Facebook

Z:Apracowany rok

Z:A 70

Grudzień to zwykle czas podsumowań i budowania planów na kolejny rok. Jak w ostatnich 12 miesiącach zmieniał się zakres aktywności Izby Architektów RP i w jaki sposób to wpłynie na najbliższą przyszłość naszego samorządu?

W comiesięcznych newsletterach Krajowej Rady Izby Architektów RP, kierowanych do członków samorządu w 2019 roku, na bieżąco opisywaliśmy sprawy będące przedmiotem naszej pracy oraz przekazywaliśmy istotne informacje dotyczące wykonywania naszego zawodu. Zbliżając się do podsumowania kolejnego roku działalności Izby Architektów RP, warto przypomnieć najważniejsze zagadnienia programowe, które realizuje Krajowa Rada IARP V kadencji.

Izba architektom

Już od 2018 roku każdy czynny członek Izby Architektów RP może nieodpłatnie korzystać z bazy prawnej Legalis, a od 2019 – ze zbioru Polskich Norm, niezbędnych do pełnienia funkcji projektanta lub nadzorowania inwestycji. Aby zapewnić równoprawny dostęp do szkoleń zawodowych i rozpowszechnić je, uruchomiono system ustawicznego kształcenia z wykorzystaniem narzędzi elektronicznych, tzw. szkolenia online, organizowane w naszych okręgach i transmitowane w całej Polsce. Po raz pierwszy w historii Izby, we współpracy z partnerami, wdrożyliśmy webinaria dla członków samorządu.

W celu umożliwienia skorzystania z pomocy finansowej w sytuacjach szczególnych KRIA RP przyjęła i rekomendowała do wprowadzenia oraz stosowania przez OIA regulamin działalności zapomogowo-pożyczkowej. Krajowa Rada stara się również wspierać aktywność izb okręgowych poprzez pracę komisji, podkomisji i zespołów problemowych przy niej powołanych, w których koleżanki i koledzy architekci z całej Polski dzielą się swoim doświadczeniem i działają na rzecz wszystkich członków samorządu. Dotyczy to np. wzorcowych umów na prace projektowe, zakresu usług projektowych, monitoringu konkursów i przetargów na twórcze prace projektowe, monitoringu pozwoleń na budowę, identyfikacji i marki architekta członka IARP, ubezpieczeń OC, spraw legislacyjnych, regulacji samorządowych oraz reprezentacji Izby w organizacjach architektonicznych UE.

Reforma finansów

Zgodnie z zapowiedziami przedstawionymi na zjeździe sprawozdawczo-wyborczym w czerwcu 2018 roku, od 2019 budżet Krajowej Rady jest sporządzany w oparciu o miesięczną składkę członkowską w wysokości zależnej wyłącznie od wskaźnika inflacji, a nie – jak dotąd – od rosnącej corocznie kwoty średniego wynagrodzenia w gospodarce. Tym samym zatrzymany został powtarzany co rok proces znacznego wzrostu wspomnianej składki; pozostała ona na dotychczasowym poziomie, określonym jeszcze w 2017 roku.

fot. Marcin Czechowicz / 360 Content Team.

Było to możliwe dzięki optymalizacji wydatków na poziomie organów Krajowej Izby, wynikającej z sukcesywnie wprowadzanej reformy finansów IARP, m.in. uszczelnienia polityki finansowej. Przykładowo koszty związane z działalnością wydawniczą IARP spadły w uchwałach budżetowych z 1,145 mln zł (2018) do 0,8 mln zł (2019), a koszt produkcji jednej strony naszego pisma (o merytorycznej zawartości, tj. wyłączając reklamy) został obniżony o ok. 45%, przy spadku liczby reklam z nawet ok. 50% do maks. 30% (koszt produkcji czasopisma jest pokrywany w większości z przychodów reklamowych). To właśnie dzięki oszczędnemu gospodarowaniu częścią środków pochodzących ze składek członkowskich, jaka przypada organom Krajowej Rady, w tym roku udało się zapewnić wszystkim architektom należącym do IARP dostęp do bazy prawnej Legalis oraz Polskich Norm. Zostało to sfinansowane z budżetu ogólnopolskiego.

Młodzi architekci

W tej kadencji stawiamy na energię, pomysły, otwartość, spojrzenie na zawód oraz pracę samorządu również z perspektywy młodszego pokolenia architektów. Dlatego niezmiernie cieszymy się z pozytywnych wyników egzaminów oraz licznej grupy tych, którzy wstępują do Izby Architektów bezpośrednio po otrzymaniu decyzji o nadaniu uprawnień. W 2019 roku do letniej sesji egzaminacyjnej przystąpiło w całej Polsce 455 osób (kilka z poprzednich egzaminów ustnych), a do części ustnej – 541. Uprawnienia budowlane otrzymało 380 osób. W czerwcu 2019 roku we wszystkich okręgowych izbach odbyły się uroczystości wręczenia dokumentów. Mamy nadzieję, że grudniowa sesja będzie równie udana.

fot. Mariusz Bykowski / 360 Content Team.

Z myślą o młodych członkach w maju br. zorganizowaliśmy także I Forum Młodych Architektów. Miesiąc wcześniej, tradycyjnie już we współpracy ze Śląską OIA, odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona przygotowaniu do wykonywania zawodu, w tym praktykom architektonicznym poprzedzającym kwalifikację i egzamin na uprawnienia w Polsce oraz w Europie. W Katowicach gościliśmy wtedy koleżanki i kolegów z Holandii, Niemiec, Czech, Słowacji, Rumunii, Estonii, Litwy i Łotwy, którzy dzielili się z nami swoimi doświadczeniami w zakresie praktyk zawodowych i dopuszczenia do wykonywania zawodu.

Edukacja

Nie zapominamy o osobach jeszcze młodszych – studentach architektury, którzy we współpracy z architektami IARP powinni odbyć praktykę zawodową. W ślad za nowymi regulacjami prawnymi Krajowa Rada IARP zaprosiła dziekanów uczelni wyższych, kształcących na kierunkach architektura lub architektura i urbanistyka, do współpracy w celu wypracowania jednolitych standardów obowiązkowej studenckiej praktyki architektonicznej, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu architekta.

W ramach kontynuacji dotychczasowego zainteresowania IARP wcześniejszymi niż studia etapami edukacji architektonicznej (dzieci i młodzieży) po raz pierwszy w historii Izby, we współpracy z Fundacją Promocji Architektury SARP, udało się pozyskać grant Narodowego Centrum Kultury na program „Kształtowanie Przestrzeni”. Dzięki temu korzystamy z dofinansowania programu edukacyjnego w wy

sokości 256 tys. zł na lata 2019–2021. IARP buduje ogólnopolską sieć edukatorów i organizuje ogólnopolski konkurs. Jego tegoroczna edycja, ciesząca się jak dotychczas największym zainteresowaniem szkół i młodzieży, zakończyła się w czerwcu uroczystością wręczenia nagród laureatom konkursu „Mapa Wrażeń”. Inicjatywa została objęta patronatem Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Narodowego Centrum Kultury, Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP, a partnerem Programu była firma Fakro. Dodatkową atrakcją było zwiedzanie z finalistami Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.


fot. Mariusz Bykowski / 360 Content Team.

Wyceny prac projektowych

W porozumieniu z producentem kalkulatora wycen Simplifee w pierwszej połowie 2019 roku umożliwiliśmy naszym członkom bezkosztowe korzystanie z tego narzędzia. Oferta spotkała się z dużym zainteresowaniem i na nowo przywołała problem odpowiedniej wyceny naszej pracy, o czym pisaliśmy na łamach Z:A, nr 67 (maj – czerwiec 2019).

Warto również wspomnieć o wyroku z 7 kwietnia 2019 Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), który stwierdził, że minimalne i maksymalne stawki za usługi architektów oraz inżynierów (HOAI) są niezgodne z prawem UE. Stało się tak, choć sąd potwierdził, że kwoty minimalne mogą pomóc w zapewnieniu wysokiej jakości świadczeń projektowych. Okazuje się zatem, że pomimo istnienia regulacji określających odpowiednie i minimalne wynagrodzenie obejmujące wszystkich pracowników (bo istnieje płaca minimalna), nie ma narzędzia chroniącego architektów prowadzących działalność gospodarczą przed stawkami preferowanymi, np. przez inwestorów. Musimy za to spełnić wszystkie inne przepisy prawa powszechnego związane z wykonywaniem zawodu.

Podpisywacze

W 67. numerze Z:A opublikowaliśmy tekst o „hurtowym” podpisywaniu przez niektórych projektantów z uprawnieniami do projektowania w specjalności architektonicznej dokumentacji projektowej osobom ich nieposiadającym. Krajowa Rada IARP, w porozumieniu i we współpracy z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego, opracowała narzędzie do przeszukiwania rejestru decyzji administracyjnych dotyczących udzielonych pozwoleń na budowę i zgłoszeń (baza GUNB), po czym udostępniła je wszystkim okręgowym izbom architektów. W wyniku analiz tej bazy do rzeczników odpowiedzialności zawodowej kierowane są pierwsze wnioski w stosunku do osób, co do których występuje podejrzenie naruszenia zasad etyki zawodowej.

Niejako przy okazji tych analiz uruchomiliśmy dodatkową funkcję programu członkowskiego, umożliwiającą zapoznanie się przez osoby należące do Izby z pozwoleniami na budowę wydanymi przez organy administracji architektoniczno-budowlanej na ich nazwisko. Wystarczy zalogować się na stronie https://extranet.iarp.pl/profile/login/r/ i wejść do nowej zakładki „Lista pozwoleń na budowę”. Spis, w formie tabeli, zawiera pozwolenia wydane po 1 stycznia 2016 roku i będzie aktualizowany raz w miesiącu. Narzędzie może być przydatne np. przy generowaniu dokumentów potwierdzających dotychczasowe doświadczenie projektowe architekta lub… do weryfikacji, czy nikt nie podpisał się w jego imieniu.

BIM i standardy pracy

Mamy świadomość, że wielu polskich architektów boryka się z problemami sfinansowania pracy projektowej własnej oraz zespołu. Jednocześnie zdajemy sobie sprawę z rewolucji zachodzącej w projektowaniu, jaką niesie – istniejąca już na rynku budowlanym oraz promowana przez wykonawców i nierzadko inwestorów – technologia BIM, dlatego Krajowa Rada IARP wraz z firmą ArCADiasoft wdrożyła, unikalny na skalę światową, program upowszechniający BIM wśród architektów. Nasi członkowie mogą za darmo pobrać komercyjne licencje oprogramowania i rozpocząć projektowanie w tej nowoczesnej technologii bez ponoszenia żadnych kosztów. Dopiero w przypadku sprzedaży projektu wykonanego przy użyciu produktu firmy ArCADiasoft architekt będzie uiszczał ryczałtową opłatę w wysokości 184 zł netto (niezależnie od liczby użytych licencji, wielkości i rodzaju projektu). Statystyki pokazują, że od dnia uruchomienia programu pobrano kilkaset licencji, co świadczy o tym, jak oczekiwana i potrzebna była ta inicjatywa w naszym środowisku. IARP wspólnie z ArCADiaSoft organizuje również webinaria z obsługi oprogramowania BIM. O szkolenia stacjonarne należy pytać w okręgowych izbach architektów.

Nie zapominamy również o członkach IARP korzystających z innych narzędzi do projektowania, dlatego podjęliśmy rozmowy z ich dostawcami, aby negocjować specjalne rabaty dla architektów – członków samorządu. Poprzez powołany zespół KRIA RP włączyła się też w projekt „BIM Standard PL”, który ma na celu opracowanie w tym zakresie norm (m.in. do projektowania architektonicznego) na potrzeby inwestycji budowlanych realizowanych w Polsce w ramach zamówień publicznych. Ujednolicenie zasad opracowywania dokumentacji projektowej w środowisku BIM leży w interesie wszystkich uczestników procesu budowlanego: inwestorów, generalnych wykonawców oraz projektantów. Udział IARP w aktywnościach zmierzających do stworzenia w tym obszarze polskiego standardu oznaczać będzie kompletność reprezentacji środowiska architektów współdziałających przy projekcie oraz realny wpływ członków Izby na dokument, który może się przyczynić do poprawy warunków wykonywania zawodu w naszym kraju.

Wydarzenia

Izba Architektów RP była współorganizatorem i patronem honorowym MTP BUDMA 2019. Zrealizowaliśmy w jej trakcie: D&A Forum Designu i Architektury, wystawę 1m/ARCH, które promowały architekturę oraz projektantów z całego kraju, konkurs „Architecture Budma Award” i dwa konkursy dla studentów: „Szkice architektoniczne” oraz na projekt stoiska Izby Architektów RP. Podczas targów wręczono także nagrody w ramach Konkursu Prezesa Izby Architektów RP dla dziennikarza piszącego o architekturze i zawodzie architekta.


fot. archiwum IARP.

Patronowaliśmy również wielu wydarzeniom zarówno naukowym, jak i integracyjnym – głównie o charakterze sportowym: XVIII Mistrzostwom Polski Architektów w Narciarstwie Alpejskim i Snowboardzie, X Mistrzostwom Polski Architektów w Golfie, XXIII Mistrzostwom Polski Architektów w Tenisie czy Ogólnopolskim Regatom Architektów.

Współpraca

W 2019 roku KRIA RP podpisała porozumienie z Zarządem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Budownictwa, które zakłada, że obie organizacje będą szerzyć wiedzę oraz postęp techniczny w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Izba Architektów RP podjęła też współpracę z Polskim Komitetem Normalizacyjnym. Nasi członkowie będą brali udział w pracach normalizacyjnych grup roboczych PKN. Analizowana jest również możliwość utworzenia nowego Komitetu Technicznego Projektowania Architektonicznego, koordynowanego przez IARP, który skupiałby się na zagadnieniach związanych z architekturą.

W obszarze relacji międzynarodowych warto nadmienić, przygotowując niniejszy numer do druku, że mamy nadzieję na znaczącą reprezentację Polski w zarządzie ACE (Architects' Council of Europe), w osobie naszego kolegi i wiceprezesa IARP ds. zagranicznych – Borysława Czarakcziewa. Liczymy, że jego aktywność zostanie zauważona w czasie wyborów organizowanych w listopadzie 2019 roku.

IARP wspiera również prace Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, promujące dziedzictwo kulturowe polskiej architektonicznej przestrzeni oraz twórczości polskich architektów.

Trudny dialog

Podsumowując tegoroczną współpracę z Polską Izbą Inżynierów Budownictwa, nie można pominąć wystąpień medialnych przedstawicieli tego środowiska, kwestionujących kompetencje i przygotowanie architektów do wykonywania zawodu zarówno jako projektanta, głównego projektanta, koordynatora prac zespołu projektowego, jak i jako kierownika budowy lub inspektora nadzoru w zakresie posiadanych uprawnień. W wymianie tych poglądów nie bez znaczenia była próba znaczącego poszerzenia prawa inżynierów do projektowania architektonicznego ponad dotychczasowe ograniczenie do obiektów o kubaturze nieprzekraczającej 1000 m3 w zabudowie zagrodowej i w jej obszarze, bez odpowiedniego wykształcenia, doświadczenia oraz praktyki.

Podsycane medialnie emocje wokół propozycji zapisów ustawowych precyzujących praktykę wykonywania zawodu niewątpliwie przyczyniły się do wstrzymania – jakże potrzebnych dla procesu inwestycyjnego, środowiska architektów i inżynierów budownictwa – prac legislacyjnych. 

Legislacja

W zakresie prawodawstwa, w trybie zaproszenia do konsultacji publicznych, opiniowaliśmy szereg rozwiązań legislacyjnych, choć należy stwierdzić, że w mijającym roku nie doszło do żadnych przełomowych rozwiązań zmieniających dotychczasową przestrzeń prawną wykonywania zawodu architekta. Polskie ustawodawstwo nadal nie sprzyja ładowi przestrzennemu oraz realnemu usprawnieniu procesów inwestycyjnych; podtrzymuje dotychczasowe praktyki projektowania architektury również przez nieprzygotowane do tego osoby. Nowelizacja ustawy Prawo budowlane, realizująca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego 2018 r. (sygn. akt K 39/15), dała nam nadzieję na unormowanie zasad wykonywania naszego zawodu w osobnej ustawie o architektach. W ramach konsultacji, wspólnie z Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju, wypracowano jej bardzo dobry projekt, służący rozwojowi przestrzennemu Polski. Niestety, rok wyborczy znacząco wyhamował reformatorskie działania władz.

W zakresie prawodawstwa dotyczącego przestrzeni należy wskazać wejście w życie we wrześniu br. ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. W pracach nad jej zapisami uczestniczyli eksperci Izby Architektów RP. W końcowym okresie kadencji Parlamentu RP przyjęto nowelizację ustawy Prawo zamówień publicznych, w której – zgodnie z propozycją IARP – wprowadzono oczekiwane i postulowane przez nasze środowisko prawo do kontroli przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych konkursów architektonicznych oraz architektoniczno-urbanistycznych.

Z inicjatywy Izby przywrócono prawnie możliwość kształcenia na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka w trybie studiów jednolitych oraz wprowadzono nowe standardy nauczania na tych kierunkach.

Plany i życzenia

Dzięki bardzo intensywnej pracy koleżanek i kolegów na wielu polach aktywności samorządu w 2019 roku udało się zrealizować wiele, choć niestety nie wszystko, z planów przyjętych na ten rok i wynikających z programu czteroletniej kadencji. Mamy nadzieję, że przyszły – 2020 – będzie dla architektów lepszy i przyniesie oczekiwane i potrzebne dla zawodu rozwiązania legislacyjne oraz unormowanie wielu spraw, które dziś znacząco utrudniają nam codzienną pracę.

Warto podkreślić, że większość członków Krajowej Rady IARP RP to praktykujący architekci projektanci. Zdajemy sobie zatem sprawę z problemów codzienności i wiemy, co robić, aby Izba Architektów RP podejmowała skuteczne działania dla poprawy warunków uprawiania tego trudnego, ale jakże pięknego zawodu. Mimo że wprowadzanie nowych rozwiązań – w miejsce przyzwyczajenia, ugruntowanych standardów i rutyny, bez uszczerbku dla tego, co najbardziej wartościowe – to trudne zadanie, obiecujemy, że z równie wielkim zaangażowaniem będziemy nadal pracować dla naszych członków, dzielić się z nimi pasją wspólnego tworzenia i własnym doświadczeniem na rzecz synergii oraz realizacji wspólnych celów związanych z wykonywaniem przez nas zawodu architekta.

Naszym koleżankom i kolegom życzę równowagi w życiu prywatnym oraz zawodowym, wielu sukcesów w obu tych sferach, a także dużo radości – bo uśmiech i optymizm pomagają zwłaszcza w trudnych czasach.

Małgorzata Pilinkiewicz
Małgorzata Pilinkiewicz
Architekt IARP

prezes Krajowej Rady IARP, współwłaścicielka pracowni archistudio studniarek+pilinkiewicz

reklama

Warto przeczytać

Brak powiązanych artykułów.