Facebook

VADEMECUM ARCHITEKTA – roboty izolacyjne, cz. VIII

Z:A 75

W tej części cyklu „Architekt na budowie” przedstawiamy niezbędne informacje na temat izolacji wodochronnych, przeciwwilgociowych i termicznych.

Rodzaje izolacji wodochronnych

W zależności od funkcji wyróżnia się następujące rodzaje izolacji wodochronnych:

  1. przeciwwilgociowe – służące do ochrony obiektów budowlanych lub ich części przed działaniem wody niewywierającej ciśnienia hydrostatycznego;
  2. przeciwwodne – zabezpieczające obiekty budowlane lub ich części przed działaniem wody wywierającej ciśnienie hydrostatyczne;
  3. parochronne – przeznaczone do zabezpieczania przegród budowlanych przed przenikaniem i kondensacją wydzielającej się wewnątrz nich pary wodnej.]

Ogólne wymagania dotyczące izolacji wodochronnych

Przy wykonywaniu izolacji wodochronnych należy pamiętać o następujących zasadach:

  1. powinny one stanowić ciągły i szczelny układ jedno– lub wielowarstwowy, oddzielający obiekt budowlany lub jego część od wody lub pary wodnej;
  2. podkład pod izolacje powinien być trwały, przenoszący wszystkie działające nań obciążenia:
  3. powierzchnia podkładu pod izolacje przyklejane lub powłokowe powinna być sucha, równa, czysta, odtłuszczona i odpylona, zaś pod izolacje z mas i folii z tworzyw sztucznych – gładka i dokładnie oczyszczona z wszelkich okruchów;
  4. powinny być układane podczas bezdeszczowej pogody, po wykonaniu wszelkich robót poprzedzających główne prace izolacyjne, tj. uszczelnieniu dylatacji i osadzeniu wpustów, przy temperaturze powyżej 5°C (jeśli producent izolacji nie określił inaczej);
  5. powinny ściśle przylegać do izolowanego podkładu – bez spękań i lokalnych wgłębień lub wybrzuszeń;
  6. miejsca przechodzenia przez warstwy izolacyjne wszelkich przewodów instalacyjnych i elementów konstrukcyjnych powinny być szczególnie starannie uszczelnione;
  7. w trakcie prowadzenia prac izolacyjnych i po ich wykonaniu należy chronić warstwy izolacji przed uszkodzeniami mechanicznymi;
  8. lepiki oraz materiały rolowe należy przechowywać w temperaturze 20°C do czasu ich rozwinięcia na izolowanej powierzchni.

Izolacje przeciwwilgociowe w budynkach niepodpiwniczonych

Ławę fundamentową posadawia się w wąskoprzestrzennym wykopie poniżej poziomu przemarzania gruntu, a następnie wykonuje się ściany fundamentowe o wysokości ok. 0,3 m nad terenem. Na tej wysokości, zarówno w ścianach zewnętrznych jak i wewnętrznych, układa się izolację poziomą, którą łączy się z poziomą izolacją przeciwwilgociową podłogi.

Izolacje przeciwwilgociowe w budynkach podpiwniczonych

Wymagane jest wykonanie izolacji poziomych i izolacji pionowej. Dwie izolacje poziome stosuje się w ścianach zewnętrznych – nad ławą fundamentową i minimum 0,3 m nad poziomem terenu, natomiast jedną w ścianach wewnętrznych – tylko nad ławą fundamentową (zwykle na poziomie izolacji podłogowej) oraz w podłogach na gruncie. Izolacje poziome wykonuje się najczęściej z:

  1. dwóch warstw papy asfaltowej przyklejanej do podłoża i sklejanej lepikiem między sobą;
  2. pap termozgrzewalnych;
  3. membran samoprzylepnych;
  4. dwóch warstw folii polietylenowej.

Izolacje poziome układa się po wykonaniu ław fundamentowych i dopasowuje ich poziom do projektowanego poziomu izolacji podłóg. Powinny być one wysunięte 5–10 cm poza powierzchnię wznoszonej ściany; po wymurowaniu ścian piwnic na wysokość co najmniej 0,3 m powyżej poziomu terenu (zwykle do poziomu stropu nad piwnicą) układa się drugą warstwę, połączoną z zewnętrzną izolacją pionową.

Izolację pionową wykonuje się na ścianach zewnętrznych stykających się z gruntem. Nakłada się ją na powierzchnie wyrównane zaprawą cementową dla uzyskania płaskiego i szorstkiego podkładu, na którym umieszcza się izolację z mas w co najmniej dwóch warstwach, w przypadku materiałów rolowych – poza przyklejaniem do podłoża – mocuje się je mechanicznie na górnej krawędzi.

Izolację pionową należy chronić przed uszkodzeniami mechanicznymi, które mogą wystąpić podczas zasypywania wykopu. Jako jej zabezpieczenie stosuje się ścianki dociskowe w postaci płyt z pianki ekstrudowanej (twardy i nienasiąkliwy polistyren) oraz ze styropianu zwykłego. Dzięki temu nie tylko spełniają one rolę zabezpieczenia, lecz także wpływają na zwiększenie izolacyjności termicznej piwnic.

Izolacje poziomą i pionową trzeba bardzo dokładnie połączyć, a ich powierzchnie muszą być wolne od kurzu i innych zanieczyszczeń, zagruntowane, sklejone lub zgrzane, a następnie dociśnięte do podłoża.

Na styku ze ścianami fundamentowymi należy zrobić dylatację. Jej brak lub złe wykonanie na poziomie warstw podłogowych prowadzi do zniszczenia izolacji i pojawienia się pęknięć na ścianach oraz stropach. Należy ją wykonać np. ze sznura dylatacyjnego lub z pasków styropianu o grubości 2–4 cm. Przy wylewanych powierzchniach betonowych można też zastosować listwy drewniane.

Drenaż opaskowy

Drenaż ten odbiera wodę spiętrzającą się przy fundamentach oraz spływającą z drenażu powierzchniowego ułożonego pod podłogą, a następnie odprowadza ją do studzienki zbiorczej i dalej do kanalizacji deszczowej lub innego ujęcia. Zwany jest on również otokowym lub pierścieniowym. To przewód rurowy okalający obiekt budowlany w obszarze jego posadowienia.

Zasady wykonania drenażu opaskowego:

  1. zachowanie równomiernego spadku od punktu najwyższego do studzienki zbiorczej;
  2. przy wszystkich załamaniach należy stosować studzienki kontrolne, służące do sprawdzenia drożności oraz do przepłukiwania drenów;
  3. przewody drenażowe (dreny) należy układać w taki sposób, aby punkt najwyższy układu odwadniającego znajdował się poniżej poziomu izolacji poziomej piwnicy, a punkt najniższy powyżej poziomu podstawy (podeszwy) ławy fundamentowej z uwzględnieniem podsypki żwirowej;
  4. punktem odniesienia przy projektowaniu spadków i układaniu drenażu jest położenie studzienki zbiorczej, a spadki powinny mieć od 0,5% do 1%;
  5. wykonuje się go z sączków (drenów) w postaci perforowanego przewodu z tworzywa sztucznego o średnicy 100 mm, który przyjmuje wodę całą swoją powierzchnią;
  6. ciąg sączków musi być, na całej długości, otoczony warstwą żwiru o grubości minimum 0,2 m, trwałej przepuszczalności i uziarnieniu takim, jakiego używa się do betonu;
  7. jako zabezpieczenie drenów i obsypki żwirowej stosuje się maty filtracyjne z geowłókniny, układane w sposób ciągły między gruntem i obsypką w celu ochrony przed zamulaniem;
  8. pionową warstwę filtracyjną grubości 0,5 m, licząc od ściany fundamentowej i fundamentu, wykonuje się ze żwiru lub specjalnych płyt drenujących, które jednocześnie chronią izolację pionową przed uszkodzeniami mechanicznymi przy zasypywaniu wykopu i zagęszczaniu gruntu.

Drenaż powierzchniowy

Drenaż powierzchniowy (podpodłogowy) wykonuje się w przypadku oddziaływania wody na podłogę piwnic (dopływ od spodu budowli lub wahania poziomu wód gruntowych). Drenaż powierzchniowy odprowadza przejmowaną wodę do drenażu opaskowego.

Zasady wykonania drenażu powierzchniowego:

  1. ułożenie na gruncie maty filtracyjnej z geowłókniny zabezpieczającej przed zamulaniem;
  2. wykonanie warstwy drenującej grubości co najmniej 0,2 m, ze żwiru o uziarnieniu takim jak stosowane do betonu;
  3. ułożenie sączków o średnicy 100 mm w odstępach maksimum 3,5 m ze spadkiem odpływu, z osadzeniem w ławach fundamentowych rurek pełnych w celu połączenia drenażu powierzchniowego z opaskowym.

Izolacje balkonów i loggi

W celu ochrony przed bezpośrednim działaniem czynników atmosferycznych (opadami deszczu i śniegu oraz zmianami temperatury) przy wykonywaniu balkonów i loggi należy przestrzegać następujących zasad:

  1. konstrukcja płyty balkonowej lub loggi powinna mieć wyprofilowany spadek poprzeczny o nachyleniu od 1 do 2%, lub uzyskiwany przez odpowiednie ułożenie warstwy wyrównawczej (szlichty cementowej);
  2. przy niedużych płaszczyznach balkonów i loggi na krawędzi zewnętrznej należy montować fartuchy blaszane z kapinosami, zaś przy płaszczyznach większych – rynny i rury spustowe;
  3. z uwagi na tworzenie się mostków termicznych na połączeniu płyt balkonowych lub loggi z wieńcem żelbetowym pod i nad płytą powinno się ułożyć warstwę izolacji termicznej (np. twardy styropian o grubości 50 mm) oraz połączyć ją z izolacją termiczną ścian;
  4. na izolacji termicznej należy ułożyć izolację przeciwwilgociową z folii lub geowłókniny na całej powierzchni z wywinięciem na ściany do wysokości 0,15–0,30 m powyżej planowanego górnego poziomu nawierzchni, a następnie wylać szlichtę cementową grubości 40–50 mm z wyrobieniem spadku, szlichtę należy oddylatować od ścian budynku i w płaszczyźnie poziomej (pola – 2 x 2 m);
  5. progi drzwi balkonowych należy dokładnie zaizolować, z wyłożeniem izolacji przeciwwilgociowej na płaszczyzny pionowe i uszczelnieniem połączeń ze stolarką;
  6. nawierzchnię balkonu lub loggi wykonuje się najczęściej z płytek mrozoodpornych układanych na zaprawie klejowej.

Izolacje tarasów

Nawierzchnie tarasów przystosowuje się do zakładanego w projekcie budowlanym sposobu użytkowania: ruchu pieszego lub samochodowego. Powierzchnie z zielenią naturalną tworzone są poprzez układ warstw nad pomieszczeniami ogrzewanymi lub nieogrzewanymi. Warstwy te narażone są na oddziaływanie zmiennej temperatury, która powoduje odkształcenia poszczególnych z nich oraz wody przenikającej przez te nawierzchniowe.

W celu ochrony tarasów przed ww. szkodliwymi czynnikami, przy ich wykonywaniu należy przestrzegać następujących zasad:

  1. warstwy nawierzchniowe i podkładowe, narażone na największe wahania temperatury, muszą być oddylatowane od pionowych powierzchni i elementów takich jak: ściany, balustrady ciągłe, słupki balustrad ażurowych itp., zaś nawierzchnia powinna być dylatowana (pola 2 x 2 m);
  2. warstwę spadkową, w kierunku urządzeń odwadniających, o nachyleniu 1–2%, formuje się ze szlichty cementowej bezpośrednio na surowym stropie;
  3. na warstwie spadkowej układa się paroizolację ze specjalnej folii polietylenowej, z bezwzględnym zachowaniem jej szczelności oraz z jej wywinięciem na powierzchnie pionowe, a następnie instaluje się izolację termiczną z materiałów o podwyższonej wytrzymałości na ściskanie, np. z płyt z ekstradowanej pianki polistyrenowej z wyrobionymi na obrzeżach wrębami, eliminującymi możliwość powstania mostków termicznych, lub z innych materiałów termoizolacyjnych (twardej wełny mineralnej, pianki poliuretanowej, szkła piankowego); w celu docisku i uzyskania gładkiej powierzchni pod izolację wodochronną z mas hydroizolacyjnych należy wykonać pokrycie z gładzi cementowej;
  4. w przypadku wykonywania izolacji wodochronnej z folii  powinno się układać ją luźno, łącząc szczelnie zakłady i wywijając folię na płaszczyzny pionowe do wysokości 30 cm powyżej nawierzchni tarasu, do których dodatkowo należy ją przymocować mechanicznie lub przykleić;
  5. w przypadku wykonywania izolacji wodochronnej z papy sklejanej – należy układać ją luźno, sklejając tylko na zakładach, zaś w przypadku pap zwykłych – po dokładnym pokryciu lepikiem, nakleić drugą warstwę z przesunięciem styków w stosunku do pierwszej, w przypadku papy termozgrzewalnej – do ułożonej luzem pierwszej warstwy podkładowej zgrzewa się palnikami gazowymi drugą, z wywinięciem jej na płaszczyzny pionowe na wysokość 30 cm powyżej nawierzchni tarasu;
  6. na izolacji wodochronnej – dla jej zabezpieczenia przed niszczącym działaniem okresowo zmiennych sił poziomych – trzeba zastosować tzw. warstwę poślizgową z suchego piasku lub talku technicznego, pokrytą dwoma warstwami folii polietylenowej, ułożonej luźno (sklejonej jedynie na zakładach);
  7. warstwę dociskową stanowi szlichta cementowa lub beton grubości co najmniej 5 cm, który w zależności od przejmowanych obciążeń może być zbrojony prętami Ø 6 mm co 15 cm;
  8. warstwę nawierzchniową z płytek układa się na fabrycznie przygotowanej zaprawie klejowej wodo– i mrozoodpornej, natomiast w przypadku innych materiałów – zgodnie z instrukcjami producenta;
  9. wejścia na taras wymagają starannego zaizolowania – progi powinny być na wysokości 15 cm nad poziomem nawierzchni tarasu i do tej wysokości należy wywijać izolację przeciwwodną oraz układać izolację termiczną;
  10. wpusty ściekowe do odprowadzenia wód opadowych powinny mieć elastyczne kołnierze, zapewniające szczelne połączenie z izolacją wodochronną.

Roboty przy ocieplaniu budynków metodą lekką z zastosowaniem płyt styropianowych

Metodę tę opracowano pierwotnie z myślą o termoizolacji ścian obiektów istniejących, lecz obecnie jest również powszechnie stosowana do ocieplania budynków nowo wznoszonych, ponieważ jej efekty są trwałe i skuteczne.

Przed rozpoczęciem robót należy wykonać prace przygotowawcze, polegające na:

  1. zapoznaniu się z projektem ocieplenia (powinien być on opracowywany dla każdego konkretnego budynku);
  2. sprawdzeniu, czy dostarczone materiały posiadają atesty potwierdzające zgodność właściwości technicznych z wymaganiami podanymi w aktualnych normach lub aprobatach technicznych.

Układ termoizolacyjny składa się z płyt styropianowych, przyklejonych do zewnętrznej powierzchni ściany. Na styropian nakłada się specjalną zaprawę, którą zbroi się siatką szklaną, i na tak przygotowanej warstwie wykonuje się wyprawę elewacyjną z zaprawy tynkarskiej:

  1. płyty styropianowe przykleja się do umytej i wyschniętej powierzchni ściany przy bezdeszczowej pogodzie, w temperaturze nie niższej niż 5°C; wymiary płyt nie powinny przekraczać 100 x 50 cm i należy mocować je tak, aby zachować układ poziomy dłuższych krawędzi i mijankowe położenie spoin pionowych;
  2. masę klejącą nakłada się na płyty styropianowe w postaci mijających się „placków”, które bezzwłocznie przykłada się do ściany, dociska i dosuwa do elementów już przyklejonych, a następnie uderza się packą drewnianą aż do uzyskania równej płaszczyzny z sąsiednimi doklejonymi płytami – w przypadku nieprawidłowego przyklejenia płytę styropianową należy oderwać, użytą masę klejącą zebrać, a następnie nałożyć nowe „placki” i ponownie docisnąć do ściany;
  3. płyty styropianowe przykleja się na styk, a w przypadku utworzenia się szczeliny większej niż 2 mm należy wcisnąć w nią paski styropianu;
  4. powierzchnia płyt po przyklejeniu powinna być całkowicie wyrównana i dlatego należy ją przeszlifować packami wyłożonymi papierem ściernym;
  5. w przypadku ocieplania ścian o wysokości ponad 20 m – oprócz przyklejenia wykonuje się mocowanie styropianu za pomocą łączników w kształcie grzybków – stosuje się łączniki rozprężne o takiej długości, aby ich obsadzenie w ścianie było możliwe do głębokości co najmniej 6 cm, ich główki powinny być zlicowane z płaszczyzną styropianu;
  6. przed ociepleniem nowo wzniesionych ścian należy wbudować w nie okna i drzwi w taki sposób, aby zewnętrzne krawędzie ościeżnic były zlicowane z płaszczyzną zewnętrzną ściany, co zapewnia całkowitą likwidację mostków termicznych;
  7. płyty styropianowe przyklejone do ściany należy niezwłocznie pokryć zaprawą zbrojoną i wyprawą tynkarską – niedopuszczalne jest np. aby styropian przyklejony jesienią kryto warstwami ochronnymi dopiero wiosną.

Do wykonania warstwy termoizolacyjnej należy stosować materiały odpowiadające wymaganiom polskich norm lub aktualnie obowiązującym normom zagranicznym:

  1. płyty styropianowe rodzaju FS (samogasnące) o gęstości objętościowej nie mniejszej niż 15 kg/m³ i nie większej niż 20 kg/m³, odpowiadające następującym wymaganiom:
  • wymiary – nie większe niż 600 x 600 mm (+/– 0.3%) o grubości zgodnej z projektem,
  • struktura zwarta – niedopuszczalne są luźno związane granulki,
  • szorstka powierzchnia płyt,
  • krawędzie płyt z ostrymi kantami – bez wyszczerbień i wyłamań,
  • wytrzymałość na rozrywanie siłą prostopadłą do powierzchni (nie mniejszą niż 8 N/cm²),
  • płyty styropianowe – przesezonowane przez okres ok. 8 tygodni od wyprodukowania;
  1. siatka szklana – tkanina z włókna szklanego zaimpregnowana dyspersją z tworzywa sztucznego (alkalioodporną) – wymiary oczek 3–7 mm;
  2. zaprawy i masy klejące:
  • zaprawa klejąca – sucha mieszanka do zarobienia wodą na budowie,
  • masa klejąca – gotowa mieszanka do stosowania na budowie,
  • warstwa ochronna zbrojona tkaniną szklaną – układ z masy klejącej lub zaprawy klejącej, z wciśniętą w nią tkaniną szklaną z zakładem 10 cm na styku poszczególnych arkuszy,
  • zaprawa tynkarska – sucha mieszanka do zarobienia wodą na budowie, przeznaczona do wykonania wyprawy na warstwie ochronnej,
  • masa tynkarska – gotowa mieszanka do stosowania na budowie, przeznaczona do wykonania wyprawy na warstwie ochronnej.

Jeżeli piwnica nie jest ogrzewana, warstwa ocieplająca ścianę przy cokole budynku, powinna sięgać co najmniej 40 cm poniżej dolnej płaszczyzny stropu jego parteru, zaś w przypadku piwnic ogrzewanych – 20 cm.

W trakcie prowadzenia robót należy dokonywać częściowych odbiorów technicznych, a ich wyniki dokumentować w protokołach odbiorów częściowych. Winny one dotyczyć:

  1. jakości przygotowania powierzchni ściany;
  2. jakości zamocowania do podłoża płyt ze styropianu lub z wełny mineralnej;
  3. jakości warstwy zbrojonej siatką szklaną;
  4. prawidłowości ocieplenia ościeży okiennych i drzwiowych;
  5. prawidłowości wykonania warstwy elewacyjnej.

Po zakończeniu robót powinno się dokonać odbioru końcowego.

Ciąg dalszy nastąpi…

 

Stanisław Łapieński Piechota
Stanisław Łapieński Piechota
Architekt IARP

członek Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej IARP, delegat na Zjazd Krajowy POOIA

reklama

Warto przeczytać