Facebook

Edukacja BIM w Polsce

Z:A 72

KATEGORIA: Standardy

Zespół Problemowy ds. BIM Krajowej Rady Izby Architektów RP wydał ostatnio Raport Aktualnego Stanu Edukacji bim 2019. Analiza programu 25 wydziałów architektury pozwala stwierdzić, że ta metoda dopiero wchodzi w polską przestrzeń kształcenia.

Raport1 powstał w ramach zadania Monitorowanie aktualnej oferty programów edukacyjnych związanych z technologią BIM na uczelniach wyższych2. Warto zauważyć, że jako oficjalną definicję Building Information Modeling możemy traktować określenie „modelowanie informacji o obiektach budowlanych”, zawarte w podręczniku opracowanym przez EU BIM Task Group3. Z żadnego z tych sformułowań nie wynika, czym jest BIM, tymczasem składają się na niego: informacja cyfrowa (dane), procesy jej przetwarzania (modelowania) oraz technologia (oprogramowanie). Umożliwia on włączenie sektora budowlanego w zarządzanie cyklem życia produktu PLM (Product Lifecycle Management) od koncepcji, przez produkcję (budowę), użytkowanie i remonty, po utylizację i recykling, w skrócie BIM od 2D do 8–9D (brakuje jeszcze tylko definicji BIM recycling). Metoda ta jest więc nie tylko oprogramowaniem, ale czymś znacznie szerszym. Wymaga wiedzy i zarządzania nią, standardów, procesów, współpracy i technologii. Należy dodać, że Polska nie wprowadziła jeszcze BIM-u do sektora publicznego i nie określiła, kiedy to nastąpi. Mimo to jest on coraz popularniejszy w pracowniach architektonicznych i branżowych. Pozwala na przyspieszenie prac i wymianę informacji oraz uniknięcie kolizji, jednak najwięcej korzyści czerpią ze stosowania tej metody inwestorzy. Na drugim miejscu plasują się wykonawcy, a dopiero na trzecim projektanci, mimo że to właśnie oni są pionierami BIM -u na całym świecie.

Co wynika z danych?

Raport oparto na publicznie dostępnych danych, pochodzących ze źródeł, takich jak: strony WWW, media społecznościowe, Trendy Google, Youtube oraz platforma płatnej edukacji. Do analizy zostało wyselekcjonowanych 10 polskich uczelni wyższych na podstawie Rankingu Kierunków Studiów 2019 miesięcznika „Perspektywy”. Dane ograniczono do tych dotyczących przedmiotów angażujących wykorzystywanie oprogramowania (w tym BIM-u). W celu nakreślenia tła podobne informacje zostały przedstawione dla UCL (University College London) oraz MIT (Massachusetts Institute of Technology) – uczelni znajdujących się na pierwszych miejscach w europejskich i światowych rankingach. Ponadto uwzględniono program 14 polskich uczelni prowadzących studia podyplomowe z zakresu BIM-u oraz bogatą ofertę edukacji pozaszkolnej.

Analiza ok. 25 wydziałów architektury z kraju stanowi reprezentacyjną próbę. Pozwala ona odpowiedzieć na pytanie, na jakim etapie znajduje się nasza edukacja związana z BIM-em. Na uczelniach powszechne są przedmioty takie jak: komputerowe wspomaganie projektowania, techniki informacyjne, CAD i GIS. BIM jest w mniejszości i obejmuje głównie wstęp do modelowania informacji o obiektach budowlanych. To, jakich przedmiotów moglibyśmy oczekiwać, pokazuje przegląd programów studiów podyplomowych. Okazuje się, że brakuje edukacji na temat oprogramowania BIM, zarządzania informacją, współpracy międzybranżowej na bazie technik cyfrowych czy standaryzacji w obszarach CAD i BIM. Uśrednione wyniki mówią, że powszechnie występują: jeden przedmiot wykorzystujący techniki cyfrowe na semestr oraz jeden dotyczący BIM-u w ciągu całych studiów (od 3 do 5 lat). Inaczej jest za granicą. Oferta programowa UCL charakteryzuje się średnią liczbą przedmiotów wykorzystujących techniki cyfrowe (ok. 10), za to 90% z nich skoncentrowanych jest na BIM-ie. W ramach studiów dodatkowo przewidziane są spotkania, szkolenia i wykłady z zakresu modelowania. MIT ma odmienne podejście. Proponuje dużą liczbę przedmiotów z technikami cyfrowymi (prawie 40), wśród których te dotyczące BIM-u stanowią ok. 30%. Nie ma jednak atrakcyjnej oferty uzupełniającej (zajęcia tego typu występują w minimalnym zakresie). Porównanie polskich i zagranicznych uczelni pozwala dostrzec brak wpływu wzorców z importu na nasze szkolnictwo wyższe.

Główny ciężar nauki BIM ponoszą studia podyplomowe. W przypadku I i II stopnia (licencjatu i magisterium) program nauczania uwzględnia jedynie wstęp, który na studiach magisterskich czasami w ogóle nie występuje. Ten stan należy uznać za tymczasowy. Nowe Rozporządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonania zawodu architekta4 bardzo poważnie traktuje edukację w zakresie BIM – przewiduje ją w wymiarze 95 godzin jako przedmiot na jednym semestrze (ale nie na każdym z semestrów). Porównywalnie, na zajęcia związane z przygotowaniem dyplomu przydzielono ich 100 (należy dodać, że frazę Building Information Modeling zawarto w projekcie rozporządzenia, jednak wykreślono ją z ogłoszonego tekstu).

Z uwagi na zróżnicowaną ofertę studiów podyplomowych można uznać, że polskie uczelnie (niekoniecznie wydziały) są gotowe do edukacji w zakresie BIM. Należy to tylko rozwinąć. Drugi zaobserwowany trend, utrzymujący się od dłuższego czasu, to koncentracja na oprogramowaniu CAD. Większość przedmiotów wykorzystujących techniki cyfrowe ogranicza się do przestrzeni 2D, czasami z rozszerzeniem o GIS (obecnie na świecie pracuje się nad połączeniem BIM-u z GIS-em – Geo-BIM).

Kursy, blogi, certyfikaty

Szersza oferta edukacyjna tworzona jest także niezależnie w ramach szkoleń, filmów, certyfikowanych egzaminów i innych współczesnych form nauczania. W raporcie przedstawiono dostępność anglo- i polskojęzycznych kursów online, blogów, platform i podręczników do nauki oprogramowania, tworzonych przez producentów, oraz zestawiono certyfikaty i świadectwa. Przewaga oferty w języku angielskim nie dziwi, ale sytuacja okazuje się zaskakująco dobra przy porównaniu 45–48 mln5 użytkowników języka polskiego z potencjalnymi 7 mld użytkowników angielskiego. Oferta (w obu językach) zdominowana jest przez naukę obsługi oprogramowania. Stosunkowo mała część dotyczy metodyki, co może wynikać z różnych podejść do BIM-u, zależnych od kraju oraz obowiązujących w nim regulacji prawnych.


Jeśli chodzi o nowości, łatwy dostęp do wiedzy zapewniają blogi i strony rządowe w krajach, które podjęły już decyzje o wprowadzeniu BIM-u. Z analizy materiałów edukacyjnych widać, że na rynku dominuje 3–4 producentów oprogramowania. Nie oznacza to braku innych rozwiązań, ale są one tzw. resztą świata. Raport nie uwzględnia wszystkich dostępnych narzędzi przeznaczonych dla BIM-u, a skupia się na najpopularniejszych. No cóż, do dzisiaj nikomu jeszcze nie udało się przeczytać treści całego Internetu, dlatego też i ja nie próbowałem. Zestawienie rozszerzono o oprogramowanie dostępne w formule BIM dla polskich architektów6. Wyniki ankiety, przeprowadzonej przez KRIA RP w listopadzie 2019 roku, wskazują na konieczność opanowania przez studentów kilku narzędzi komputerowych. Badanie zrealizowano na potrzeby wypracowania ram do współpracy uczelni z członkami Izby. Każdy ankietowany udzielał odpowiedzi na temat wykorzystywanego w pracy oprogramowania. Średni wynik to ok. 4 programy na osobę. Oczywiście nie wszystkie wskazywane narzędzia dotyczyły BIM-u. Określano również oprogramowanie typu CAD i graficzne z zakresu 2D i 3D. Końcowym elementem raportu jest analiza dostępnych certyfikatów i świadectw z zakresu znajomości BIM-u. Również tu szala przechyla się w stronę umiejętności obsługi, a nie znajomości procesów. Większość certyfikatów to dokumenty wystawiane przez ośrodki szkolące na zakończenie kursu.

Rola IARP w rozwoju edukacji BIM

Raport kończą wnioski oraz lista rekomendowanych działań dla IARP w zakresie edukacji, które w dużym skrócie można opisać tak: uczestniczmy czynnie w kształtowaniu programów nauczania BIM na polskich uczelniach oraz online. Najważniejsze z nich to:

  • warto zainicjować Polską Grupę BIM w celu wymiany informacji (przy współpracy z innym samorządami, stowarzyszeniami i przedstawicielami administracji);
    należy rozszerzyć informacje na temat OPEN BIM na stronie IARP (np. WarsztatArchitekta.pl);
  • powinno się współpracować z uczelniami przy tworzeniu programów nauczania BIM;
  • należy zapoznać się z programem nauczania BIM na studiach podyplomowych;
  • IARP powinna kontynuować zapoczątkowane przez okręgi kursy BIM oraz zwiększyć pulę archiwalnych szkoleń wideo;
  • IARP powinna nawiązać współpracę z innymi producentami w ramach programu BIM dla polskich architektów IARP;
  • ze względu na różnorodność kursów i studiów w specjalizacji BIM IARP powinna certyfikować/rekomendować wybrane;
  • IARP może wypracowywać ocenę przydatności kursu do pracy architekta (np. standardów projektu BIM) oraz recertyfikacji / ponownej rekomendacji co 2–3 lata (odpłatnie).

Jak wynika z raportu, metoda BIM dopiero wchodzi w polską przestrzeń edukacji. Właśnie trwają prace nad BIM Standard PL. Wypracowywane są ramy dla praktyk studenckich, które obligatoryjnie mają trwać jeden semestr i odbywać się u czynnych członków IARP. Wiele programów nauczania w tym zakresie dopiero powstanie albo właśnie się tworzy. Taki stan rzeczy daje bardzo duże możliwości uczestniczenia w rozwoju edukacji. Uczelnie wyższe otrzymały dostęp do licencji akademickich. Zarówno studenci, jak i nauczyciele mają zapewniony bezpłatny dostęp, wiążący się w późniejszej pracy z kosztami wynoszącymi ok. kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Idealnym rozwiązaniem wydaje się być to, że studenci przyniosą umiejętności i wiedzę na temat możliwości najnowszego oprogramowania i najnowszych standardów BIM do pracowni. Bez wydziałów architektury to się jednak nie uda. Jak pokazują rozwiązania w różnych częściach świata, technologia i innowacja powinny płynąć do biznesu z uczelni. Dodatkowo różne dziedziny przemysłu (np. architektura) powinny ukierunkowywać sektor badawczy na poszukiwanie najlepszych rozwiązań bieżących problemów. Obecny stan nauczania i podejścia do BIM-u jest właśnie jednym z nich.

 

PRZYPISY:
  1. Pełna treść Raportu Aktualnego Stanu Edukacji BIM 2019 została opublikowana na stronie izbaarchitektow.pl.
  2. Uchwała nr 0-32-V-2019 Krajowej Rady Architektów RP z dnia 17 kwietnia 2019 r.
  3. EU BIM Task Group, Podręcznik dotyczący wprowadzenia modelowania informacji o obiektach budowlanych przez europejski sektor publiczny, s. 4.
  4. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu architekta  (Dz.U. 2019, poz. 1359).
  5. Najczęściej używane języki świata, Wikipedia.org (data dostępu: 23.01.2020).
  6. BIM dla polskich architektów. Wspólne przedsięwzięcie IARP i ArCADiasoft, online: https://www.intersoft.pl/BIMDLAPOLSKICHARCHITEKTOW (data dostępu: 23.01.2020).

 

 

 

 

 

 

Tomasz Gęsiak
Tomasz Gęsiak
Architekt IARP

członek Podkomisji Kształcenia Architektów i Szkolnictwa Wyższego oraz Zespołu ds. BIM Komisji ds. Warunków Wykonywania Zawodu

reklama

Warto przeczytać