Facebook

E-budownictwo

Z:A 82

KATEGORIA: Temat wydania

Cyfryzacja procesu inwestycyjnego rozwija się w Polsce nierówno i powoli. Z jednej strony mamy do czynienia z postępującą digitalizacją procesu projektowania, z drugiej – z wręcz anachronicznymi rozwiązaniami w kontaktach z urzędami

W miarę rozwoju narzędzi informatycznych ułatwiających projektowanie architekci i inżynierowie adaptowali pojawiające się kolejne wersje programów wspomagających projektowanie. Na przestrzeni ostatnich 30 lat widać proces odchodzenia od pracy na desce, przesiadania się na programy CAD-owskie, by następnie eksplorować rozwijające się oprogramowanie BIM. Postępująca informatyzacja każdej z branż powodowała, że proces projektowy stawał się łatwiejszy i bardziej precyzyjny, ale rosły objętość dokumentacji oraz wymagania inwestorów, którzy oczekują od projektantów coraz to większej ilości informacji i szybszej pracy.

Wyspy cyfryzacji

Zupełnie niezależnie rozwijały się systemy informatyczne, którymi posługują się w swej codziennej pracy organy administracji architektoniczno-budowlanej. Lokalnie, sporadycznie (gdyż według ankiety GUNB tylko 20% organów aa-b dysponuje oprogramowaniem do prowadzenia postępowań) stosowane rozwiązania potrafią komunikować się np. z lokalnymi cyfrowymi bazami danych geodezyjnych. Cyfrowa komunikacja odbywa się wyłącznie na własne potrzeby. Podobnie funkcjonuje prowadzony przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane. Na tej samej zasadzie działają systemy członkowskie Izby Architektów RP i Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Jak komunikowały się między sobą te systemy (ponieważ komunikować się muszą), by wymieniać się informacjami? Otóż projektanci drukowali swoje projekty, składali je w teczki, ręcznie wypełniali wnioski i zanosili do urzędów. Tam urzędnicy w pocie czoła przepisywali informacje z projektów do swoich systemów informatycznych, na których następnie pracowano. Mimo udostępnienia przez samorządy zawodowe informacji o projektantach na stronach internetowych konieczne były zaświadczenia na papierze, a jeśli urzędnik miał ochotę, to musiał sprawdzać przynależność do odpowiedniej izby na stronie internetowej. Podobnie rzecz się ma z pracą izb okręgowych. Informacje o ich członkach (wpisanie do izby, nadanie uprawnień, skreślenie czy zawieszenie), mimo że są dostępne w formie elektronicznej, to jednak drukuje się je i wysyła do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, gdzie przesłane informacje ręcznie wprowadza się do rejestru osób posiadających określone uprawnienia. By uzyskać informacji z GUNB-u, trzeba napisać papierowy wniosek.

     Mamy więc do czynienia z informatycznymi wyspami, które wymieniały się danymi w formie papierowej. O ile więc następował postęp w ramach samej wyspy, o tyle dalsza wymiana informacji odbywała się analogowo. Dotychczas światy te komunikowały się tak, jakby komputery i internet nigdy nie powstały. Różnego rodzaju głosy o potrzebie informatyzacji komunikacji zawsze ustępowały sprawom pilniejszym i bieżącym.

Marzec 2020

Jeszcze przed wybuchem pandemii na funkcję zastępcy GUNB ds. cyfryzacji powołano Panią Minister Dorotę Cabańską, z intencją wprowadzenia w budownictwie digitalizacji. Rozpoczęcie prac zbiegło się z rozpoczęciem pandemii, uświadamiając wszystkim wagę, pożyteczność i konieczność wprowadzenia rozwiązań cyfrowych i możliwości kontaktu z organami drogą elektroniczną.

Zespół

W maju 2020 roku GUNB skierował do Izby Architektów RP pismo z propozycją udziału w zespole, który miał pracować nad założeniami cyfryzacji procesu inwestycyjnego. Przedstawicielami IARP zostali: Grzegorz Jachym, Dominik Banaszak, Wojciech Gwizdak. Do prac w zespole zaproszeni zostali również przedstawiciele Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (Andrzej Falkowski, Łukasz Gorgolewski) oraz SARP (Bohdan Biś Lisowski, Maciej Zuber).

     Zespół spotykał się co tydzień i w pierwszym okresie pracował nad założeniami programu. Później, w miarę rozwoju prac, ciężar aktywności przeniósł się na konsultacje konkretnych rozwiązań, rozmowy z informatykami czy zgłaszanie uwag do ustaw i rozporządzeń.

e-CRUB

Jednym z pierwszych pomysłów GUNB było stworzenie elektronicznego Centralnego Rejestru Uprawnień Budowlanych (e-CRUB), który miał być w pierwszej kolejności używany przez samorządy zawodowe. Przedstawiciele izb zaproponowali, by izby pozostały przy swoich systemach członkowskich, a informacje w e-CRUB-ie były dostarczane drogą elektroniczną. Zabieg ten miał spowodować, by e-CRUB stał się centrum wymiany elektronicznych informacji w zakresie uprawnień osób uczestniczących w procesie inwestycyjnym. Dane te e-CRUB miał udostępniać organom administracji architektoniczno-budowlanej. Dzięki temu dane projektantów, stanowiące część informacji, przekazywanych do GUNB-owskiego Rejestru, Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń́ (RWDZ) mogłyby być przesyłane automatycznie, bez konieczności ręcznego ich wprowadzania, co jest obecnie nie tylko niepotrzebną stratą czasu pracowników urzędów, ale są one często wprowadzane z błędami.

     Kolejną funkcjonalnością eCRUB-u był pomysł wystawienia części informacji w nim zawartych do publicznego wglądu. Na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego każdy obywatel będzie mógł sprawdzić, jakie uprawnienia posiadają konkretne osoby, lub znaleźć projektanta konkretnej specjalności. Rozwiązanie jest już wdrażane, a serwis zacznie funkcjonować od marca 2022 roku pod adresem: https://e-crub.gunb.gov.pl.

Serwis e-budownictwo

Kolejnym, głównym serwisem, który został opracowywany przez GUNB i powołany do tego celu zespół, jest już funkcjonujący portal umożliwiający generowanie różnego rodzaju wniosków wykorzystywanych w ramach procesu inwestycyjno-budowlanego – e-budownictwo (https://e-budownictwo.gunb.gov.pl). Mogą z niego korzystać zarówno projektanci, jak i inwestorzy. Wystarczy założyć konto i generować wnioski. Logowanie w serwisie jest możliwe poprzez utworzone konto oraz za pomocą profilu zaufanego.

Il. 1. Strona główna serwisu e-Budownictwo.

Il. 2. Strona główna Centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane (e-CRUB).

 

Obecnie w serwisie są formularze dla następujących wniosków:

  • • PB-1 – Wniosek o pozwolenie na budowę;
  • • PB-2 – Zgłoszenie robót budowlanych;
  • • PB-2a – Zgłoszenie budowy lub przebudowy domu jednorodzinnego;
  • • PB-3 – Wniosek o pozwolenie na rozbiórkę;
  • • PB-4 – Zgłoszenie rozbiórki;
  • • PB-5 – Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
  • • PB-6 – Wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu;
  • • PB-7 – Wniosek o wydanie decyzji o zmianie pozwolenia na budowę;
  • • PB-8 – Wniosek o pozwolenie na budowę tymczasowego obiektu;
  • • PB-9 – Wniosek o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę;
  • • PB-10 – Wniosek o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych;
  • • PB-11 – Wniosek o przeniesienie praw i obowiązków wynikających ze zgłoszenia;
  • • PB-12 – Zawiadomienie o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych;
  • • PB-13 – Wniosek o wyłączenie niektórych obowiązków kierownika budowy;
  • • PB-14 – Wniosek o wejście na sąsiadujący teren;
  • • PB-15 – Wniosek o uproszczoną legalizację;
  • • PB-16 – Zawiadomienie o zakończeniu budowy;
  • • PB-16a – Zawiadomienie o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego;
  • • PB-17 – Wniosek o pozwolenie na użytkowanie;
  • • PB-17a – Wniosek o pozwolenie na użytkowanie – przed zakończeniem budowy;
  • • PB-18 – Zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu;
  • • PB-19 – Wniosek o legalizację.

Możliwe jest również złożenie Wniosku o sporządzenie planu miejscowego lub o zmianę planu miejscowego. W porozumieniu z Departamentem Planowania Przestrzennego GUNB opracowuje wniosek o WZ/LICP, który jest bardzo oczekiwany. Powinien być dostępny na początku 2022 roku. Kolejne wnioski będą sukcesywnie dodawane. Po zalogowaniu się na konto użytkownika można wybrać konkretny formularz i przystąpić do jego wypełniania.

PB-1 – Wniosek o pozwolenie na budowę

Dla przykładu prześledźmy pierwszy oraz najczęściej składany dokument, czyli wniosek o pozwolenie na budowę (PB-1) (patrz: il. 3 – str. 57–61).

By złożyć wniosek o pozwolenie na budowę wraz z załącznikami, które się zadeklarowało, wszystkie wnioski, oświadczenia i projekty należy podpisać albo profilem zaufanym, albo podpisem kwalifikowanym, albo nowym e-dowodem. Każdy dokument powinien być przygotowany w formacie PDF.

Rozporządzenie w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego

Jednym z zadań zespołu pracującego nad założeniami cyfryzacji procesu inwestycyjnego było również bieżące konsultowanie założeń oraz rozwiązań do zmian rozporządzenia w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego wprowadzającego możliwość składania projektów w formie cyfrowej. Szczególnie dużo pracy na tym etapie włożył szef Komisji Prawa Inwestycyjnego – kol. Grzegorz Jachym.

     Efektem tej współpracy była zmiana rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii zmieniająca rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z dnia 25 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1169), która obowiązuje od 1 lipca tego roku, i od tego dnia możemy przesyłać wnioski oraz, co bardzo ważne i co należy uznać za zmianę jakościową, można przesyłać również projekty do pozwolenia na budowę w formie PDF-a za pomocą serwisu ePUAP. By prawidłowo przygotować i złożyć projekt, niezbędne jest przestudiowanie wprowadzonych zmian.

Inne platformy

Obecnie na platformie e-budownictwo można złożyć 23 różnego rodzaju wnioski, zawiadomienia, zgłoszenia i oświadczenia. GUNB deklaruje, że będzie ją rozbudowywać o kolejne funkcjonalności, tak by wszelkie inwestycje mogły zostać obsłużone za pomocą tego narzędzia.

     Nie jest to jednak jedyny serwis, jaki GUNB stworzył w ostatnim czasie dla otoczenia realizacji inwestycji. Poza e-CRUB-em oraz e-budownictwem uruchomiono już ZONE (Zintegrowany System Wsparcia Polityk i Programów Ograniczenia Niskiej Emisji pod adresem https://zone.gunb.gov.pl). Urząd zamierza też uruchomić platformę CEEB (Centralną Ewidencję Emisyjności Budynków) oraz w marcu 2022 roku serwis służący do prowadzenia elektronicznie dziennika budowy oraz książki obiektu budowlanego. Z planowanych nowości warto wspomnieć także o technologii API do systemu e-budownictwo, która pozwoli na porozumiewanie się różnych programów między sobą. Dzięki tej funkcjonalności ograny dysponujące systemem do obsługi postępowań w budownictwie będą mogły zaciągać dane bezpośrednio z wniosków składanych przez inwestorów.

     Osoby zainteresowane bieżącym śledzeniem nowości z zakresu cyfryzacji zachęcam również do zapisania się na newsletter GUNB-u: https://www.gunb.gov.pl/formularz/newsletter.
Dzięki temu będzie można śledzić aktualne informacje.

Podsumowanie

Zespół pracujący w ramach GUNB nad ww. fragmentami cyfryzacji zakończył w ostatnich tygodniach pracę, jednak pozytywne doświadczenia, jakie niosły za sobą spotkania online w szerokim gronie urzędników, prawników i przedstawicieli środowisk architektów oraz inżynierów budownictwa skłoniły instytucję do powołania następnego zespołu, poszerzonego o przedstawicieli organów administracji budowlanej. Ma on wypracowywać strategiczne pomysły nad dalszą cyfryzacją obiegu informacji. Pierwszy krok został już zrobiony, lecz informatyzacja kryje w sobie dalsze pokłady możliwości usprawnień i rozwoju. Rozmawiając swego czasu z jednym z dyrektorów z GUNB-u, usłyszałem, że jeden z krajów skandynawskich ma już tak dalece zaawansowane procesy cyfryzacyjne, że koncepcyjnie pracuje nad digitalizacją przepisów budowlanych i planów miejscowych, tak by w połączeniu z przekazywaniem projektu budowlanego w formie modelu 3D algorytm mógł sam dokonać analizy zgodności projektu z przepisami budowlanymi oraz prawem miejscowym i udzielał pozwolenia na budowę „w 5 minut”. Mam nadzieje, że niedługo i w Polsce będzie można uzyskać pozwolenie w takim czasie. Niemniej jednak cyfryzacja obszaru składania wniosków pozwoleń na budowę jest wprowadzona tylko w nielicznych krajach, np. w sąsiadujących z nami Niemczech nie funkcjonują w ogóle takie rozwiązania i nie słyszałem o planach, które mają to zmienić. Dlatego też warto korzystać ze strony e-budownictwo i innych serwisów oferowanych przez GUNB, a także składać projekty w formie cyfrowej, gdyż ich popularność (duży procent pozwoleń na budowę składanych w sposób elektroniczny) będzie sygnałem i zachętą do dalszej cyfryzacji. •

Wojciech Gwizdak
Dr Wojciech Gwizdak
Architekt IARP

absolwent Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Śląskiej; od 1997 roku właściciel autorskiej pracowni projektowej 2G Studio, którą prowadzi wraz z żoną; uprawnienia architektoniczne od 2004 roku, od 2006 roku działa w IARP na poziomie okręgowym i krajowym; członek i działacz SARP o. Kielce; w 2021 roku uzyskał tytuł doktora za pracę analizującą przepisy w systemach prawnych różnych krajów dotyczące nasłonecznienia mieszkań; interesuje się historią starożytnego Rzymu, gotykiem, budownictwem mieszkaniowym i urbanistyką

reklama

Warto przeczytać