Facebook

VADEMECUM ARCHITEKTA – przed rozpoczęciem budowy, cz. I

Z:A 68

„Można z całą pewnością stwierdzić, że po latach ograniczania roli architektów tylko do projektowania i sprawowania nadzoru autorskiego odzyskali...

Architekt, jako kierownik budowy i robót budowlanych, powinien być do realizacji dobrze przygotowany. Dlatego rozpoczynamy nowy cykl, który pomoże mu w tym zakresie mocno stąpać po ziemi.

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych poprzez wprowadzenie korekty w ustawie o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa1 – znaczącej zmianie uległy warunki wykonywania zawodu architekta – członka Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. Można z całą pewnością stwierdzić, że po latach ograniczenia roli architekta tylko do projektowania i sprawowania nadzoru autorskiego odzyskali oni – dzięki możliwości kierowania budową i robotami budowlanymi – swoją właściwą pozycję w procesie budowlanym. Potencjalni inwestorzy uzyskali natomiast sposobność do zmniejszenia ogólnych kosztów inwestycji poprzez powierzenie głównemu projektantowi obiektu budowlanego tych działań, bo w takim przypadku eliminowane zostają koszty dotychczasowego nadzoru autorskiego. Uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności architektonicznej upoważniają bowiem do:

  1. kierowania budową, przebudową, odbudową i nadbudową obiektu, jego montażem, remontem lub rozbiórką oraz wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych i kontroli technicznej tego procesu – przy zapewnieniu, w razie potrzeby, udziału w tych czynnościach osób posiadających uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w odpowiedniej specjalności oraz wzajemne skoordynowanie robót – zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie wykonywania robót budowlanych z uwzględnieniem specyfiki obiektu budowlanego, którego one dotyczą, jak również w ich ramach;
  2. sprawowania funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego w odniesieniu do ww. robót budowlanych;
  3. sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych – przy zapewnieniu, w razie potrzeby, udziału w niej osób posiadających właściwe uprawnienia w odpowiedniej specjalności – gwarantującej bezpieczeństwo użytkowania tych obiektów, przy uwzględnieniu ich funkcji i specyfiki technicznej.

Oczywiście architekt, jako kierownik budowy, nie jest upoważniony do zarządzania specjalistycznymi robotami budowlanymi przy skomplikowanych konstrukcjach oraz specjalistycznym wyposażeniu instalacyjnym i technologicznym – jednak to on, w porozumieniu z inwestorem, decyduje o konieczności udziału właściwych specjalistów, a w związku z tym powinien być ogólnie zorientowany w problematyce wykonywania prac, ich organizacji oraz kwestiach ekonomiki projektowania i realizacji. Wiedzę w tym zakresie uzyskuje się w trakcie studiów i po odbyciu odpowiednich praktyk oraz w trakcie całej kariery zawodowej. Nabyte doświadczenie i zasób wiedzy predysponują architekta do wykonywania obowiązków inżyniera kontraktu we współczesnym procesie inwestycyjnym. Nie sposób jest jednak pamiętać na co dzień o niezbędnych szczegółach technicznych i organizacyjnych, związanych z kierowaniem budową oraz robotami budowlanymi i właśnie przypomnieniu tego ma służyć Vademecum, stanowiące zbiór podstawowych informacji praktycznych, które będzie przydatne wszystkim architektom.

I. PRACE PRZYGOTOWAWCZE PRZED ROZPOCZĘCIEM BUDOW Y LUB PROWADZENIEM ROBÓT BUDOWLANYCH

1. Organizacja budowy – zasady ogólne

Umiejętności kadry kierowniczej i organizacyjnej budowy nie mogą ograniczać się jedynie do opanowania technologii poszczególnych robót. Konieczna jest także zdolność organizowania pracy, i to w taki sposób, aby jej wyniki były efektywne. Można to uzyskać przy wysokiej jakości warunków i organizacji pracy, do czego niezbędnym jest jej wcześniejsze odpowiednie zaplanowanie. Potrzeba przy tym znajomości podstaw teorii organizacji pracy oraz technologii wykonywania poszczególnych rodzajów robót. Trzeba też umieć zaplanować zagospodarowanie terenu budowy. Aby skutecznie zapobiegać zagrożeniom dla zdrowia i życia zatrudnionych oraz osób postronnych, konieczne są: znajomość zasad BHP i zapewnienie warunków do stosowania ich w praktyce.

2. Harmonogram realizacji budowy

W  harmonogramie budowy przedstawia się przebieg poszczególnych robót oraz podaje zapotrzebowanie na środki i  pracowników w  jednostkach czasu. W  związku z  tym rozróżnia się harmonogramy zadań rzeczowych i  zapotrzebowania na środki i  pracowników. W  harmonogramie rzeczowym przedstawia się kolejność wykonania poszczególnych zadań i  robót, zaś w  tym drugim zawarte są informacje o  potrzebach finansowych, sprzętowych, materiałowych itp. Składają się one z trzech części:

  • zestawienia analitycznego – obejmującego zakres robót, przyjętą normę wydajności zmianowej oraz czas wykonania wyrażony w dniach;
  • graficznego przedstawienia przebiegu robót w czasie – poszczególne roboty są przedstawiane w formie odcinków linii prostych w odpowiednio dobranej skali czasu, którą przyjmuje się w zależności od stopnia szczegółowości harmonogramu (kwartalna, miesięczna, tygodniowa, dzienna, a nawet godzinowa);
  • wykresów sprawdzających.

3. Dyrektywny harmonogram prac budowlanych

Harmonogram dyrektywny stanowi podstawę wyjściową do planowania budowy. Powinien być opracowany we wstępnym projekcie jej organizacji i obejmować cały proces inwestycyjny. Zazwyczaj jest tworzony dla całego zamierzenia inwestycyjnego składającego się z kilku obiektów budowlanych.

Z reguły obejmuje cały okres realizacji inwestycji z uwzględnieniem terminów:

  • wykonywania robót przygotowawczych;
  • zagospodarowania placu budowy;
  • wykonania infrastruktury na placu budowy (dla jej potrzeb);
  • wejścia wykonawców na plac budowy;
  • rozpoczęcia zasadniczych robót przy poszczególnych obiektach;
  • ukończenia robót zasadniczych;
  • likwidacji zagospodarowania placu budowy z przywróceniem do stanu pierwotnego użytkowanych terenów;
  • oddania zamierzenia inwestycyjnego do użytku. Aby zapewnić przejrzystość i czytelność harmonogramu dyrektywnego, wszystkie jego pozycje powinny być ułożone w następujących grupach:
  • roboty przygotowawcze i porządkowe obejmujące wyburzenia, rozbiórki, karczowanie zieleni wysokiej i niskiej;
  • zagospodarowanie placu budowy obejmujące ogrodzenie, zaplecze socjalno-bytowe, administracyjne, produkcyjne, drogi tymczasowe i instalacje na potrzeby budowy;
  • uzbrojenie terenu budowy obejmujące stałe drogi, ogrodzenie oraz stałe instalacje;
  • budowa podstawowych obiektów;
  • budowa obiektów towarzyszących i pomocniczych;
  • urządzenie terenów inwestycji, takich jak: tereny zielone, chodniki, mała architektura;
  • likwidacja zagospodarowania placu budowy.

Tworzenie harmonogramu dyrektywnego rozpoczyna się od ustalenia przebiegu realizacji podstawowych obiektów. W następnej kolejności ustala się ich powiązania technologiczne i czasowe. Podstawą wyjściową opracowania są założone terminy i kolejność realizacji obiektów, zgodnie z wymaganiami inwestora. Cykl realizacji inwestycji to okres od dnia przekazania wykonawcy placu budowy do dnia odbioru inwestycji przez inwestora, wraz z czasem przeprowadzenia rozruchu technologicznego, o ile jest on wymagany. Zaleca się wyłączenie z cyklu realizacji inwestycji robót z pierwszej grupy zadań, związanych z przygotowaniem placu budowy. Do terminów ustalonych w harmonogramie dyrektywnym dostosowuje się harmonogramy ogólne oraz dostaw wyposażenia technicznego.

Należy skonstruować go z trzech pól:

  • zestawienia analitycznego;
  • graficznego przebiegu robót;
  • wykresów pomocniczych.

W części graficznej, w zależności od całego cyklu realizacji inwestycji, jako jednostkę czasową przyjmuje się okres tygodniowy, dekadowy lub miesięczny.

4. Planowanie przeciętnych robót budowlanych

Planowanie przeciętnych robót budowlanych polega na ustaleniu:

  • technologii wykonania ich poszczególnych rodzajów;
  • organizacji i metod wykonania prac;
  • specjalności i liczby potrzebnych robotników;
  • niezbędnych urządzeń technicznych i transportowych;
  • rodzajów i ilości materiałów, półfabrykatów i prefabrykatów;
  • rodzaju i liczby podwykonawców;
  • zakresu zagospodarowania placu (terenu) budowy.

Celem planowania robót budowlanych jest zapewnienie takiego ich przebiegu, aby zostały one ukończone w wyznaczonym terminie i przy optymalnych kosztach. W budownictwie mają zastosowanie dwie metody ich planowania:

  • analityczno-graficzna, czyli harmonogramy;
  • planowania sieciowego, nazywana też metodą matematyczną.

5. Metody planowania sieciowego robót

Metody planowania sieciowego stosowane są do organizacji oraz kontroli dużych przedsięwzięć budowlanych, wymagających precyzyjnej koordynacji działań. Umożliwiają one wykorzystanie technik komputerowych do sporządzenia harmonogramu realizacyjnego przebiegu robót oraz jego okresową aktualizację. Wspólną cechą metod sieciowych jest konstrukcja modelu, który stanowi podstawę obliczeń niezbędnych dla sporządzenia harmonogramu realizacji budowy.

6. Planowanie uproszczone

Nieskomplikowane i  krótko trwające roboty budowlane można planować w  sposób uproszczony, poprzez analizę zadania na podstawie dokumentacji projektowej. Kierownik budowy ustala wówczas specjalności i liczbę potrzebnych robotników oraz sprzęt i materiały niezbędne do realizacji zadania. Jego wiedza organizacyjna i doświadczenie są wystarczającą gwarancją, że tak uproszczony plan wystarczy do prawidłowego przebiegu robót i zakończenia ich w terminie.

7. Podział obiektu budowlanego na działki robocze

Ten podział służy równomiernej i bezpiecznej pracy na budowie. W znacznym stopniu zależy on od założeń architektonicznych, konstrukcji i technologii realizacji obiektu, a w związku z tym powinien być poprzedzony analizą projektu budowlanego lub wykonawczego w zakresie rysunków rzutów i przekrojów. Przy ustalaniu wielkości działki roboczej należy mieć na uwadze, że będzie to część obiektu, na której brygada robocza wykonuje określone prace w przyjętym przedziale czasowym, a więc podział powinien być wprowadzony w taki sposób, aby zespoły pracujące równocześnie na odrębnych działkach roboczych wzajemnie sobie nie przeszkadzały.

8. Czynniki losowe, oddziaływujące na czas trwania robót budowlanych.

Do czynników losowych należą m.in.:

  • warunki atmosferyczne;
  • znaczna fluktuacja kadr, trudności w zaopatrzeniu w sprzęt oraz w prefabrykaty, półfabrykaty i materiały budowlane (obecnie rzadko występujące);
  • awaryjność stosowanych maszyn i urządzeń budowlanych.

9. Projektowanie zagospodarowania placu budowy

Do projektowania zagospodarowania placu budowy można przystąpić po ustaleniu:

a) technologii realizacji poszczególnych procesów budowlanych;

b) harmonogramu przebiegu prac, ustalającego kolejność i czas realizacji poszczególnych procesów oraz wielkość produkcji dziennej – służącego do ustalenia terminów przygotowania wybranych elementów zagospodarowania placu budowy, a także zapotrzebowania na energię elektryczną, wodę, parę itp.;

c) harmonogramu dostaw materiałowych – niezbędnego do ustalenia niezbędnej powierzchni składowisk i magazynów;

d) harmonogramu zatrudnienia – służącego do określenia wielkości zaplecza administracyjno-socjalnego;

e) harmonogramu prac maszyn – umożliwiającego wytyczenie dróg w obrębie budowy, z włączeniem do drogi publicznej, oraz elementów zaplecza produkcyjno-usługowego, takich jak: wytwórnie zapraw i mieszanki betonowej, zbrojarnie, ciesielnie itp.

Podstawowymi elementami zagospodarowania placu budowy są:

a) ogrodzenie oraz urządzenia pomocnicze, takie jak: daszki ochronne przy ulicy i zadaszenia przeciwpożarowe do przechowywania sprzętu przeciwpożarowego;

b) drogi tymczasowe z dostatecznie wytrzymałą nawierzchnią – najczęściej wykonywane jako gruntowe, gruntowe ulepszone, żwirowe albo układane z prefabrykowanych płyt betonowych lub żelbetowych;

c) składowiska i magazyny – nawierzchnia składowisk wykonana z tych samych materiałów co drogi tymczasowe, wiaty dla materiałów wrażliwych na oddziaływanie opadów atmosferycznych, magazyny zamknięte na materiały nieodporne na działanie czynników atmosferycznych oraz na narzędzia, części maszyn, artykuły elektrotechniczne itp.;

d) budynki administracyjno-socjalne – lokalizowane w pobliżu głównego wjazdu na budowę, w których znajdują się pomieszczenia biurowe kierownictwa budowy i robót oraz szatnie;

e) urządzenia ogólne – służące zaopatrzeniu budowy:

  • w wodę – związane najczęściej z wykonaniem tymczasowej sieci wodociągowej;
  • w energię elektryczną – z sieci gminnej (przyłącze bezpośrednie dla potrzeb budowy), z sieci energetycznej wysokiego napięcia poprzez zainstalowany na budowie transformator lub własny zespół prądotwórczy;
  • w energię cieplną – wykorzystywaną do ogrzewania pomieszczeń produkcyjnych, biurowych i zaplecza socjalnego, np. czasowe ogrzewanie się pracowników lub suszenie odzieży roboczej, oraz do procesów budowlanych realizowanych w okresie zimowym;
  • prowizoryczne kotłownie na placu budowy,
  • instalację sprężonego powietrza uzyskiwanego ze stacji sprężarek lub sprężarek przewoźnych elektrycznych lub spalinowych – dla urządzeń budowlanych (młoty pneumatyczne, nitownice, tynkownice, natryskiwanie powłok malarskich itp.),

f) warsztaty lub stanowiska ciesielskie,

g) warsztaty lub stanowiska zbrojarskie,

h) urządzenia do gaszenia wapna,

i) urządzenia (w tym sezonowe) do przygotowywania zapraw – wytwarzanych w mieszarkach cylindrycznych, kielichowych, korytowych i miskowych lub w betoniarkach,

j) urządzenia do wytwarzania mieszanki betonowej – w postaci: punktów wytwarzania (mieszania), punktów produkcji mieszanki – węzłów betoniarskich lub wytwórni mieszanki – betonowni.

Ciąg dalszy nastąpi… 

Stanisław Łapieński Piechota
Stanisław Łapieński Piechota
Architekt IARP

członek Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej IARP, delegat na Zjazd Krajowy POOIA

TAGI

reklama

Warto przeczytać