Facebook

Taksonomia UE

Z:A 80

KATEGORIA: Temat wydania

Komisja Europejska przedstawiła propozycję dotyczącą taksonomii, która ma zdefiniować kryteria zrównoważonych działań gospodarczych. Będzie to zmiana zasad gry w walce ze zmianami klimatu.

Unia Europejska rozpoczęła już modernizację w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu. W celu przyspieszenia zielonej transformacji oraz istotnego zaangażowania w ten proces sektora finansowego Komisja Europejska opracowuje wspólny system klasyfikacji działalności gospodarczej, który poprzez zwiększenie inwestycji w ekologiczne projekty wesprze wdrożenie Europejskiego Nowego Ładu. Propozycja dotycząca taksonomii zrównoważonego finansowania obejmuje sześć celów środowiskowych: 

  • łagodzenie zmian klimatu;
  • dostosowanie się do zmian klimatu;
  • zrównoważone użytkowanie i ochrona zasobów wodnych i morskich;
  • przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym;
  • zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola;
  • ochrona i przywracanie różnorodności biologicznej i ekosystemów.

W centrum uwagi znajdują się obecnie dwa pierwsze cele i mają one zdefiniowane kryteria oceny. Ideą projektu jest przyciąganie i przekierowanie prywatnych inwestycji w przedsięwzięcia redukujące emisję gazów cieplarnianych oraz łagodzące skutki zmian klimatu. Takie realizacje muszą przede wszystkim znacząco przyczyniać się do ochrony środowiska oraz dodatkowo nie mogą wywoływać żadnych znaczących szkód (ang. do-not significant-harm, DNSH) w następujących czterech obszarach: wody, gospodarki w obiegu zamkniętym, zanieczyszczenia i ekosystemach.

Projekt jest przedmiotem dyskusji oraz negocjacji w Parlamencie Europejskim i jeżeli zostanie przez niego uchwalony powinien wejść w życie w styczniu 2022 roku.[1] W związku z powyższym wszystkie większe przedsiębiorstwa będą musiały wykazać, czy ich działalność gospodarcza spełnia kryteria taksonomii, a uczestnicy rynków finansowych będą musieli ujawniać, jaka część ich inwestycji jest zgodna z jej zasadami.

Sektor budownictwa i taksonomia

Zważywszy na znaczący wpływ na globalną i regionalną emisję gazów cieplarnianych, sektor budownictwa i branża nieruchomościowa zostały zidentyfikowane jako kluczowe pod względem potencjalnego wkładu w realizację wspomnianych celów. W marcu 2020 roku Grupa Ekspertów Technicznych (TEG) ds. zrównoważonego rozwoju opublikowała zespół technicznych kryteriów oceny działalności gospodarczej z perspektywy celów, jakimi są łagodzenie oraz dostosowanie do zmiany klimatu wraz z kryterium „niewyrządzania znaczącej szkody” (DNSH) dla pozostałych czterech celów środowiskowych. W świetle niezaprzeczalnego wpływu sektora budownictwa i nieruchomości na klimat tzw. Taksonomia UE obejmuje cztery obszary oceny działalności dla tej branży:

  • wznoszenie nowych budynków;
  • renowacje obiektów już istniejących;
  • działania indywidualne i usługi profesjonalne [związane z renowacją energetyczną budynków];
  • zakup i prawo własności.

20 listopada 2020 roku Komisja Europejska opublikowała projekt aktu delegowanego, rozpoczynając w ten sposób czterotygodniowy etap publicznych konsultacji dla dwóch pierwszych zestawów kryteriów. Obecnie instytucja opracowuje pierwszy akt, biorąc pod uwagę informacje zwrotne otrzymane w fazie konsultacji, końcowe rekomendacje Grupy Ekspertów Technicznych oraz wymagania tzw. Rozporządzenia w sprawie taksonomii. Kryteria w ostatecznej wersji będą następnie przedmiotem oceny Parlamentu Europejskiego oraz Rady Europejskiej. Rozporządzenie najwcześniej zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku.

Taksonomii można zarzucać, że będzie jeszcze jednym systemem klasyfikacji (na bardzo wysokim poziomie systematyki), który nie zapewni optymalnych rezultatów ze względu na przyjęcie kompromisów pomiędzy państwami członkowskimi UE. Jednak w mojej ocenie korzyści znacząco przewyższają ewentualne ryzyko związane z brakiem wdrożenia tego rozwiązania w przyszłym roku. Poprzez przyjęcie wspólnej europejskiej definicji zrównoważenia środowiskowego taksonomia zmniejszy ryzyko tzw. ekościemy (greenwashing), ponieważ to na inwestorach będzie spoczywał ciężar udowodnienia spełnienia kryteriów ekologiczności inwestycji, co z kolei ogromnie wpłynie na branżę budowlaną. Będzie ona musiała wcielać słowa w życie. Taksonomia – w postaci wspólnej definicji – przyspieszy przejście do gospodarki ekologicznej. Inwestorzy będą wiedzieli, jakie parametry będą mierzone, w związku z tym mogą z wyprzedzeniem analizować i odpowiednio planować swoje działania. Będzie to znacznie szybsze niż wprowadzanie rozwiązań legislacyjnych. Taksonomia stworzy szereg nowych możliwości dla biznesu. To rozwiązanie jest korzystne dla klimatu, dla przedsiębiorstw i dla ludzi.

Nowe możliwości dla biznesu

Zgodnie z przesłaniem Nowego Europejskiego Bauhausu, że architektura ma odgrywać ważną rolę w procesie przechodzenia do gospodarki ekologicznej, taksonomia otwiera nowe możliwości biznesowe dla architektów. Jednakże w tym celu musimy wykazać się inicjatywą i objąć rolę przewodnią w poszukiwaniu zrównoważonych rozwiązań. Tworzenie nowych sieci interdyscyplinarnych kolaboracji będzie kluczem do budowania zaufania w zakresie realizacji celów oraz identyfikacji zachęt do inwestowania w zrównoważony rozwój. W tym kontekście warto uwzględnić pięć aspektów.

1) Repozytoria danych. Inwestorzy i deweloperzy z branży nieruchomościowej, a także wykonawcy i konsultanci w sektorze budownictwa mają problem z danymi. Dostępność i wiarygodność informacji dotyczących budynków są postrzegane przez uczestników rynku jako absolutnie kluczowy czynnik, nie tylko w kontekście ich możliwości przedstawienia dowodu spełniania kryteriów, lecz także w zakresie potrzebnych do tego zasobów i czasu. Wysiłki podejmowane przez różnego rodzaju interesariuszy w Europie i poza jej granicami zmierzające do opracowania oraz wprowadzenia repozytoriów danych i informacji dotyczących cyklu życia budynku powinny zostać zwielokrotnione i otrzymać wsparcie decydentów, czy samego sektora budownictwa. Architekci zaangażowani w tworzenie projektu od wczesnego etapu planowania do jego ukończenia mogą odgrywać istotną rolę – o ile będą potrafili uzyskać kontrolę nad rozwiązaniami cyfrowymi, które już wykorzystują w swojej pracy.

2) Zarządzanie portfelem nieruchomości. Właściciele dużych portfeli nieruchomościowych powinni rozwijać plany strategiczne w celu poprawiania wyników związanych ze zrównoważonym rozwojem i zarządzaniem swoim portfolio. Architekci stosujący podejście holistyczne przyzwyczajeni są do tworzenia planów strategicznych w zakresie elastyczności i możliwości rozbudowy dla działek inwestycyjnych. Teraz musimy do tego dodać strategię klimatyczną. Można to osiągnąć poprzez systematyczną certyfikację ekologiczną. Badania jasno wskazały, że narzędzia certyfikacji odgrywają ważną rolę w stosowaniu kryteriów taksonomii w odniesieniu do poszczególnych aktywów oraz pozwalają właścicielom portfeli nieruchomościowych poprawiać strategie zrównoważonego rozwoju.

3) Poprawa świadectw charakterystyki energetycznej. Świadectwa charakterystyki energetycznej cytowane są jako główne źródło informacji dla kryteriów łagodzenia zmian klimatu, aczkolwiek ich wiarygodność w przypadku wielu przedsiębiorstw jest oceniana jako niska. Zmiana tego sposobu myślenia skieruje większą uwagę architektów projektujących nowe budynki na czynniki energetyczne. Jednak jeszcze więcej uwagi będzie wymagać sektor renowacji budynków, dla którego powinniśmy wdrożyć świadectwa charakterystyki energetycznej nowej generacji i zapewnić poprawę w zakresie ich: zgodności z przepisami, użyteczności i rzetelności.

4) Plan działania w dziedzinie klimatu. Na potrzeby raportowania w związku z kryterium zakupu oraz prawa własności w odniesieniu do budynków należy określić i wdrożyć plan działania w dziedzinie poprawy klimatu powiązany z postanowieniami Porozumienia paryskiego. Plan taki uwzględniałby wszystkie niezbędne środki poprawy efektywności energetycznej, środki naprawcze i czas ich realizacji na podstawie metryki węglowej (ang. Carbon Metrics), tym samym ograniczając wydzielanie dwutlenku węgla poprzez zastosowanie trajektorii emisji, która nie powinna być przekraczana. Skutkiem mogłoby być osiągnięcie neutralnego bilansu węglowego (zeroemisyjności) najpóźniej do roku 2050 lub zgodnie z celami wyznaczonymi na podstawie badań naukowych.

5) Renowacja, ponowne wykorzystanie i recykling. Istniejące budynki można postrzegać jako ogromne bogactwo materiałów. Zamiast budowania nowych obiektów, przyszłością powinna być transformacja już istniejących, a jeśli nie będzie to możliwe, ponowne wykorzystanie i ulepszanie (upscaling) materiałów, z których zostały wzniesione. Dokonywanie prawidłowej oceny pełnego cyklu życia budynków (ang. life cycle assessment, LCA) z uwzględnieniem elementu klimatycznego będzie miało ogromne znaczenie, ale jednocześnie będzie wymagać od architektów ogromnej wiedzy o materiałach budowlanych i renowacji.

Podsumowanie

Patrząc perspektywicznie, można powiedzieć, że taksonomia zostanie rozszerzona na sektory ekosystemów, zasobów wodnych, zanieczyszczenia i gospodarki o obiegu zamkniętym, co jeszcze bardziej wzmocni holistyczne podejście do budownictwa wykraczające poza standardy, do których obecnie, jako architekci, jesteśmy przyzwyczajeni. Jeżeli zainteresujemy się taksonomią i poznamy mechanizm jej działania, obejmiemy w tym procesie przewodnią rolę. Jestem pewien, że przyniesie to ogromne korzyści nie tylko naszej planecie, lecz także architektom blisko współpracującym z zespołami złożonymi z ekspertów z wielu różnych dziedzin.

 


[1] Od tłum.: Omawiany w niniejszym artykule projekt legislacji przyjął formę Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje 2020/852 (tzw. Rozporządzenia w sprawie Taksonomii), które weszło w życie 12 lipca 2020 roku i zacznie obowiązywać najwcześniej 1 stycznia 2022 roku.

Carl Backstrand
Carl Backstrand

ukończył architekturę na Uniwersytecie w Lund, a także studia z architektury krajobrazu na Królewskiej Akademii Sztuk w Kopenhadze i Urban Design jako Visiting Scholar na MIT Cambridge MA; starszy architekt i z-ca dyrektora generalnego pracowni White Arkitekter w Szwecji, członek Rady Architektów w Europie, działa na rzecz dialogu architektury ze światem biznesu i nauki

reklama

Warto przeczytać