Facebook

NEB: Jakość czy cyfryzacja?

Z:A 82

Podczas Biennale Architektury 2021 w Wenecji włoska Krajowa Rada Architektów, Urbanistów, Architektów Krajobrazu i Konserwatorów Zabytków zorganizowała konferencję dotyczącą Nowego Europejskiego Bauhausu. 9 października ponad 30 prelegentów z całej Europy zastanawiało się, czy neb to projektowanie wysokiej jakości, czy może projektowanie o wysokim stopniu cyfryzacji.

Konferencja New EU Bauhaus: High Quality Design versus High Digit Design? była realizowana w trybie hybrydowym: stacjonarnie, we wnętrzach pawilonu włoskiego, oraz zdalnie, w formie transmitowanej wideokonferencji. Wystąpienia ekspertów z całej Europy (w tym z Włoch, Francji, Hiszpanii, Niemiec, Szwecji, Polski, Węgier, Malty) zostały podzielone na cztery panele tematyczne:

  • Ekonomia wiedzy, filozofia technologii;
  •  Projektowanie wysokiej jakości w erze cyfrowej: sztuczna inteligencja w służbie kreatywności;
  • (Cyfrowe) miasto: od przyczyny problemu do rozwiązania problemu;
  • Nowy Europejski Bauhaus, czyli kreatywność, zrównoważony rozwój, inkluzja vs. wysokiej jakości projektowanie.

Wśród zaproszonych na konferencję prelegentów z Polski znaleźli się Borysław Czarakcziew – wiceprezes ds. międzynarodowych Krajowej Rady IARP, a także Dominik Banaszak – przewodniczący zespołu ds. BIM oraz skarbnik Krajowej Rady IARP.

Konferencja New EU Bauhaus: High Quality Design versus High Digit Design?  fot. Andrea Avezù

Automatyka, parametryzacja, big data

Interesujące było bardzo szerokie spektrum poruszanych tematów, skupionych wokół zagadnień digitalizacji w perspektywie pryncypiów Nowego Europejskiego Bauhausu: od prezentacji najnowszych technik i narzędzi cyfrowych, które w rozmaity sposób usprawniają proces projektowy, poprzez rozważania nad wpływem digitalizacji na kreatywność i sposób wykonywania zawodu architekta, kluczową rolę zasad zrównoważonego rozwoju w projektowaniu, po czynniki ekonomiczne związane z postępującą, chociaż nadal powolną, cyfryzacją sektora budowlanego.

    Podczas konferencji zostały zaprezentowane i omówione narzędzia wspomagające proces projektowy, takie jak BIM, algorytmy do parametryzacji i tworzenia architektury generatywnej czy zaawansowane techniki gromadzenia oraz analizy danych w celu ich dalszego wykorzystania. W świetle przedstawionych materiałów digitalizacja budownictwa i usług projektowych wydaje się niezbędna przy realizacji coraz bardziej złożonych inwestycji i skomplikowanych obiektów, a automatyzacja i parametryzacja mogą prowadzić do wytworzenia nowego języka form architektonicznych.

     Bazy danych oraz big data, jak zaznaczono, to współczesne „cegły” w pracy architekta: umożliwiają zrozumienie zasad funkcjonowania człowieka w przestrzeni i przeprowadzenie wielu analiz związanych m.in. z energochłonnością, mechaniką i fizyką budowli, ergonomią w celu optymalizacji procesu projektowania architektonicznego i urbanistycznego z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju.

     Prowadzone badania oraz innowacje dotyczą także takich zagadnień, jak: tworzenie baz dostępnych surowców odnawialnych, optymalizacja zużycia materiałów budowlanych, inteligentne systemy instalacyjne ułatwiające zarządzanie budynkami na podstawie indywidualnych potrzeb użytkownika przy zachowaniu maksymalnej energooszczędności, a nawet inteligentne materiały informujące o aktualnych parametrach fizycznych, np. stopniu zużycia, dla zwiększenia bezpieczeństwa konstrukcji.

Wystawa towarzysząca podczas konferencji w Wenecji, fot. Dominik Banaszak

Klimat do rozmów

Jednym z dominujących wątków podczas konferencji był zrównoważony rozwój i konieczność przeciwdziałania zmianom klimatu. Cele te można łatwiej osiągnąć poprzez odpowiednie planowanie przestrzenne i architektoniczne z użyciem narzędzi cyfrowych. Projektując, należy konsekwentnie myśleć zarówno w kategoriach społecznej użyteczności obiektów, jak i odpowiedniego wykorzystania zasobów w kontekście całego cyklu życia budynków. Jak podkreślano, nie ma innowacji bez zrównoważonego rozwoju. Tradycyjne, linearne podejście do inwestycji budowlanych, w których wyraźnie zaznacza się początek i koniec projektu, powinno być zastąpione paradygmatem cyrkulacji i funkcjonowania energii oraz surowców w obiegu zamkniętym, a komputerowe symulacje oraz gromadzone bazy danych będą w tym celu nieodzownym wsparciem. Przedstawiona została także inicjatywa Komisji Europejskiej związana z taksonomią – klasyfikacją inwestycji budowlanych pod względem wpływu na środowisko naturalne – jako nowe instytucjonalne narzędzie w walce o osiągnięcie przez gospodarkę europejską neutralności klimatycznej.

     W kontekście wdrażanych i planowanych działań związanych z projektem Nowego Europejskiego Bauhausu istotne było wystąpienie kierownik Departamentu Budownictwa Komisji Europejskiej, która podkreślała interdyscyplinarny charakter perspektywy NEB oraz kluczową rolę architekta w procesie poprawy jakości życia i przeciwdziałania zmianom klimatycznym poprzez szeroko pojętą poprawę jakości przestrzeni zbudowanej. Cyfryzacja sektora budowlanego, w tym usług projektowych, jest jednym ze środków osiągnięcia tego nadrzędnego celu. Projekty zainicjowane przez KE, związane m.in. z propagowaniem metodologii BIM w zamówieniach publicznych i procedurach uzyskiwania pozwoleń budowlanych, mają zachęcać projektantów, zamawiających i organy administracji publicznej do stosowania najnowszych technologii cyfrowych.

     Zauważono, że biura architektoniczne w całej Unii Europejskiej to wyłącznie małe i średnie przedsiębiorstwa, wymagające instytucjonalnego wsparcia w procesie digitalizacji. Ponieważ NEB to również program wzmacniający europejską gospodarkę, zmierzającą w stronę zeroemisyjności i funkcjonowania w obiegu zamkniętym, dodatkowym celem KE jest stworzenie możliwie najlepszych warunków rozwoju MŚP, które odgrywają istotną rolę w procedowaniu powyższych zmian.

Innowacje przybierają różne formy, fot. Dominik Banaszak

Przyszłość wiel(c)e obiecująca

Konkluzje z debaty na temat cyfryzacji w projektowaniu przybrały charakter na wskroś humanistyczny. Wszak rozwój technologiczny nie istnieje bez człowieka – to on jest rdzeniem i inicjatorem zachodzących zmian, w tym procesu digitalizacji. W wielu wystąpieniach podkreślana była również kwestia bezprecedensowej złożoności współczesnego świata oraz potrzeby znalezienia skutecznych metod i narzędzi zarządzania siecią skomplikowanych zależności, szans i zagrożeń. Zmiany klimatyczne, degradacja środowiska naturalnego, wykluczenia społeczne i ekonomiczne, postępująca urbanizacja i suburbanizacja na niespotykaną dotąd skalę, migracje oraz wielokulturowość – to najistotniejsze wyzwania, z którymi musi się mierzyć nasza cywilizacja.

     Wątpliwości i obawy budzi standaryzacja, jako potencjalny skutek uboczny mechanizmów cyfryzacyjnych, stojąca w opozycji do twórczej aktywności. Jednakże, jak zauważono, ludzka skłonność do popełniania błędów stwarza szansę na znalezienie nowego rozwiązania, co nie jest możliwe przy stosowaniu sztywnych algorytmów. A to przede wszystkim kreatywność i innowacyjność, wspierane przez zaawansowane narzędzia cyfrowe, mają być kluczem do zarządzania różnorodnymi aspektami współczesnego świata.

     W tym kontekście wskazywano na szczególną pozycję zawodu architekta, który z uwagi na interdyscyplinarne wykształcenie, czerpiąc wiedzę zarówno z najnowszych zdobyczy techniki, jak i wielowiekowego dziedzictwa kultury, ma szansę, a wręcz powinien, przejąć rolę lidera zmian zmierzających do stworzenia lepszej jakości życia dla przyszłych pokoleń.

     Tytuł konferencji okazał się zatem celowo przewrotny. W istocie nie ma sprzeczności pomiędzy projektowaniem wysokiej jakości a projektowaniem z wykorzystaniem zaawansowanych technik cyfrowych. Kluczowe jest nie tyle ryzyko zastąpienia człowieka przez sztuczną inteligencję, co rozszerzenie ludzkich możliwości za pomocą najnowszych narzędzi cyfrowych w celu poprawy jakości życia społeczeństwa. Pomimo szeregu wyzwań i zagrożeń przyszłość, jak podsumował jeden z prelegentów, jest… wielce obiecująca.

Kompletny zapis wideo z przebiegu konferencji dotyczącej Nowego Europejskiego Bauhausu dostępny jest pod linkiem. •

Dominik Banaszak
Dominik Banaszak
Architekt IARP

skarbnik Krajowej Rady Izby Architektów RP, przewodniczący zespołu ds. BIM przy KR IARP, współwłaściciel pracowni Lab 3 Architekci sp. z o.o.

reklama

Warto przeczytać