Facebook

Nowelizacja prawa budowlanego od A do Z

Z:A 74

KATEGORIA: Temat wydania

Duża nowelizacja ustawy Prawo budowlane, która wejdzie w życie 19 września 2020 roku, wprowadza szereg zmian, istotnych dla pracy architekta, z których szczególnie ważny jest nowy podział projektu budowlanego.

Po latach prób wprowadzenia całościowej reformy procesu inwestycyjno-budowlanego w Polsce zdecydowano się „usprawnić go” metodą małych kroków. Choć nowelizacja ustawy Prawo budowlane i innych ustaw nie wpływa na ogólną konstrukcję tego procesu, to istotnie przełoży się na prace projektantów i może być określona mianem „dużej”. Poza ustawą Prawo budowlane obejmuje ona również inne akty, takie jak chociażby ustawa o drogach publicznych, ustawa o ochronie przeciwpożarowej, ustawa o gospodarce nieruchomościami czy ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednak zmiany w nich są zdecydowanie mniej istotne.

Prace nad projektem trwały prawie rok (pierwszą wersję zamieszczono na stronach Rządowego Centrum Legislacji 12 kwietnia 2019 roku), a jego treść była szeroko konsultowana i pod wpływem tego – zmieniana.

Na mocy nowelizacji modyfikacjom ulegną tak kluczowe zagadnienia jak m.in.: definicja obszaru oddziaływania obiektu; odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych; przepisy określające procedurę i katalogi budów oraz robót budowlanych podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia, dokonania zgłoszenia lub niepodlegających żadnym rygorom formalnym; skład projektu budowlanego; zakres dokumentacji składanej do organów aa-b; odstępstwa od zatwierdzonego projektu czy procedura legalizacji samowoli budowlanej. Zakres zmian jest bardzo szeroki, dlatego szczegółowo przedstawione zostaną te najistotniejsze dla architekta. Pominięte zostaną natomiast te, które są jedynie konsekwencją wprowadzenia nowych procedur oraz tzw. zmiany porządkujące. Skupiono się tu na treści, konstrukcji i konsekwencjach wprowadzonych zmian. Artykuł należy każdorazowo konfrontować z pełną treścią przepisu (wersja ujednolicona dostępna jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych).

Zawężenie definicji oddziaływania obiektu

Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu (dalej OOO) funkcjonuje na gruncie ustawy Prawo budowlane od 11 lipca 2003 roku. Definicja ta przeszła już jedną zmianę legislacyjną – na początku dotyczyła ona tylko ograniczeń w zagospodarowaniu, a od połowy 2015 roku w zagospodarowaniu, w tym w zabudowie. Teraz będzie obejmować tylko zabudowę. Obszar oddziaływania to z pewnością jedno z bardziej istotnych pojęć dla projektanta, ale również dla inwestora. Na jego gruncie powstaje bardzo wiele sporów sądowych. Na podstawie wskazanego przez projektanta i zweryfikowanego przez organy aa-b obszaru oddziaływania wyznacza się strony postępowania. Przypomnijmy – jedną z nich w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę są właśnie właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane).

Wyznaczenie stron postępowania jest niezmiernie istotne ze względu na tok dalszego postępowania (obowiązek ich informowania, czynny udział w postępowaniu, np. możliwość wnoszenia środków zaskarżenia). Ustawodawca zobowiązuje projektanta do poszanowania interesów występujących w obszarze oddziaływania (art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane). Jak podkreślają sądy „Dokumentacja projektowa i założenia przyjęte w niej przez inwestora i projektanta powinny podlegać szczegółowej analizie i krytycznej weryfikacji organu administracji architektoniczno-budowlanej, do którego należy wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu, a w konsekwencji tego ustalenie kręgu stron postępowania”1. Ustalenia projektanta odbiegać mogą zatem od „weryfikacyjnych” ustaleń organu, który uznać może, że obszar jest inny. Informację o OOO powinien zawierać każdy projekt budowlany (dziś to autonomiczna jego część – nie jest ani składową PZT, ani projektu arch.-bud.), a jego wyznaczenie należy do głównych obowiązków projektantów (art. 20 ust. 1 pkt 1c). Zgodnie z nowelizacją z zakresu pojęcia „obszar oddziaływania obiektu” wyłączone mają zostać „ograniczenia w zagospodarowaniu”, czyli jego definicja się zawęża. Skąd taka zmiana? Projektodawca wskazuje, że orzecznictwo sądów administracyjnych zmierzało w kierunku bardzo szerokiego interpretowania OOO. W jego zakres wpisano m.in.: normy hałasu, wibracje, zakłócenia elektryczne, różnego rodzaju zanieczyszczenia (powietrza, wody lub gleby) oraz pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej czy środków łączności2. Po modyfikacjach w – nazwijmy to – „podziale” projektu budowlanego informacja o obszarze oddziaływania ma stanowić część projektu zagospodarowania działki lub terenu. Niewątpliwie kierunek, jaki przyjęli autorzy zmian, jest słuszny (abstrahując od bezzasadności wprowadzenia tego pojęcia do ustawy w 2003 roku). Zawężenie definicji OOO wpłynie na liczbę spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne, które zresztą skłonne były coraz bardziej rozszerzać zakres jej rozumienia. Można byłoby się zastanawiać, czy następnym krokiem nie powinno być zastąpienie sformułowania „przepisy odrębne” enumeratywnym wskazaniem konkretnych aktów, które projektant powinien brać pod uwagę przy wyznaczaniu OOO (takie rozwiązanie proponowała w uwagach do projektu Krajowa Rada Izby Architektów RP)3. Jest to postulat słuszny, bo lista tych przepisów (w związku z zawężeniem definicji) ulegnie skróceniu. Obecnie przed projektantem stoi bardzo trudne zadanie wzięcia pod uwagę szeregu rozmaitych regulacji (najpierw musi ustalić, które z nich uwzględnić, a następnie czy faktycznie wprowadzają one ograniczenia w zabudowie). Choć autorzy projektu wskazują, że „ograniczenia w zabudowie są jednoznaczne do ustalenia”, to jednak trudno się z tym całkowicie zgodzić4.

Zmiany w odstępstwach od przepisów techniczno-budowalnych

Odstępstwa wprowadzane w projektach budynków użyteczności publicznej i mieszkalnych wielorodzinnych nie będą mogły ograniczać dostępności dla „osób ze szczególnymi potrzebami”, a nie jak dotychczas – „osób niepełnosprawnych”, o których mowa w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych5. Definicja osoby ze szczególnymi potrzebami wprowadzona została na gruncie tzw. ustawy o dostępności6 i oznacza „osobę, która ze względu na swoje cechy zewnętrzne lub wewnętrzne, albo ze względu na okoliczności, w których się znajduje, musi podjąć dodatkowe działania lub zastosować dodatkowe środki w celu przezwyciężenia bariery, aby uczestniczyć w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami”. Określenie to jest szersze niż zawarta w Konwencji definicja osoby niepełnosprawnej. Jednak (uwaga!) zmiany te nie zostały wprowadzone konsekwentnie w całym projekcie. Choć w art. 34 ust. 2 stanowiącym, że projekt budowlany ma m.in. określać niezbędne warunki do korzystania przez osoby ze szczególnymi potrzebami (szersza definicja), to w ust. 3 pkt 2 określającym komponenty projektu architektoniczno-budowlanego, w tym opis dostępności, pozostawiono odwołanie do osób niepełnosprawnych, o których mowa w Konwencji (definicja węższa). Wynika to z faktu, że przepisy techniczno-budowlane wciąż zawierają odwołanie do Konwencji, a nie do ustawy. Ministerstwo planuje ujednolicenie nazewnictwa we wszystkich przepisach technicznych, a następnie odpowiednie zmiany w ustawie Prawo budowlane7. Do czasu ich wprowadzenia projektant powinien zwracać uwagę na to, której definicji dotyczy przepis.

Sprecyzowano, że wniosek kierowany przez organ aa-b do Ministra ma być złożony przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo – czego do tej pory ustawodawca nie wskazywał – decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

W odniesieniu do dokumentów dołączanych do wniosku ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu katalogu zamkniętego (wcześniej punkt, zgodnie z którym wniosek powinien zawierać również pozytywne opinie innych zainteresowanych organów – w zależności od potrzeb – mógł rodzić wątpliwości). Teraz wprost wskazano, jakie dokumenty należy dołączyć w przypadkach odstępstw od przepisów przeciwpożarowych oraz higieniczno-zdrowotnych. W pierwszym wniosek wymagać będzie ekspertyzy rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz – w przypadku obiektów istotnych ze względu na ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska – zgody na proponowane rozwiązania zamienne (postanowienie wojewódzkiego komendanta PSP). Natomiast w przypadku odstępstw w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych niezbędna będzie pozytywna opinia wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Uzasadnienie organu co do konieczności udzielenia odstępstwa po zmianach zyska status opinii.

Modyfikacje dotyczą także uzyskania pozytywnej opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do tej pory wymagano jej w przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz usytuowanych na obszarze objętym ochroną konserwatorską. Po zmianach będzie konieczna również w przypadku obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Jest to kolejny krok do przybliżenia prawnego charakteru gminnej ewidencji do rejestru zabytków (w odniesieniu do zabytków architektury).

Odstępstwa nie będzie można uzyskać w toku postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem przepisów ustawy, czyli postępowań zmierzających do legalizacji tzw. samowoli budowlanej. Jak wskazują autorzy projektu, sądy administracyjne niejednokrotnie stawały na stanowisku, że odstępstwo można uzyskać na etapie postępowania naprawczego lub legalizacyjnego. W nowym stanie prawnym będzie to niedopuszczalne8.

Uwaga! Co do rozwiązań zamiennych w zakresie ochrony przeciwpożarowej, to w sytuacji, kiedy będą one dotyczyły istniejących obiektów (nadbudowy, rozbudowy, przebudowy, a także zmiany sposobu użytkowania lub dostosowania do wymagań PPOŻ), stosować się je będzie jedynie na podstawie zgody wojewódzkiego komendanta PSP właściwego dla miejsca lokalizacji inwestycji (nie będzie konieczności uzyskania upoważnienia ministra i późniejszej zgody organu aa-b).

Doprecyzowanie przepisów dotyczących zdobywania uprawnień

W ustawie wskazano, że postępowanie kwalifikacyjne jest wnioskowe (wszczynane z inicjatywy osoby ubiegającej się o uprawnienia). Doprecyzowano również, że część pisemną egzaminu przeprowadza się w tym samym dniu oraz w tych samych godzinach we wszystkich izbach okręgowych. Zmiany te są oczywiste i zasadne, tym bardziej, że tak właśnie wygląda to od początku funkcjonowania egzaminu. Tożsame rozwiązania znajdują się zresztą w Regulaminie postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej9.

Zmiany zostały wprowadzone również w zakresie specjalizacji techniczno-budowlanej, która dotyczy zawodu inżyniera budownictwa. Uzyskanie jej będzie wymagało odbycia 5-letniej praktyki w zawodzie w zakresie specjalizacji w ramach posiadanych uprawnień bez ograniczeń (przy projektowaniu w przypadku specjalizacji do projektowania oraz na budowie w przypadku specjalizacji do kierowania robotami budowlanymi).

Koordynacja międzybranżowa, czyli dodatkow obowiązki projektanta

Następstwem wprowadzenia nowego podziału projektu budowlanego (o czym mowa niżej) jest dodatkowy obowiązek projektanta zawarty w art. 20 ust. 1 pkt 1aa. Będzie on polegać na wzajemnym skoordynowaniu opracowań projektowych wykonywanych przez branżystów tak, aby zapewnić bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia wynikające z przepisów prawa z uwzględnieniem specyfiki projektu budowlanego. Uwaga! Dodatkowo projektant będzie musiał zapewnić zgodność projektu technicznego z PZT oraz z projektem arch.-bud., a także sprawdzenie przez osobę posiadającą nieograniczone uprawnienia w danej specjalności również PT.

Na marginesie należy dodać, że naturalną konsekwencją nowego podziału projektu budowlanego jest poszerzenie zakresu działalności w ramach samodzielnych funkcji technicznych o sprawdzanie projektu technicznego.

Kiedy pozwolenie, kiedy zgłoszenie, a kiedy brak formalności

Odkodowanie, co wymaga pozwolenia, co zgłoszenia, a co można realizować bez spełnienia jakichkolwiek formalności – w dotychczasowym brzmieniu przepisów wymagało niejednokrotnie, ze względu na sporą liczbę odesłań, prawdziwej ekwilibrystyki. Dostrzegł to również ustawodawca i usystematyzował w tym zakresie artykuły 29 oraz 30. W czytelny sposób wskazano katalogi budów oraz robót budowlanych wymagających jedynie zgłoszenia oraz te, w przypadku których nie trzeba ani pozwolenia, ani zgłoszenia (cztery odrębne, enumeratywne katalogi). Zmiany dotyczą nie tylko samego uporządkowania przepisów, ale także katalogów budów i robót budowlanych. Przykładowo jedynie zgłoszenia wymagać będą m.in. wszystkie oczyszczalnie ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę (a nie jak do tej pory jedynie przydomowe). W zakresie pomostów usunięto wskazanie, do czego muszą być one wykorzystywane, pozostawiono jedynie ich dopuszczalne długość i wysokość. Do katalogu tego wprowadzono przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy powyżej 35 m². Z obowiązku uzyskania zarówno pozwolenia, jak i zgłoszenia budowy, zwolniono m.in. naziemne zbiorniki będące obiektami budowlanymi do przechowywania paliw płynnych klasy III na potrzeby własne o pojemności do 5 m³, przydomowe tarasy naziemne do 35 m², stawy i zbiorniki wodne do 1000 m² powierzchni i 3 m głębokości usytuowane na gruntach rolnych. Co do robót budowlanych warto wspomnieć, że z obowiązku uzyskania pozwolenia zwolnione zostały te polegające na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, jeśli nie prowadzą one do rozszerzenia obszaru oddziaływania poza działkę, na której znajduje się budynek (a nie tak jak do tej pory jakiegokolwiek zwiększenia OOO). Odnośnie do braku wymogu uzyskania pozwolenia i dokonania zgłoszenia robót budowlanych w zakresie przebudowy novum stanowią m.in. oczyszczalnie ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę, zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe do 10 m3 czy tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie nie dłuższym niż 180 dni. Takich bardzo szczegółowych zmian jest więcej (wymieniono tu tylko przykłady). W celu zapoznania się z pełnymi katalogami budów i robót budowlanych wymagających odpowiednich procedur należy sięgnąć do art. 29 ust. 1–4.

Interpretacja niektórych przepisów może jednak budzić wątpliwości. Jako przykład należy wskazać art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a), odnoszący się do przebudowy obiektów, których budowa wymaga pozwolenia na budowę, oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych, co do których nie będzie konieczne ani pozwolenie, ani zgłoszenie. Wątpliwości może budzić, czy wyłączenie to odnosi się również do przebudowy budynków, których budowa wymaga pozwolenia. Jeśli nie, oznacza to, że może być ona realizowana bez żadnych wymogów formalnych, nawet w przypadku modyfikacji przegród zewnętrznych czy elementów konstrukcyjnych. Wydaje się, że nie to było intencją ustawodawcy. Wątpliwości takie podnoszą również architekci występujący do Izby Architektów, stąd KRIA RP 3 marca 2020 roku wystąpiła do Ministerstwa Rozwoju z prośbą o interpretację przepisu lub podjęcie inicjatywy zmian legislacyjnych w tym zakresie.

W nowym art. 30 określono procedurę zgłoszenia. Bardzo istotne są tu niezbędne załączniki. Do zgłoszenia trzeba będzie dołączyć: oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością; w zależności od potrzeb szkice lub rysunki; pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane zgodnie z przepisami odrębnych ustaw; w określonych sytuacjach PZT wraz z opisem technicznym instalacji, a w niektórych sam PZT. Istotne są tu również ustępy 4b oraz 4c, określające katalog budów i przebudów, do których należy dołączyć inne dokumenty, w tym projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany, podlegające sprawdzeniu przez organ aa-b w zakresie art. 35 ust. 1. W przypadku budowy są to m.in. wolnostojące budynki mieszkalne jednorodzinne o obszarze oddziaływania mieszczącym się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, oraz różnego rodzaju sieci.

Pozwolenie na budowę bez wzoru

Ustawodawca zdecydował, że nie będzie już obowiązywał wzór decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, generował on liczne problemy w związku ze zmianą przepisów szeroko rozumianego prawa budowlanego, a organ i tak ostatecznie musi kierować się treścią ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, która określa obligatoryjne składniki decyzji administracyjnej, oraz ustawy Prawo budowlane (art. 36). Krajowa Rada IARP wskazywała, że takie rozwiązanie może przyczynić się do ujmowania w decyzji o pozwoleniu na budowę elementów, które nie są konieczne10.

Roboty bez pozwolenia – decyzja o odmowie

Dotychczas, zgodnie z art. 32 ust. 4a, w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę organ nie mógł go wydać. Nie było jednak jednoznaczne, czy w takim przypadku konieczna jest decyzja odmowna, czy też umorzenie postępowania (wszczętego po rozpoczęciu robót). Po zmianach nie będzie już ulegało wątpliwości, że w takiej sytuacji organ aa-b odmawia zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia (por. art. 35 ust. 5 pkt. 2 w nowym brzmieniu)11.

Mniejsza liczba egzemplarzy projektu

Po wejściu w życie nowelizacji do wniosku o pozwolenie na budowę załączać się będzie trzy egzemplarze PZT oraz projektu architektoniczno-budowlanego. Wyjaśnijmy już w tym miejscu, że po zmianach projekt budowlany będzie składał się z trzech części: projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego. Niedołączanie tego ostatniego do wniosku o pozwolenie na budowę nie budzi większych wątpliwości. Organ aa-b w toku sprawdzania projektu architektoniczno-budowlanego bada go tylko pod kątem zgodności z planami miejscowymi lub warunkami zabudowy itd. Nie weryfikuje jego zgodności z przepisami prawa, za co odpowiada już tylko projektant (organ czyni to tylko w przypadku projektu zagospodarowania terenu)12. Weryfikowanie projektu pod kątem technicznych rozwiązań (przede wszystkim zgodności z rozporządzeniem WT) – jak podkreśla resort – pozostaje poza właściwością organu administracji. Skoro więc i tak nie badałby on projektu technicznego, nie ma argumentów za przedstawianiem mu go13.

Trójelementowy projekt budowalny

Bez wątpienia najważniejszą zmianą, która zostanie wprowadzona 19 września tego roku, jest nowy podział projektu budowlanego. Składać się on będzie z:

  • projektu zagospodarowania działki lub terenu;
  • projektu architektoniczno-budowlanego;
  • projektu technicznego.

W zakresie PZT nie przewidziano większych zmian. Oprócz obowiązku wskazania informacji o obszarze oddziaływania w projekcie tym zawrzeć należy m.in. granice działki, usytuowanie, obrys, jak również układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, układ komunikacyjny i zieleni.

Natomiast z dotychczasowego projektu architektoniczno-budowlanego wydzielono niejako projekt techniczny. Projekt architektoniczno-budowlany będzie zawierać zarówno układ przestrzenny, jak i formę obiektów (projektowanych i istniejących), sposób użytkowania, parametry techniczne i opinię geotechniczną, rozwiązania materiałowe i techniczne mające wpływ na otoczenie, charakterystykę ekologiczną, informacje na temat wyposażenia technicznego i dostępności dla osób z niepełnosprawnością (w tym udział dostosowanych lokali) oraz ewentualne postanowienie o udzieleniu odstępstwa. W PT projektant będzie musiał zawrzeć rozwiązania konstrukcyjne, charakterystykę energetyczną, kwestie materiałów, opracowania geologiczne lub geotechniczne, a w razie potrzeby również inne.

Bardzo istotne jest to, że projekt techniczny ma być zgodny z projektami złożonymi do organu aa-b, co wynika wprost z art. 34 ust. 3c. Będzie on dołączany do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Oczywiście nie oznacza to, że PT ma powstać dopiero na tym etapie. Za jego sporządzenie, jeszcze przed rozpoczęciem robót, odpowiada inwestor. Co więcej, kierownik budowy musi okazać go na żądanie organu nadzoru w aktualnej wersji, co oznacza, że należy go aktualizować na bieżąco.

Chudsza dokumentacja do urzędu

Co najważniejsze do wniosku o pozwolenie na budowę dołączać się będzie tylko dwie pierwsze części projektu budowlanego (w trzech, a nie jak dotychczas czterech egzemplarzach), czyli projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany wraz z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami itd. Mają one podlegać zatwierdzeniu przez organy aa-b. Do zakresu, który dotychczas był sprawdzany, dodano również zgodność z ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, co jest konsekwencją wprowadzenia w 2018 roku tzw. specustawy mieszkaniowej14.

Nowe oświadczenia projektanta

Dodatkowo w przepisie wskazano, że organ ma sprawdzić, czy do projektu dołączono wprowadzone niedawno nowe oświadczenia, w tym oświadczenie projektanta dotyczące możliwości podłączenia projektowanego obiektu budowlanego do istniejącej sieci ciepłowniczej15. Samo wprowadzenie tego obowiązku w dniu 1 stycznia 2020 roku budzi wiele wątpliwości. Od początku roku do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć m.in. „oświadczenie projektanta dotyczące możliwości podłączenia projektowanego obiektu budowlanego do istniejącej sieci ciepłowniczej, zgodnie z warunkami określonymi w art. 7b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2019 r., poz. 755, z późn. zm.), złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1950 i 2128); składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: «Jestem świadomy(-ma) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia». Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń” (art. 33 ust. 2 pkt 10 u.p.b.).

Po pierwsze nie jest jasne, który z projektantów ma ww. dokument przedstawić. Co więcej nie wiadomo na jakiej podstawie ma go złożyć. Przede wszystkim to nie projektant, a inwestor jest stroną postępowania o określenie warunków przyłączenia do sieci, natomiast te ustala przedsiębiorstwo ciepłownicze. Krajowa Rada IARP 21 stycznia 2020 roku wystąpiła do Ministerstwa Rozwoju o wskazanie, który z projektantów jest zobowiązany do złożenia oświadczenia, czy należy je dołączyć do wniosku również w sytuacji, kiedy w ocenie projektanta nie ma możliwości podłączenia do sieci ciepłowniczej, oraz czy złożenie oświadczenia powinno być poprzedzone uzyskaniem przez inwestora „warunków przyłączenia”16. Ministerstwo wskazało, że oświadczenie to składa projektant branżowy, bez konieczności wcześniejszego uzyskania przez inwestora warunków przyłączenia17. Oświadczenie to de facto nie spełnia żadnej funkcji. W wielu przypadkach od razu wiadomo, że nie ma możliwości przyłączenia do sieci ciepłowniczej, bo jej w danej miejscowości po prostu nie ma, tak więc istnieje jedynie możliwość zastosowania indywidualnego źródła ciepła.

Można więc powiedzieć, że ustawodawca „odhaczył” jeden z punktów Rekomendacji Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w sprawie podjęcia niezbędnych działań w związku z występowaniem na znacznym obszarze kraju wysokiego stężenia zanieczyszczeń powietrza, poprzez wprowadzenie iluzorycznego rozwiązania, które dodatkowo zwiększa liczbę dokumentów potrzebnych do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę.


Zmiany w istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu

Rzecz jasna do nowego podziału projektu dostosowane zostały również przepisy dotyczące istotnego odstąpienia od projektu budowlanego. Do tej pory istotne zmiany w projekcie zgłoszonym do urzędu wymagały zawsze uzyskania pozwolenia na budowę. Teraz ustawodawca postanowił złagodzić te wymagania i wprowadzić możliwość ponownego zgłoszenia. W uzasadnieniu projektodawcy wskazali, że dotychczasowe rozwiązanie było zbyt rygorystyczne18. Zmodyfikowano również zakres zmian, które klasyfikowane będą jako istotne odstąpienie. Zmiana zagospodarowania działki lub terenu ma być uznana za taką tylko w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę. Również zmiana kubatury obiektu nie będzie traktowana jako istotna (istotne będą natomiast zmiany powierzchni zabudowy powyżej 5%, wysokości, długości, szerokości – powyżej 2% oraz zmiana liczby kondygnacji).

W ideę promocji ekologicznych źródeł ciepła wpisuje się zmiana, zgodnie z którą istotne jest zastąpienie źródła ciepła do ogrzewania, jak również do przygotowywania ciepłej wody ze źródeł niskoemisyjnych na źródło opalane paliwem stałym.

W nowym ust. 5b wskazano, co nie będzie traktowane jako istotne odstąpienie. Podobnie jak dziś nie będą to zmiany w PZT i PAB dotyczące urządzeń budowlanych oraz małej architektury. Co bardzo ważne, zmiany uzgodnione pod względem ppoż., jak również z wojewódzkim konserwatorem zabytków oraz z wojewódzkim inspektorem sanitarnym nie będą wymagały uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia (z wyjątkiem tych klasyfikowanych jako istotne na podstawie pozostałych przepisów). Modyfikacja ta jest nader zasadna. Do tej pory często zdarzało się, że choć WKZ nie zgłaszał żadnych uwag do zmian wprowadzanych w toku realizacji inwestycji (najczęściej zresztą o nich wiedział, ponieważ sprawuje nadzór konserwatorski), organy nadzoru nakładały na inwestora obowiązek sporządzenia projektu zamiennego. Oczywiście – zgodnie z przepisami były do tego uprawnione. Jednak bez wątpienia taka procedura nie znajdowała uzasadnienia z punktu widzenia „dobra zabytku”. Jedynym organem, który może ocenić zasadność zmian wprowadzonych w zakresie objętym pozwoleniem konserwatorskim, jest WKZ. Jeśli zmiany nie budzą jego zastrzeżeń, zobowiązanie inwestora do wchodzenia na dodatkową – i tak skomplikowaną w przypadku obiektów zabytkowych – ścieżkę administracyjną było nieuzasadnione.

Jeśli zaś inwestor zechce wprowadzić zmiany do projektu technicznego, a rozwiązania, których one dotyczą, będą wymagały odpowiednich uzgodnień, to będzie konieczne ponowne uzgodnienie. Po wprowadzeniu powinny być one sprawdzone przez projektanta sprawdzającego (jeśli jest to wymagane). Projekt techniczny musi być zawsze aktualny, w momencie jego okazania organowi nadzoru (w całości, tj. również z aktualnym projektem technicznym, chyba że nie jest on w ogóle wymagany).

Zmiany w decyzji, co do której stwierdzono nieważność lub uchylenie

Aktualne brzmienie przepisów budzi wątpliwości, czy w sytuacji, w której stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę lub ją uchylono, a roboty budowlane zostały zakończone, niezbędne jest wydanie nowego pozwolenia na budowę. Po zmianach taki obowiązek ma wynikać wprost z art. 37 ust. 2. W konsekwencji organy aa-b będą zobowiązane do ponownego rozpatrzenia wniosku złożonego przez inwestora (nie będzie potrzebny nowy wniosek, organ rozpatrzy ten „pierwotny”) oraz wydania pozwolenia lub odmowy19.

Krótszy czas na stwierdzenie nieważności decyzji

Stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę będzie mogło nastąpić tylko w ciągu 5 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. Dokładnie taka sama zasada ma mieć zastosowanie do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (5 lat od uzyskania przymiotu ostateczności).

Przeniesienie pozwolenia na budowę

W obecnym stanie prawnym przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę możliwe jest tylko za zgodą strony, na rzecz której została ona wydana (dotychczasowego inwestora). Ustawodawca dostrzegł jednak, że bardzo często osoby nabywające działkę mają problem z uzyskaniem tej zgody. Ze względu na to wprowadzono możliwość przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę bez zgody w sytuacji, gdy własność lub użytkowanie wieczyste przeszły na nowego inwestora, który występuje z wnioskiem o przeniesienie. Oczywiście, tak jak dotychczas, będzie on musiał złożyć oświadczenie o przyjęciu warunków zawartych w decyzji oraz o prawie do dysponowania nieruchomością.

Obowiązki przed robotami i w trakcie nich

Zmiany wynikające z nowego podziału projektu budowlanego skutkują wprowadzeniem modyfikacji w przepisach dotyczących obowiązków przed rozpoczęciem robót. Istotne dla projektanta jest to, że do zawiadomienia o zamierzonym terminie ich rozpoczęcia inwestor zobowiązany będzie dołączyć m.in. oświadczenia projektanta oraz projektanta sprawdzającego o sporządzeniu projektu technicznego zgodnie z przepisami prawa, zasadami wiedzy technicznej, PZT oraz projektem architektoniczno-budowlanym, a także innymi rozstrzygnięciami co do zamierzenia budowlanego. Ma to uchronić przed przypadkami przystępowania do robót bez projektu technicznego20.

Z konieczności zawiadomienia o planowanym terminie ich rozpoczęcia zwolnione zostały wolnostojące budynki mieszkalne jednorodzinne, które realizowane są na podstawie zgłoszenia (te, których obszar oddziaływania nie wykracza poza działkę). Wśród obowiązków inwestora przed rozpoczęciem budowy wskazano wyraźnie, kiedy ma on zapewnić projekt techniczny, ustanowić kierownika budowy oraz inspektora nadzoru inwestorskiego.

Zawiadomienie o rozpoczęciu robór budowlanych online

Korzystnie ocenić należy z pozoru drobną zmianę polegającą na wykreśleniu obowiązku dokonania zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych na piśmie. Ma to umożliwić dokonanie zgłoszenia elektronicznie, również poprzez platformę ePUAP21. Wyjaśnijmy, że w k.p.a. przewidziano składanie podań w formie pisemnej, telegraficznej, za pomocą telefaksu, ustnie do protokołu oraz za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej22. Formy pisemna oraz elektroniczna zostały więc wyraźnie odróżnione. Wskazanie w przepisie tylko jednej z nich mogło być interpretowane jako wykluczające użycie jakiejkolwiek innej.

Zmiana ta jest istotna również ze względu na planowaną cyfryzację procesu inwestycyjno-budowlanego. Podczas konferencji zorganizowanej online przez Ministerstwo Rozwoju oraz Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości 9 czerwca br. terminarz jej wdrażania przedstawiła Dorota Cabańska – zastępca Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ds. Cyfryzacji. Według harmonogramu już we wrześniu 2020 roku mają zostać wprowadzone przepisy umożliwiające składanie wniosków z użyciem generatora formularzy cyfrowych. W pierwszym etapie cyfryzacji GUNB zakłada wdrożenie udostępnienia elektronicznych wniosków o wydanie m.in. pozwolenia na rozbiórkę oraz zgłoszenia rozbiórki, przeniesienia pozwolenia na budowę oraz praw i obowiązków wynikających ze zgłoszenia, zgłoszenia budowy oraz innych robót budowlanych, a także zawiadomienia o planowanym terminie rozpoczęcia robót budowlanych. W latach 2020–2021 planowane jest natomiast wprowadzenie nowego elektronicznego Centralnego Rejestru Osób Posiadających Uprawnienia Budowlane (skorelowany z innymi systemami, które wymagają potwierdzenia posiadanych uprawnień) oraz przygotowanie elektronicznego dziennika budowy. Szczególnie w dobie pandemii COVID-19 jasne stało się, że jak najszybciej powinno się wdrożyć możliwość elektronicznego składania również tego najważniejszego wniosku – o pozwolenie na budowę (lub dokonanie zgłoszenia). Takie rozwiązanie – jak zakłada GUNB – możliwe będzie w 2021 roku (dokładnej daty nie podano)23. Krajowa Rada Izby Architektów RP podjęła w czasie stanu epidemii szereg działań (jak pokazują plany GUNB bardzo skutecznych) w celu wprowadzenia szeroko rozumianej cyfryzacji procesu budowlanego24.

Legalizacja samowoli budowlanej – uproszczona procedura dla „starszych” samowoli

Po wejściu w życie nowelizacji wszystkie przepisy dotyczące tzw. samowoli budowlanej znajdą się w jednym rozdziale – 5a pt. Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Jak tłumaczą autorzy noweli, nowe przepisy w zakresie legalizacji samowoli mają przyczynić się do „usprawnienia tej procedury”25. To „usprawnienie” wzbudzało ogromne wątpliwości wśród podmiotów, które konsultowały projekt, głównie ze względu na wprowadzenie trybu uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dotyczącego sytuacji samowoli, których realizacja zakończyła się co najmniej 20 lat wcześniej (zmiany obejmują również procedury zwykłej regulującej legalizację młodszych samowoli). Organ będzie w tym przypadku badał (poza kompletnością dokumentów legalizacyjnych, o której mowa w art. 49g ust. 2), czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz czy pozwala na bezpieczne jego użytkowanie, zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Weryfikację tę organ nadzoru przeprowadzi na podstawie przedstawionej przez stronę ekspertyzy technicznej. Sprzeciw może budzić możliwość zalegalizowania starszej niż 20 lat samowoli sprzecznej z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Ministerstwo tłumaczy jednak, że takie rozwiązanie przyczyni się do występowania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Jak wskazano w uzasadnieniu „W uproszczonej procedurze legalizacyjnej organ nie będzie badał zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu lub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym”26. Uproszczona procedura ma być zwolniona z opłaty legalizacyjnej. Nie będzie miała ona zastosowania do obiektów budowlanych zlokalizowanych na terenie rodzinnych ogrodów działkowych.

Co do procedury „zwykłej legalizacji” w sytuacji budowy bez pozwolenia lub zgłoszenia organ wyda postanowienie o wstrzymaniu robót. Następnie inwestor/właściciel lub zarządca obiektu będzie miał 30 dni na wystąpienie z wnioskiem o legalizację. Jeśli tego nie uczyni, wydany zostanie nakaz rozbiórki, jeśli zaś wniosek złoży – postanowienie o obowiązku przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej (na co strona będzie miała co najmniej 60 dni). W razie jej nieprzedłożenia wydany zostanie nakaz rozbiórki, natomiast w sytuacji przekazania przez inwestora dokumentacji, po jej pozytywnym zweryfikowaniu przez organ – wyda on postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu – decyzję o legalizacji (w której zatwierdzony zostanie projekt budowlany lub PZT, zaś w przypadku, kiedy budowa nie jest ukończona, zezwolenie jej wznowienia).

Zmieni się również sposób weryfikacji zgodności „zwykłej” samowoli z planem miejscowym. Dziś do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu gminy o zgodności samowoli z aktualnym MPZP oraz innymi aktami prawa miejscowego albo WZ, ale organ nadzoru i tak bada to ponownie. Po zmianach będzie się on opierał jedynie na zaświadczeniu od wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Procedura „żółtej kartki” – nielegalne użytkowanie obiektu

Karę związaną ze stwierdzeniem nielegalnego użytkowania obiektu organ nałoży dopiero po uprzednim pouczeniu inwestora lub właściciela o konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych przed przystąpieniem do użytkowania. Takie pouczenie będzie potwierdzone wpisem w protokole kontroli bądź doręczone na piśmie (w przypadku, kiedy inwestora nie będzie na terenie użytkowanym).

Po 60 dniach organ dokona ponownego sprawdzenia, czy obiekt (lub jego część) jest w dalszym ciągu użytkowany. Jeśli ustali, że tak, wymierzy karę (w drodze postanowienia). Jeżeli po upływie kolejnych 30 dni organ znów potwierdzi, że obiekt jest użytkowany, nałoży karę ponownie (o połowę niższą od pierwszej). Procedura ta może zostać powtórzona wielokrotnie, z tym jednak zastrzeżeniem, że kolejne postanowienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 30 dni od wydania poprzedniego postanowienia.

Niższe kary za samowolę budowlaną

Za roboty budowlane wykonywane bez pozwolenia lub zgłoszenia (również ukończone) oraz te wykonywane w sposób mogący zagrażać życiu, mieniu lub środowisku grozić będzie grzywna, a nie jak obecnie – również ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do 2 lat.

il. Edgar Bąk

Obowiązywanie nowych przepisów

Nowelizacja ustawy wchodzi w życie – co do zasady – z dniem 19 września 2020 roku. Zawarto w niej jednak szereg przepisów intertemporalnych. Wszystkie postępowania wszczęte i niezakończone przed tą datą prowadzone będą na dotychczasowych zasadach. Co więcej inwestor jeszcze przez rok od wejścia w życie nowelizacji będzie miał swobodę wyboru co do formy projektu budowlanego, który dołączać będzie do wniosku o pozwolenie na budowę, jego zatwierdzenie lub do zgłoszenia (według nowego lub dotychczasowego podziału). Jeśli zdecyduje się na projekt w dotychczasowej formie, pozostałe zmieniane nowelą przepisy (również w innych ustawach) stosowane będą w dotychczasowym brzmieniu. Taka sama zasada ma dotyczyć zamierzeń budowlanych realizowanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia (skutecznego), które zostały wydane lub dokonane przed wejściem ustawy w życie (jeśli sporządzono projekt w „starej” wersji). Dodatkowo ustawodawca przewidział, że w ww. sytuacjach zastosowanie mają nowe, korzystniejsze przepisy dotyczące katalogu istotnych i nieistotnych odstępstw od zatwierdzonego PZT oraz PAB oraz zasad przenoszenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Złożone, ale nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie ustawy, wnioski o udzielenie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych organy będą kwalifikować na podstawie nowych przepisów. Jako że zmiany w ustawie dotyczą również dziennika budowy, montażu i rozbiórki w przepisach przejściowych, wskazano, że dokumenty te, jeśli zostały wydane lub ostemplowane przed wejściem w życie ustawy, nie tracą ważności, a kierownik budowy ma prowadzić je na dotychczasowych zasadach. Właściwe przepisy przejściowe dotyczą również tablic informacyjnych oraz ogłoszeń (por. art. 31 ustawy zmieniającej).

Co do nowej formy legalizacji „starych” samowoli budowlanych na podstawie uproszczonego postępowania, to nie mogą być one wszczęte, jeśli przed dniem wejścia w życie nowelizacji wydano decyzję o nakazie rozbiórki.

Jeżeli chodzi o wprowadzoną na mocy nowelizacji możliwość wielokrotnego karania za nielegalne użytkowanie obiektu, podlegać jej można tylko po wejściu w życie ustawy, tj. podmioty ukarane z tytułu nielegalnego użytkowania przed 19 września 2020 roku nie mogą zostać ukarane ponownie.

Zakończenie

Choć sam kierunek zmian wydaje się słuszny, to czas na realną ocenę przyjdzie wraz z wprowadzeniem szczegółowych rozwiązań w nowym rozporządzeniu w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego. To właśnie ten akt będzie precyzować, co ma się znaleźć w poszczególnych „składnikach” projektu budowlanego, czyli projektach: zagospodarowania działki lub terenu, architektoniczno-budowlanym oraz technicznym. Oczywiście ich zawartość została ogólnie unormowana w ustawie, a rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu nie mogą być z nią sprzeczne. To rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu pozwolą więc ostatecznie ocenić, czy nowelizacja spełniła swój cel, którym według autorów jest uproszczenie i przyśpieszenie procedur. Projekt rozporządzenia, skierowany do konsultacji publicznych, opublikowany został na stronach Rządowego Centrum Legislacji 5 czerwca br.

 

UDZIAŁ IARP W NOWELIZACJI PRAWA BUDOWALNEGO

Krajowa Rada Izby Architektów RP brała czynny udział zarówno w konsultacjach publicznych (jeszcze w toku prac ministerialnych), jak i w pracach komisji sejmowych oraz senackich. Po opublikowaniu pierwszej wersji noweli KRIA RP zwróciła się do okręgowych izb o przedstawienie opinii i propozycji zmian do projektu. 2 maja 2019 roku Izba Architektów RP przekazała uwagi wraz z uzasadnieniem do Ministerstwa Rozwoju (pismo KRIA RP z dnia 2 maja 2019 roku skierowane do Ministerstwa Rozwoju, l.dz. 254/KRIA/2019/w).

Następnie podczas prac sejmowych i senackich kolejne uwagi i propozycje zgłoszono 17, 21, 30 stycznia oraz 10 lutego (pismo KRIA RP z dnia 17 stycznia 2020 roku skierowane do sejmowej Podkomisji nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, l.dz. 037/KRIA/2020/w; pismo KRIA RP z dnia 21 stycznia 2020 roku skierowane do Ministerstwa Rozwoju, l.dz. 041/KRIA/2020/w; pismo KRIA RP z dnia 30 stycznia 2020 roku skierowane do senackiej Komisji Infrastruktury, l.dz. 070/KRIA/2020/w; pismo KRIA RP z dnia 10 lutego 2020 roku skierowane do Sejmu RP, l.dz. 082/KRIA/2020/w).

Przedstawiciele KRIA RP brali udział w pracach podkomisji nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, powołanej w ramach sejmowej komisji infrastruktury, a także w posiedzeniach senackiej komisji infrastruktury.

 

PRZYPISY:
  1. Wyrok WSA w Krakowie z 23 kwietnia 2019 roku, sygn. II SA/Kr 321/19, LEX nr 2677340.
  2. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, druk nr 121, s. 1–3 (dalej jako „uzasadnienie”).
  3. Pismo KRIA RP z dnia 2 maja 2019 roku skierowane do Ministerstwa Rozwoju, l.dz. 254/KRIA/2019/w.
  4. M. Wółkowska, Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu będzie łatwiejsze, online: www.prawodlaarchitekta.pl/wyznaczenie-obszaru-oddzialywania-obiektu-bedzie-latwiejsze/ (data dostępu: 22.06.2020).
  5. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych sporządzona w Nowym Jorku z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1169).
  6. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2019 r., poz. 1696).
  7. Uzasadnienie, s. 24–26.
  8. Uzasadnienie, s. 5–6.
  9. Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej, załącznik do uchwały nr 0-38-IV-2014 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 16 października 2014 roku, ze zm.
  10. Pismo KRIA RP z dnia 2 maja 2019 r., l.dz. 254/KRIA/2019/w wraz z załącznikiem.
  11. Uzasadnienie, s. 20.
  12. Por. M. Wółkowska, Za co odpowiada architekt, a za co organ administracji architektoniczno-budowlanej?, online: www.prawodlaarchitekta.pl/za-co-odpowiada-architekt-a-za-co-organ-administracji-architektoniczno-budowlanej/ (data dostępu: 1.07.202).
  13. Uzasadnienie, s. 21.
  14. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz.U. z 2018 r., poz. 1496, ze zm.).
  15. Dz.U. z 2019 r., poz. 2166.
  16. Pismo Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 21 stycznia 2020 roku, l.dz. 041/KRIA/2020/w.
  17. Pismo Ministerstwa Rozwoju z dnia 30 czerwca 2020 roku, l.dz. DAB-II.710.5.2020.
  18. Uzasadnienie, s. 29.
  19. Uzasadnienie, s. 31–32.
  20. Tamże, s. 33.
  21. Tamże, s. 34.
  22. Art. 63 § 1 k.p.a.
  23. D. Cabańska, Cyfryzacja procesu inwestycyjnego, prezentacja z wideokonferencji Zmiany w procesie inwestycyjno-budowlanym, 7 czerwca 2020 roku.
  24. Pismo KRIA RP z dnia 8 maja 2020 roku, l.dz. 219/KRIA/2020/w; pismo KRIA RP z dnia 13 maja 2020 roku, l.dz. 220/KRIA/2020/w; pismo KRIA RP z dnia 15 maja 2020 roku, l.dz. 221/KRIA/2020/w.
  25. Tamże, s. 37.
  26. Tamże, s. 47.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Magdalena Wółkowska
Magdalena Wółkowska

prawnik, historyk sztuki, specjalista ds. legislacji Krajowej Rady Izby Architektów RP

reklama

Warto przeczytać