Facebook

Prefabrykacja jutra

Z:A 70

KATEGORIA: Praktyka

Współczesne budownictwo prefabrykowane znacznie różni się od tego z okresu PRL-u. Pozwala ono na optymalizację kosztów i czasu budowy, a także zapewnienie dobrej jakości mieszkań. Powoli znów zaczynamy wykorzystywać tę technologię, jednak warto wiedzieć, że wymaga ona dość kosztownego przejścia projektantów na system BIM.

Prefabrykacja to szeroka kategoria, odnosząca się do procesu budowlanego, w którym pewne elementy powstają poza placem budowy i docierają na niego gotowe do montażu. Współcześnie w niewielkim stopniu przypomina ona technologię wielkopłytową, w której powstawały betonowe bloki w okresie PRL-u. Wielką przewagą prefabrykacji jest możliwość znacznie szybszego budowania z dokładnością niemal niemożliwą do osiągnięcia przy tradycyjnych metodach. Na Zachodzie często podkreśla się niskie koszty takich inwestycji, ponieważ wymagają one nie tylko mniej czasu, lecz także mniej ludzkiej pracy. Dom z gotowych elementów można wznieść nawet w kilka, a nie w kilkanaście miesięcy, co oznacza zarówno ograniczenie kosztów, jak i szybszą sprzedaż mieszkań.

Budynki prefabrykowane umożliwiają uzyskanie również lepszej jakości. Dzięki ograniczeniu powstających podczas ich realizacji odpadów mniej zanieczyszczają środowisko, są mniej problematyczne pod względem logistycznym, a ich montowanie jest bezpieczniejsze. Proces ich wznoszenia nie zależy też w zbyt dużym stopniu od warunków pogodowych, co – wraz z możliwością wytwarzania elementów budynku podczas przygotowywania placu budowy – usprawnia harmonogram działań.

Oszacowanie możliwości

Pierwszym krokiem, który należy wykonać przed podjęciem decyzji o realizacji danego obiektu w technologii prefabrykowanej, jest analiza położenia placu budowy względem fabryki oraz dróg dojazdowych. Zbyt duża odległość może znacząco wpłynąć na koszty inwestycji, a brak odpowiedniego dojazdu czy za duże gabaryty samochodów – uniemożliwić wykorzystanie tej metody. Te czynniki mają wpływ na wielkość oraz ciężar prefabrykatów. Następnie należy wybrać sposób montażu – za pomocą żurawia wieżowego lub dźwigu samochodowego. Może się on odbywać bezpośrednio z naczepy, którą przywieziono prefabrykaty, i wówczas nie ma potrzeby organizowania na terenie budowy miejsca na składowanie materiałów.

Przy projektowaniu obiektów w technologii prefabrykowanej niezbędna jest ścisła współpraca z fabryką już na etapie koncepcji. To w tej fazie decyduje się o elementach, z których budynek zostanie zmontowany, a także szacuje koszty. Widać tu istotną przewagę nad budownictwem tradycyjnym, gdyż już na wczesnym etapie deweloper może otrzymać ofertę z gwarancją ceny na rok lub nawet dłużej.

Niskie koszty warunkowane są przez powtarzalność i unifikację. Na początku trzeba wybrać moduł konstrukcyjny, od którego będzie zależał rozkład mieszkań i optymalny układ garażu podziemnego. Na decyzję wpływają głównie wspomniane już możliwości transportowe i logistyczne. Są one ważne m.in. w przypadku wykorzystania do budowy stropów płyt kanałowych lub typu filigran: monolityzowanych (tańszych) bądź sprężonych (droższych), ponieważ zależy to od układu podpór i rozpiętości elementów.

Praca konkursowa na opracowanie systemu prefabrykowanej zabudowy mieszkaniowej (wyróżnienie), proj. Urba Architects.

Trzeba mieć świadomość, że gwarancją sukcesu jest zaplanowanie budynku w technologii prefabrykowanej od początku. Niestety, adaptacja do niej projektu stworzonego z myślą o metodzie monolitycznej nie daje dobrych rezultatów, gdyż niezwykle trudno w tym przypadku utrzymać kluczową dla obniżenia kosztów budowy powtarzalność.

Prefabrykacja a jakość architektury

W pracowni urba Architects zdobyliśmy doświadczenie dotyczące realizacji z elementów prefabrykowanych podczas przygotowywania kilku projektów. Wybudowaliśmy osiedle mieszkalne wielorodzinne przy ul. Skowroniej w Krakowie, a w trakcie budowy jest obecnie duży zespół domów jednorodzinnych w Grzepnicy pod Szczecinem. Na decyzję dewelopera czeka też gotowy już projekt hotelu Best Western Premier w Świnoujściu. Ponadto, jesteśmy na etapie przygotowywania planów dla kilku dużych osiedli wielorodzinnych, biurowców i akademika. W przyszłości chcielibyśmy wykonać projekty modułowe przedszkola i szkoły, które moglibyśmy zaproponować samorządowcom.

Projekt prefabrykowanego bliźniaka na osiedlu domów jednorodzinnych w Grzepnicy, proj. URBA Architects.

Projekt kompleksu hotelowego w Świnoujściu, realizacja z wykorzystaniem prefabrykacji, proj. URBA Architects.

Mimo licznych ograniczeń wynikających z prefabrykacji staramy się, aby mieszkania były jak najbardziej ustawne, nasłonecznione, prostokątne oraz funkcjonalne, bez niepraktycznych kątów i niepotrzebnych metrów. Pilnujemy, aby duże – z dwiema i trzema sypialniami – mogły dzielić się na strefę dzienną i nocną. W pierwszej zawsze znajduje się niewielka toaleta, a w drugiej – łazienka z wanną. Każdy lokal ma balkon lub ogródek. Ze względu na koszty unikamy projektowania tarasów i loggii. W mieszkaniach nie ma podziałów pełniących jednocześnie funkcję konstrukcji nośnej, a wszystkie ścianki działowe są murowane, stąd możliwość dowolnej zmiany układów. Modułowość oraz powtarzalność elewacji wpływają na charakter architektury, która naszym zdaniem staje się bardzo logiczna, a przez to nieulegająca modom, praktyczna i piękna. Wykończenie jest robione w fabryce, nie ma zatem konieczności ustawiania rusztowań. Warstwa licowa ściany typu sandwich (nienośnej) może być wykonana z dowolnego materiału bądź pomalowana. Ponadto, można uzyskać indywidualny wzór i fakturę przez wykonanie matryc z żywic epoksydowych, np. RECKLI. Zastosowanie domieszki fotokatalizatora na bazie dwutlenku tytanu neutralizuje najpopularniejsze zanieczyszczenia, w tym tlenki azotu, tlenki siarki i związki organiczne.

Niższe ryzyko błędu przy produkcji fabrycznej oraz podczas montażu gwarantuje, że obiecana przez dewelopera powierzchnia lokali znajdzie odzwierciedlenie w rzeczywistości. Równe ściany konstrukcyjne i wewnętrzne, wykonane z wielkowymiarowych elementów gipsowych, pozwalają na dobranie wymiarów, np. łazienek, do modułu płytek, co pozwala na tańsze i szybsze wykończenie mieszkań.

Pewną wadą jest ograniczona możliwość personalizacji, bardzo pożądana w budownictwie wielorodzinnym. Niektórzy deweloperzy z niej rezygnują. Warto jednak, co robimy, zaproponować przyszłym nabywcom możliwości wprowadzania zmian i przesuwania wszystkich ścian działowych (projektowanych z bloczków gipsowych) oraz dołożenia gniazd wtykowych przez zatopienie w ścianach dodatkowych peszli.

Konkurs na opracowanie systemu prefabrykowanej zabudowy mieszkaniowej (wyróżnienie), proj. URBA Architects.

Wsparcie technologii

Wzrost liczby zleceń na projekty budynków prefabrykowanych przyspieszył w naszej pracowni decyzję o wdrożeniu technologii BIM. Projektowanie w trzech wymiarach ułatwia bowiem m.in. wykonanie widoków wszystkich ścian wraz z przebiciami i otworami. Koszt wprowadzenia tego narzędzia pracy okazał się bardzo wysoki. Złożyły się na niego szkolenia, zakup licencji na oprogramowanie, a także wymiana komputerów na bardziej wydajne. Ponadto, wzrosły opłaty za projekty branżowe, jak również liczba godzin pracy. Spowodowało to, że marża za nasze usługi zauważalnie spadła.

Niestety, deweloperzy nie chcą ponosić dodatkowych obciążeń związanych z użyciem technologii BIM. Korzyści z jej wprowadzenia widzimy w łatwiejszym dokonywaniu zmian i większej kontroli nad kosztami inwestycji przez weryfikację przedmiarów, np. w dokładnym policzeniu bilansów mas ziemnych, wylewek, ścian działowych itp. Ponadto, krótki czas montażu zmniejsza liczbę nadzorów autorskich. Dzięki współpracy z producentem, już na etapie projektu koncepcyjnego, pracownia nie musi być zaangażowana w wyjaśnianie i rozwiązywanie problemów na budowie. Może się w tym czasie zająć kolejną inwestycją.

 

 

Piotr Knez
Piotr Knez
Architekt IARP

absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, współprowadzi pracownię URBA Architects

reklama

Warto przeczytać

Brak powiązanych artykułów.