Facebook

BUNDESARCHITEKTENKAMMER, czyli Niemiecka Izba Architektów

Z:A 85

KATEGORIA: Zagranica

W dziedzinie architektury, niezależnie od szerkości geograficznej, mierzymy się z podobnymi wyzwaniami. Ekologia, digitalizacja czy społeczne nierówności to tylko niektóre z nich. Jak radzą sobie z nimi inne kraje? Przyjrzyjmy się, jak niemiecka izba architektów wspiera swoich członków w tak szybko zmieniającym się świecie.

Jesteśmy częścią globalnego świata, w którym każdy kraj walczy z podobnymi problemami. W wielu dziedzinach mamy wspólne wartości i cele (szczególnie członkowie wspólnoty europejskiej). Droga do nich jednak często się różni. Ze względu na system polityczny, sytuację gospodarczą czy strukturę społeczną wybieramy inne metody działania. Doświadczyliśmy tego szczególnie w trakcie pandemii. Wszyscy staneliśmy przed wspólnym wyzwaniem zwalczenia koronawirusa, ale każdy kraj zastosował inną taktykę.

ORGANIZACJA I CZŁONKOSTWO

By lepiej zrozumieć cele, zacznijmy od struktury i charakterystyki organizacji. Niemiecka Izba Architektów – die Bundesarchitektenkammer (BAK) – składa się z 16 podizb należących do landów (die Landesarchitektenkammer). Jest to spowodowane systemem federalnym, według którego to landy ustalają prawo budowlane. W Niemczech w 2021 roku było 140 272 zarejestrowanych architektów (około 10 razy wiecej niż w Polsce). Do izby oprócz architektów budowlanych (118 511) należą także architekci krajobrazu (8028), architekci wnętrz (6665) oraz urbaniści (7068). Największa część jej członków była zatrudniona na stanowisku urzędniczym (ok. 57,2%), samozatrudnieni stanowili 40,4%, a właściele – pozostałe ok. 2,4%.

Określenie architekt jest w Niemczech terminem chronionym, którego mogą używać jedynie członkowi BAK-u. Aby do niej wstąpić, należy mieć ukończone odpowiednie studia wyższe i co najmniej dwa lata doświadczenia w zawodzie pod kierownictwem architekta należącego do izby.

Jako członkowie bak-u mamy obowiązek regularnego udziału w szkoleniach. Wymagania te różnią się między landami. W większości z nich, jak np. w Berlinie, musimy rocznie ukończyć przynajmniej osiem 45-minutowych jednostek szkoleń. Jednak przeciętny członek poświęca dużo więcej czasu na dokształcanie się. Według ankiety z 2020 roku samozatrudnieni członkowie izby przeznaczyli 35 godzin na szkolenia, a zatrudnieni architektci – 25 godzin, mimo że w większości przypadków (62 %) koszty za dokształcanie ponieśli ich pracodawcy.

Kolejnym obowiązkiem jest uiszczanie rocznych składek. Ich wysokość różni się od statusu zatrudnienia oraz, nieznacznie, między landami. Przykładowo w Bawarii architekci zatrudnieni w pracowniach zapłacili 260 € za ostatni rok, a samozatrudnieni – 390 €. Pracodawca może przejąć część składki, pracownicy niektórych biur architektonicznych w Bawarii w 2021 roku zapłacili więc 160 €.

RÓWNOUPRAWNIENIE

Ponad połowa wszystkich studentów architektury, architektury wnętrz, krajobrazu i urbanistyki w Niemczach to kobiety. Wydawać by sie mogło, że podobnie wygląda sytuacja na rynku zawodowym. Jednak wśród członków izby stanowią one jedynie około 1/3 wszystkich architektów. Jeszcze mniej z nich pełni wyższe funkcje (osób zarządzających czy właścicielek biur). W 2020 roku wśród właścicieli pracowni architektonicznych zatrudniających powyżej 10 pracowników kobiety stanowiły 1%. Znaczącą różnicę między projektantkami a ich kolegami zauważymy także w wysokości wynagrodzenia. Według danych urzędu statystycznego (das statische Bundesamt) w 2020 roku mężczyźni zarabiali średnio o 26% brutto więcej niż kobiety. Należy podkreślić, że dane nie uwzględniały rodzaju zatrudnienia oraz czasu pracy. Kobiety częściej niż mężczyźni pracują na pół etatu, ich doświadczenie zawodowe jest przeciętnie krótsze (głównie ze względu na przerwę macierzyńską) oraz są częściej zatrudnione w małych biurach, które zazwyczaj mniej płacą. Jeżeli weźmiemy pod uwagę te czynniki, różnica w płacach jest znacznie mniejsza i wynosi około 7,3%. Tak więc oprócz pytania o to, dlaczego kobiety zarabiaja mniej, należy się zastanowić, czemu są rzadziej zatrudniane na wyższych stanowiskach oraz częściej niż mężczyźni pracują w mniejszych biurach.

W dużym stopniu problem ten musi zostać rozwiązany przez polityków. BAK, reprezentujący tak dużą liczbę pracodawców i pracowników, ma także możliwość wsparcia tego procesu. Aby stworzyć wzorce dla innych dziedzin, analizuje to zagadnienie i stara się je zrozumieć. bak założyła grupę projektową Chancengleichheit (pol. Równość szans) oraz udziela się w programie europejskim wspierającym działalność kobiet w architekturze i budownictwie, jakim jak YesWePlan! (pol. Tak, my planujemy).

EKOLOGIA

Budynki w Niemczech wydzielają więcej niż 1/3 całkowitej emisji dwutlenku węgla w kraju. Dlatego też to architektura i budownictwo zajmują znaczące miejsce w niemieckim prawie o ochronie klimatu (das Klimaschutzgesetzt). Jest to dokument, który unormował narodowe oraz europejskie cele ochrony klimatu. Jego głównym dążeniem jest obniżenie emisji CO2 o 65% do 2030 roku w porównaniu z 1990 rokiem, a do 2040 roku – o 88%.

Jednym z podjętych kroków jest modernizacja istniejących budynków. W Niemczech istnieje ich około 22 mln, z czego około 19 mln to obiekty mieszkalne. Do 2045 roku mają one osiągnąć stan bliski neutralności klimatycznej. Oznacza to, że rocznie około 2% z nich musi przejść modernizację. Przez ostatnie lata przeprowadzono ich znacznie mniej – około 1%. Jeżeli tempo nie zostanie zwiększone, osiągnięcie celu nie będzie możliwe. Dlatego też bak (wspólnie z innymi instytucjami) opublikowała dokument, w którym wspiera rząd w działaniu (die Formel 1-1-100-100). Dokument zawiera program natychmiastowy, umożliwiający osiągnięcie postawionych na początku celów, m.in. przez czterokrotne podniesienie tempa modernizacji.

Innym dużym obszarem dzialalności BAK-u jest zaangażowanie w narodowy program wspierający energooszczędne budownictwo – die Bundesförderung für effiziente Gebäude (BEG). Jego celem jest promowanie energi odnawialanej, energooszczędnych systemów i materiałów. Polega on na dofinansowywaniu wznoszenia nowych budynków oraz renowacji istniejących, jeśli zostaną w nich zastosowane: nowoczesne urządzenia ociepleniowe, fotowoltaika czy ekologiczne materiały budowlane. Program ten jest finansowany przez ministerstwo gospodarki i energii. Podzielono go na trzy podprogramy: mieszkaniówkę, niemieszkaniówkę oraz drobne działania (Einzelmaßnahmen). Wysokość dofinansowania w przypadku niemieszkaniówki wynosi nawet do 10–12,5% wartości inwestycji, ale maksymalnie 3,75 mln euro. Z dniem 31 stycznia tego roku program został wstrzymany ze względu na wyczerpanie środków, a od 20 kwietnia – ponownie go wznowiono z ograniczonym budżetem.

BAK oferuje seminaria i warsztaty dla architektów, by lepiej poznali kryteria programu oraz jego możliwości. Ponadto są organizowane szkolenia wspierające komunikację architektów z inwestorami, by projektanci świadomie promowali ekologiczne rozwiązania w budownictwie.

il. Zespół mieszkalny Energie+ w Kolonii, proj. Zeller Koelmel Architekten. Założenie zdobyło III nagrodę KfW Award Bauen 2021, w kategorii Nowy Budynek, fot. Claus M. Morgenstern

DIGITALIZACJA

Jednym z największych wyzwań branży archiktonicznej jest digitalizacja. Dotyczy ona obszaru o dużym spektrum. Są w nim m.in. zdigitalizowanie procesu uzyskiwania pozwolenia na budowę, stosowanie BIM-u (ang. Building Information Modeling), a także zmiany w formie komunikacji i szkoleń.

Z pewnością pandemia koronawirusa przyspieszyła rozwój digitalizacji. Home office i praca online wymusiły nowy rodzaj komunikacji i optymalizację procesów. Także wprowadzenie zdigitalizowanego wniosku o pozwolenie na budowę stało się priorytetem. Wszystkie formularze i plany mogą być składane w sieci, a konsultacje z urzędnikiem odbywać się drogą elektroniczną. Proces ten jest relatywnie czasochłonny, ponieważ dotyczy wielu aktów, a także musi zostać dokładnie przetestowany. Obecnie prowadzone są projekty pilotażowe w różnych Bundeslandach, np. w Bawarii (regiony Ebersberg, Hof i wiele innych). Docelowo do końca tego roku w całych Niemczech powinno być możliwe składanie online wniosku o pozwolenie na budowę.

Jako następny krok w rozwoju procesu o pozwolenie na budowę, planowane jest wprowadzenie wniosku opartego na modelu BIM, który byłby jego głównym elementem. Obecnie prowadzone są dyskusje z ekspertami, a konkretne terminy nie zostały jeszcze ustalone.

Według rocznego podsumowania BAK-u z lat 2019–2020 jedynie 9% biur architektoniczych zna i używa tej technologii. Zdecydowana większość, bo 74%, ją zna, ale nie stosuje, a pozostałym 14% nie jest ona znana. bak wspiera i stara się rozpowszechnić jej używanie. Dlatego też wspólnie z podizbami upublikowała orientacyjne stadardy dla architektów, m.in. dla praktycznego stosowania BIM czy określenia spraw prawnych i finansowych. Ponadto wydano dokument wspierający implementacje tej metody w biurach architektonicznych. Jest on szczególnie ukierunkowany na małe i średnie pracownie, w których proces ten przebiega najwolniej.

Aby rozpowszechnić BIM, BAK organizuje także szkolenia. W 2018 roku został wprowadzony program szkoleń dla architektów (BIM-Standard der Deutschen Architekten und Ingenieurkammer). Na początku oferowano jedynie podstawowe kursy, obecnie oferta została rozszerzona o szkolenia na poziomie zaawansowanym.

PODSUMOWANIE

Nasz świat zmienia się w zawrotnym tempie, niezależnie od kraju, w którym mieszkamy. Jako architekci odgrywamy ważną rolę w tym procesie. Stwarzamy przestrzeń dla tej transformacji poprzez projektowanie miast, budynków, krajobrazów. Dlatego też ważne jest, by nie tylko efektywnie nadążać za tymi zmianami, lecz także nimi kierować i je współtworzyć. Aby to osiągnąć, niezbędne są odgórna strategia i głos na scenie politycznej, który reprezentuje nasze interesy. •

 

BIBLIOGRAFIA

  1. bak jahresbericht 2020/21
  2. https://bak.de/wp-content/uploads/2021/09/BAK_Jahresbericht_2020-2021.pdf
  3. bak jahresbericht 2019/20
  4. https://bak.de/wp-content/uploads/2018/04/bak_jahresbericht_2019-2020_screen.pdf 
Paulina Zawistowski
Paulina Zawistowski

absolwentka Technicznego Uniwersytetu w Berlinie oraz Uniwersytetu Bauhaus w Weimarze; członkini bawarskiej izby architektów; zatrudniona w większym biurze budowlanym w Monachium, zajmuje się głównie projektowaniem budynków biurowych dla średnich i dużych przedsiębiorstw

reklama

Warto przeczytać