Facebook

Cenna praca naukowa

Z:A 88

KATEGORIA: Temat wydania

W jaki sposób zminimalizować przepaść między naukowością w architekturze a praktyczną stroną naszego zawodu? Sięgać po dorobek naukowy, którym dysponuje środowisko akademickie. Pozycją numer jeden niech będzie monografia, która zwyciężyła w pierwszej edycji konkursu na najlepsze prace i publikacje naukowe mające znaczenie dla wykonywania zawodu architekta.

Architektura i urbanistyka w Polsce cierpią na wiele nakładających się problemów, schorzeń i patologii. Jednym z tych problemów, tlących się od lat, jest głęboka przepaść, jaka powstała między naukowością w architekturze a praktyczną stroną wykonywania naszego zawodu. Wygląda to trochę tak, jakby środowiska naukowców i praktyków w ogóle się nie potrzebowały i mogły funkcjonować bez siebie nawzajem. Rozdział tych dwóch światów jest na tyle duży, że gdyby pewnego dnia jeden z nich zniknął, przedstawiciele drugiego zauważyliby to zapewne dopiero po kilku latach. Oczywiście uczelnie kształcą architektów, ale dla praktyków na tym rola placówek się kończy, a tak być nie powinno.

PRZEŁAMAĆ IMPAS 

Zbyt często środowiska akademickie są tworzone przez osoby bez uprawnień budowlanych lub bez praktyki projektowej, co w oczywisty sposób przekłada się na jakość kształcenia. Liczba nauczycieli odnoszących sukcesy na polu projektowym jest stanowczo za mała. Na domiar złego posiadanie uprawnień budowlanych pozostaje niezauważone w procesie walidacji zarówno samych nauczycieli akademickich, jak i uczelni. Kolejnym problemem jest to, że naukowa działalność zbyt rzadko stawia sobie za cel jakiekolwiek uzupełnienie praktycznej strony naszego zawodu. Praktycy prawie w ogóle nie sięgają po dorobek naukowy tworzony przez środowiska akademickie, bo nie dostrzegają w nim dla siebie wartości dodanej. Gdyby zapytać zwykłego praktykującego architekta, czy kiedykolwiek w swojej pracy zawodowej napotkał problem projektowy, który wstrzymał jego działania, i dopiero lektura pracy naukowej sprawiła, że mógł z nimi ruszyć dalej, częściej spotkamy się z uśmiechem politowania niż z potwierdzeniem.

Na usprawiedliwienie tego oczywistego mankamentu trzeba stwierdzić, że z naukowością w architekturze i urbanistyce jest dużo trudniej niż w przypadku np. budownictwa, gdzie rozwój w dziedzinach fizyki, chemii czy technologii, jakimi operują inżynierowie, sprawia, że zarówno badania, jak i wymierne efekty przychodzą łatwiej. Niemniej wydaje się, że należałoby podjąć próbę przełamania tego impasu, w którym „winę” ponoszą obie strony.

KONKURS NA NAJLEPSZE PRACE NAUKOWE 

Pomysł na zorganizowanie konkursu, który doceniałby najlepsze praktyczne prace naukowe w dziedzinie architektury i urbanistyki, przewijał się od dłuższego czasu w ramach działań Krajowej Rady IARP V kadencji. KRIA poprosiła Podkomisję ds. Kształcenia Architektów i Szkolnictwa Wyższego o określenie zasad i przygotowanie regulaminu. W maju 2022 roku ogłoszono pierwszą edycję konkursu na najlepsze prace i publikacje naukowe mające znaczenie dla wykonywania zawodu architekta (uchwała KRIA nr O–16–V–2022 KRIA z dnia 13 kwietnia 2022 r.). Łącznie wpłynęło 48 prac konkursowych, więc komisja stanęła przed sporym wyzwaniem – musiała bowiem w krótkim czasie zapoznać się z ogromną ilością materiału. Przekrój prac był bardzo zróżnicowany zarówno pod względem tematyki, jak i rozległości poruszanych zagadnień.

Komisja obradowała w składzie:

  • dr hab. inż. arch. Tomasz Wagner, prof. Politechniki Śląskiej (SLOIA); 
  • mgr inż. arch. Krzysztof Frąckowiak (WPOIA); 
  • dr hab. inż. arch. Natalia Przesmycka, prof. Politechniki Lubelskiej (LBOIA); 
  • dr inż. arch. Andrzej Poniewierka (DSOIA); 
  • mgr inż. arch. Andrzej Depa (PKOIA); 
  • mgr inż. arch. Piotr Sobociński (KPOIA); 
  • mgr inż. arch. Wiesława Klim (LUOIA); 
  • dr inż. arch. Magdalena Bieńkuńska (MAOIA); 
  • dr hab. inż. arch. Bogusław Szuba, prof. Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nysie (OPOIA); 
  • mgr inż. arch. Katarzyna Jabłońska (PDOIA); 
  • dr hab. inż. arch. Grzegorz Bukal (POOIA); 
  • mgr inż. arch. Marcin Kamiński (SWOIA); 
  • mgr inż. arch. Grzegorz Dżus (WMOIA); 
  • mgr inż. arch. Krzysztof Romańczuk (ZPOIA);
  • dr inż. arch. Wojciech Gwizdak (KRIA, Przewodniczący Komisji)

Niestety w pracach komisji nie brali udziału oddelegowani przedstawiciele MPOIA oraz LOOIA. 

Liczymy, że nowa Krajowa Rada IARP VI kadencji będzie w przyszłych latach ogłaszać kolejne edycje konkursu. Praktyczna strona naszego zawodu powinna w jak najszerszym zakresie implementować dorobek naukowy, tworzony nie tylko przez architektów, lecz także przez przedstawicieli innych dziedzin. Szczególnie w urbanistyce interdyscyplinarność jest atutem, a bieżący problem stanowi brak wymiany informacji, gdzie jednym z kanałów mógłby się stać ten konkurs.

Wyniki konkursu zostały ogłoszone na stronie Izby Architektów RP:
https://www.izbaarchitektow.pl/pokaz/wyniki_konkursu_na_najlepsze_prace_i_publikacje_naukowe_majace_znaczenie_dla_wykonywania_zawodu_arc,1934

Nagrodzona monografia autorstwa Agaty Gawlak; fot. materiały prasowe

UZASADNIENIE KOMISJI

Członkowie komisji konkursowej, powołanej przez Krajową Izbę Architektów RP, jednogłośnie zdecydowali o przyznaniu w tym roku jednej nagrody. W ten sposób wyróżniono pracę, która zdaniem komisji najbardziej odpowiadała założeniom konkursu.

Tytuł zwycięzcy oraz nagroda pieniężna w wysokości 10 000 zł trafiły do dr inż. arch. Agaty Gawlak za monografię habilitacyjną pod tytułem Mieszkanie dla zdrowia. Projektowanie dla przyszłych seniorów1.

Pierwsze miejsce w konkursie przyznano za stworzenie wartościowego i kompleksowego kompendium wiedzy oraz za szerokie spojrzenie na poruszaną tematykę, dzięki czemu architekci mogą w sposób świadomy współkształtować kulturę życia, a zawarta w publikacji wiedza powinna wpłynąć na podniesienie jakości projektowania. Do architektów należy poznawanie szerszego kontekstu problematyki, by być świadomym wpływu podejmowanych decyzji projektowych na społeczeństwo.

Należy podkreślić, że autorka zmierzyła się z aktualnym, trudnym tematem starzenia się społeczeństwa oraz ze skutkami tego procesu względem zmieniających się potrzeb i możliwości korzystania z otoczenia zbudowanego. Starzenie się populacji jest zjawiskiem nieuniknionym, a jak pokazują statystyki – zaczyna mieć ono bardzo mocny wpływ na wiele aspektów życia społecznego. Dlatego tak ważne jest, by już przy programowaniu inwestycji, a zwłaszcza podczas projektowania, brać pod uwagę przestrzeń dostosowaną do potrzeb obecnych i przyszłych seniorów. Świadomość wyzwań sprawia, że tą problematyką powinniśmy zająć się od dziś.

Celem badawczym monografii było osadzenie spojrzenia na architekturę z poszanowaniem potrzeb przestrzennych, mieszkaniowych i medycznych dotyczących osób starszych, ale z uwzględnieniem różnic pokoleniowych oraz kompetencji przyszłych seniorów – użytkowników przestrzeni. Autorka podkreśla i uświadamia, że zdrowie i dobrostan tej grupy społecznej w znaczącym stopniu jest zapewniany przez właściwe rozwiązania środowiskowe, przestrzenne, architektoniczne i ergonomiczne. Wszystkie te czynniki należy zgrać, by osiągnąć komplementarną formę i funkcję. 

Interesującym dopełnieniem są także badania sondażowe przeprowadzone na grupie około 2000 studentów oraz zaangażowanie młodzieży do testowania symulatorów starości w celu oceny trzech typów mieszkań powstałych z myślą o zdrowym starzeniu się oraz poznania ograniczeń, z jakimi mierzą się seniorzy w domowej przestrzeni.

Autorka zwraca ponadto uwagę na konieczność szerszego spojrzenia na różnego rodzaju przypadłości wynikające z procesu starzenia. Podejmuje się więc odnalezienia i omówienia różnych środowisk mieszkaniowych (architektura stricte senioralna, kontrolowany social mix, synergiczny habitat: kreatywne partnerstwo pokoleń, mieszkalnictwo wspomagane dla osób starszych, cohousing kreatywny, gospodarstwa opiekuńcze), waloryzując, podając specyfikę i kreśląc potencjalne kierunki dalszych poszukiwań modeli zamieszkania dla seniorów (jak również dla niepełnosprawnych). 

Dr inż. arch. Agata Gawlak za pośrednictwem monografii stara się uwrażliwić architektów na problemy starzejącego się społeczeństwa i zwrócić uwagę na to, że projektowana przestrzeń zewnętrzna powinna być funkcjonalna i przyjazna dla wszystkich użytkowników. Autorka porusza aspekty związane z powszechną cyfryzacją i udogodnieniami, jakie wynikają z rozwoju technologii. 

Praca jest wzbogacona licznymi przypisami i rozbudowaną bibliografią – polską oraz zagraniczną, stanowiącą oparcie dla stawianych tez, co świadczy o znajomości tematu i rozległej wiedzy laureatki w omawianej dziedzinie, jak również zachęca do dalszego zgłębiania podjętych zagadnień. Kolejne wartościowe elementy publikacji to wykresy, analizy, raporty i statystyki oraz spójne ilustracje omawianych przykładów. Całość sprawia, że układ monografii jest niezwykle czytelny. Wszystkie tezy zostały odpowiednio rozbudowane i usystematyzowane, co umożliwia pełne zrozumienie problematyki, a także kontekstu postulatów projektowych.

Publikacja zasługuje na miano wartościowej, ponieważ porządkuje i pozwala rozszerzać informacje na temat projektowania dla osób starszych oraz niepełnosprawnych. Została też opracowana w staranny i przemyślany sposób. 

Komisja, przyznając nagrodę, ma nadzieję, że monografia habilitacyjna Mieszkanie dla zdrowia. Projektowanie dla przyszłych seniorów pomoże uzupełniać wiedzę i podnosić świadomość powiązań między podejmowaną tematyką a innymi aspektami życia. Chodzi przecież o wzbogacenie warsztatu z zakresu projektowania architektury oraz uwzględnianie potrzeb przyszłych i obecnych seniorów. Nie ma wątpliwości, że ta lektura pozytywnie wpłynie na praktyczne aspekty pracy architekta.

1 Publikacja ukazała się nakładem Wydawnictwa Politechniki Poznańskiej w roku 2022.

 

Wojciech Gwizdak
Dr Wojciech Gwizdak
Architekt IARP

absolwent Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Śląskiej; właściciel autorskiej pracowni projektowej 2G Studio; członek IARP od 2005 roku; w latach 2018–2022 sekretarz KRIA, w latach 2006–2018 członek Rady SWOIA, a w latach 2010–2014 jej wiceprzewodniczący; prezes SARP o. Kielce w latach 2012–2019, obecnie skarbnik SARP o. Kielce

reklama

Warto przeczytać