: z 22 lipca 2020 r., l.dz. 366/KRIA/2020/w; z 30 września 2020 r., l.dz. 501/KRIA/2020/w; z 14 grudnia 2021 r., l.dz. 758/KRIA/2021/w; z 26 stycznia 2022 r., l.dz. 056/KRIA/2022/w.
27 https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/prekonsultacje-zmiany-ustawy-o-planowaniu-i-zagospodarowaniu-przestrzennym---reforma-systemu [data dostępu: 11.04.2022].
28 Projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, numer z wykazu prac legislacyjnych UD369.
29 Uzasadnienie do projektu z dnia 22 kwietnia 2022 r., s. 24.
30 Pisma KRIA RP: z 18 stycznia 2022 r., l.dz. 026/KRIA/2022/w; z 16 maja 2022 r., l.dz. 320/KRIA/2022/w.
31 Pisma KRIA RP: z 8 maja 2020 r., l.dz. 219/KRIA/2020/w; z 13 maja 2020 r., l.dz. 220/KRIA/2020/w; z 15 maja 2020 r., l.dz. 221/KRIA/2020/w.
32 Projekt budowlany w świetle przepisów prawa, oprac. mgr inż. arch. G. Jachym, online: https://www.izbaarchitektow.pl/pliki/1329_1329_projekt_budowlany_w_swietle_przepisow_prawa-prezentacja_623239a2d6a57_62330f4e1436a.pdf [data dostępu: 11.04.2022].
33 Pismo KRIA RP z 3 marca 2022 r., l.dz. 160/KRIA/2022/w; pismo KRIA RP z 11 marca 2022 r., l.dz. 179/KRIA/2022/w.
34 Pismo KRIA RP z 4 marca 2022 r., l.dz. 165/KRIA/2022/w.
35 Pismo GUNB z 29 marca 2021 r., online: https://old.izbaarchitektow.pl/pliki/3428_2021-04-19_14-43-31_607d7af32fe69-pismo_ginb_z_dnia_29_marca_2021_r..pdf [data dostępu: 11.04.2022].
36 Pismo GUNB z 7 kwietnia 2021 r., DSW.520.16.2021.BRZ.
Grzegorz Jachym
Grzegorz Jachym
Architekt IARP

członek Krajowej Rady Izby Architektów RP, koordynator Komisji Prawa Inwestycyjnego KRIA, przewodniczący Podkomisji Prawa Budowlanego KRIA

Magdalena Wółkowska
Dr Magdalena Wółkowska

prawnik, główny specjalista ds. legislacji Krajowej Rady Izby Architektów RP

reklama

Warto przeczytać