Facebook

Dostęp do zawodu architekta w UE

Z:A 75

KATEGORIA: Temat wydania

W Europie architekt został zaliczony do profesji bezpośrednio wpływających na bezpieczeństwo funkcjonowania społeczeństwa. Kwestię tę reguluje dyrektywa Parlamentu Europejskiego o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych.

W Unii Europejskiej do świadczenia usług profesjonalnych, jakimi są m.in. usługi architektoniczne, wymagane jest posiadanie specjalistycznej wiedzy potwierdzonej odpowiednimi dokumentami. W Polsce architekt jest nie tylko zawodem zaufania publicznego, lecz także zawodem regulowanym, wykonywanym przeważnie jako wolny. W ocenie Komisji Europejskiej wolne zawody to te reprezentowane przez osoby o wysokich kwalifikacjach. Przyczyniają się one w znacznym stopniu do propagowania najnowszych rozwiązań technologicznych, podejmowania innowacyjnych działań oraz budowania konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. Wnoszą wkład w realizowanie celów, jakie UE sformułowała w Strategii Lizbońskiej w 2000 roku.

W latach 80. XX wieku w krajach Unii Europejskiej nastąpiło zharmonizowanie wymagań w odniesieniu do programów kształcenia na kierunku architektura. W wyniku tego powstało tzw. kształcenie regulowane. Pod pojęciem tym należy rozumieć wymóg ukończenia szkoły, której specjalnym celem jest przygotowanie do danego zawodu, oraz szkolenia zawodowego lub praktyki, których zakres i poziom określają przepisy prawa. Zagadnienia te zostały ujęte w Dyrektywie Rady 85/385/EWG dotyczącej wzajemnego uznawania dyplomów i innych dokumentów poświadczających kwalifikacje zawodowe w dziedzinie architektury. Co istotne, obowiązywała ona w momencie wejścia Polski do UE i była przedmiotem zobowiązań przedakcesyjnych polskiego rządu.

Obecnie zawód architekta jest zawodem regulowanym, objętym Dyrektywą 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 roku w sprawie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych. Chcąc uzyskać do niego pełny dostęp, trzeba spełnić wymagania zawarte w artykule 46 ww. dyrektywy, który obowiązuje około pół miliona europejskich architektów. Wymagania te należy uznać za minimalne, a więc mogą one podlegać dalszym regulacjom na szczeblu narodowym.

Głównym celem dyrektywy jest realizacja wspólnotowej zasady przepływu osób i usług w krajach unijnych poprzez harmonizację oraz zniesienie zbędnych barier w zakresie wykonywania zawodów regulowanych. Jednym z podstawowych, przewidzianych w niej, rozwiązań jest uznawanie uprawnień i kwalifikacji zawodowych nabytych w innym państwie członkowskim UE.

Do wzajemnego rozpoznawania kwalifikacji zostały powołane albo wyznaczone kompetentne instytucje lub organizacje. Na szczeblu europejskim stworzyły one platformę wymiany informacji ENACA (European Network of Architects Competent Authorities), która obecnie jest ciałem doradczym Komisji Europejskiej. W Rzeczpospolitej Polskiej rolę taką odgrywa Izba Architektów RP.

Regulacja zawodu architekta w Unii Europejskiej

Zawód architekta polega na planowaniu, projektowaniu i ocenianiu budynków oraz otaczających je przestrzeni. W związku z tym najczęściej podawanym uzasadnieniem regulowania go jest bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo usługobiorców i ochrona środowiska, ze wskazaniem na ryzyko nieprawidłowej budowy.

Obecnie w UE są kraje, w których nasz zawód, tak jak w Polsce, jest regulowany w trybie dyrektywy PE o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji i jego wykonywanie zazwyczaj wiąże się z obowiązkową rejestracją w samorządzie zawodowym. Wpis na listę jego członków poprzedzają z reguły praktyka zawodowa, przedstawienie swojego doświadczenia oraz egzamin. Jest to regulacja ex ante.

Istnieją również kraje, gdzie zawód ten nie jest regulowany w myśl przywołanej dyrektywy PE i jego wykonywanie nie łączy się z przynależnością do samorządu. Można zauważyć, że dzieje się tak tylko w państwach skandynawskich, w których samorząd zawodowy nie istnieje. Pamiętać jednak należy, że sprawdzenie kwalifikacji architekta do wykonania czynności zawodowych następuje tam z urzędu, np. na etapie występowania o pozwolenie na budowę. Jest to regulacja ex post.

Regulacje mają zatem na celu ochronę interesów słabszych uczestników rynku poprzez redukowanie asymetrii informacyjnej, zapewnienie, że zawód będzie wykonywany przez osoby, które rzeczywiście dysponują odpowiednią wiedzą i kwalifikacjami oraz ograniczenie możliwości nadużyć ze strony nierzetelnych przedstawicieli danej profesji.

Dzięki zharmonizowaniu edukacji architektów w UE istnieje możliwość skorzystania z automatycznego uznania kwalifikacji na mocy dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Zgodnie z nią minimalne wymogi przewidują 5 lat edukacji lub 4 lata edukacji i dwuletnie praktyki zawodowe. W rzeczywistości, w państwach regulujących w systemie ex ante, poza co najmniej pięcioletnimi studiami na szczeblu uniwersyteckim, większość krajów członkowskich wymaga praktyk zawodowych lub doświadczenia przed uzyskaniem dostępu do zawodu (np. w Republice Czeskiej – 5 lat edukacji i 3 lata praktyk zawodowych, w Austrii – 5 lat edukacji i 3 lata praktyk zawodowych, w Rumunii – 6 lat edukacji i 2 lata praktyk zawodowych, w Słowenii – 5 lat edukacji i 3 lata praktyk zawodowych, na Słowacji – 6 lat edukacji i 3 lata praktyk zawodowych). Najpowszechniejszy okres kształcenia wynosi łącznie 7 lat – czyli zgodnie z modelem: 5 lat edukacji i 2 lata praktyk zawodowych. W 15 krajach UE wymagany jest również egzamin państwowy.

W przeciwieństwie do państw członkowskich, w których przewiduje się, że zawód architekta mogą zgodnie z prawem wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy posiadający odpowiednie upoważnienia i świadectwa oraz zarejestrowani we właściwych organach, w Danii, Estonii, Finlandii i Szwecji stosuje się inne kontrole kompetencji w toku procesu budowlanego – regulacja ex post (np. prowadzenie niektórych rodzajów działalności zawodowej w Estonii wymaga posiadania certyfikatu kompetencji zawodowych, tj. certyfikatu na określonym poziomie, wydanego przez organ kwalifikacyjny). Różnice między tymi dwoma modelami mogą być mniej znaczące, niż się wydaje w przypadkach, w których państwa „nieregulujące według dyrektywy” stosują certyfikacje kompetencji architektów, ocenę ex post lub doświadczenia dla każdego przypadku osobno, co warunkuje uzyskanie przez architektów zezwoleń na świadczenie poszczególnych usług (np. opracowywanie dokumentacji do pozwoleń na budowę).

Tabela 1. Wymagania formalne gwarantujące pełen dostęp do zawodu architekta w krajach UE (kolumna 1 – wymagane ukończenie studiów magisterskich na kierunku architektura, kolumna 2 – wymagane ukończenie studiów i rejestracja w samorządzie zawodowym, kolumna 3 – wymagane ukończenie studiów, odbycie praktyki zawodowej i rejestracja w samorządzie zawodowym, kolumna 4 – wymagane ukończenie studiów, odbycie praktyki zawodowej, pozytywne zaliczenie egzaminu podsumowującego praktykę i w konsekwencji rejestracja w samorządzie zawodowym).

Praktyka zawodowa

Praktyka zawodowa jest wymagana w większości państw unijnych, w których przyjęto regulacje na zasadach ex ante. Jej obowiązkowa długość bywa różna. Odbycie praktyki zawodowej nie jest konieczne w Danii, Hiszpanii, Finlandii, Grecji, Szwecji i we Włoszech. Roczna obowiązuje na Cyprze, we Francji, w Luksemburgu oraz Portugalii. Dość częsta obowiązkowa długość to 2–3 lata, czyli podobnie jak w Polsce. Natomiast najdłużej praktyka trwa w Estonii (4 lata) oraz na Litwie (3–5 lat). Jeszcze do niedawna ukończenie studiów było jedynym wymogiem wpisu na listę izby architektów w Niderlandach, ale przepis ten został zmieniony. Od 2014 roku wpis ten musi poprzedzać dwuletnia praktyka zawodowa.

W krajach unijnych co do zasady występują dwa sposoby potwierdzania odbycia praktyki zawodowej przez architektów – jeden analogiczny do istniejącego do niedawna w Polsce obowiązku prowadzenia dziennika praktyk, drugi (jak w przypadku Belgi) – poprzez rejestrację w stosownej izbie architektów. W przypadku drugiego systemu praktyka jest nadzorowana poprzez kontrolę co 6 miesięcy w miejscu jej wykonywania. Zostało to jednak uznane za zbyt kosztowne dla samorządu i izba belgijska rozpoczęła prace zmierzające do zmiany na dokumentowanie poprzez dziennik praktyk.

Odbywanie praktyki wiąże się za każdym razem z koniecznością rejestracji w samorządzie zawodowym. W wielu krajach wynika to ograniczonego członkostwa w samorządzie.

W niektórych państwach wymagania jakościowe i programowe w stosunku do praktyki zawodowej zostały zdefiniowane jednoznacznie przez kompetentne instytucje uznające kwalifikacje zawodowe w architekturze, ale zarówno nadzór nad jej wykonywaniem, jak i sam egzamin końcowy pozostawiono innym organizacjom architektonicznym. System taki obowiązuje np. w Wielkiej Brytanii, gdzie wymagania określone zostają przez ARB, a nadzór i kontrole sprawuje RIBA, która przeprowadza także egzamin.

Egzamin na uprawnienia

Egzamin jest obowiązkowy w większości państw członkowskich UE, ale wiele krajów nie sprawdza w ten sposób kwalifikacji. Należą do nich: Niemcy, Belgia, Cypr, Dania, Hiszpania, Estonia, Finlandia oraz Węgry.

Egzamin, jeżeli jest wymagany, przeprowadza się przez organizacje zewnętrzne (system brytyjski) lub – jak w większości państw – przez samorządy zawodowe architektów. W wielu krajach zrezygnowano z niego na rzecz przedłożenia swojego dossier zawodowego i rozmowy kwalifikacyjnej.

W większości państw Unii Europejskiej przynależność do samorządu jest obowiązkowa, a umożliwia ją pozytywny wynik egzaminu zawodowego, przeprowadzanego często przez izby zawodowe i odpowiednie ministerstwa.

Porównanie systemów pełnego dostępu do zawodu

W świetle opisanych przypadków należy zauważyć, że najbardziej liberalny system obowiązuje obecnie w krajach skandynawskich, gdzie do wykonywania zawodu architekta wystarcza ukończenie studiów magisterskich na kierunku architektura. Z kolei najbardziej rygorystyczny jest on na Węgrzech (po zakończeniu studiów uniwersyteckich na kierunku architektura wymagana jest trzyletnia praktyka zawodowa zakończona postępowaniem kwalifikacyjnym, którego pozytywny wynik uprawnia do wpisu na listę członków samorządu i wykonywania zawodu w zakresie zgodnym z ograniczonymi uprawnieniami przez 5 lat; po tym czasie praktyki i obowiązkowego ustawicznego kształcenia w izbie architekt ma prawo do przedłożenia swojego dossier i uzyskania pełnego dostępu do zawodu).

Na poziomie państw członkowskich UE obowiązują także inne regulacje prawne niż wynikające bezpośrednio z dyrektywy PE o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych. Są one różne – bezpośrednio organizowane za pomocą regulacji państwowych, również samoregulowane przez organizacje zawodowe. Występują też rozwiązania pośrednie, łączące oba warianty.

Ochrona konsumentów i wartości publicznych

W kontekście regulacji zawodu architekta w UE dla ochrony konsumenta stają się ważne następujące tematy:

  • dostęp do zawodu, w tym warunki wstępne (wykształcenie i szkolenie) oraz obowiązkowe członkostwo w izbie zawodowej;
  • kontrola wykonywania zawodu, w tym kontrola kodeksów postępowania zawodowego, standardów jakości, systemów informacji o kosztach, ustawicznego kształcenia i zarezerwowanych funkcji związanych z pozwoleniem na budowę.

Oba te aspekty muszą być rozważane pod kątem możliwości zabezpieczenia poziomu świadczonych usług oraz niezależności zawodowej. Ostatecznie społeczeństwo i konsumenci mają prawo do jak najlepszych standardów. Cele jakościowe są związane z niezależnością usługodawcy i stanowią obraz samego zawodu regulowanego. Fakt ten został uznany w wydanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzeczeniach.

W powszechnym mniemaniu „funkcje zarezerwowane" w sektorze wolnych zawodów stanowią przeszkodę w świadczeniu usług na rynku, a zatem są regulacją niezgodną z zasadami europejskimi i państwowymi. Komisja Europejska w niektórych przypadkach przekazała decyzję o wprowadzeniu tych ograniczeń krajowym organom nadzorczym. Dlatego też w krajach UE prawnicy bronią klientów przed sądami, aptekarze sprzedają leki, a architekci podpisują projekty budowlane i występują o pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych. Wszystkie zastrzeżone funkcje ograniczające konkurencję są w tych przypadkach uzasadnione.

W niektórych państwach członkowskich UE architekt zalicza się do zawodów związanych z sektorem budowlanym, uprawnionych do podpisywania projektów lub występowania o pozwolenia na budowę do lokalnych władz budowlanych. Inne profesje, mające takie wyłączne prawa, to inżynierowie budowlani lub – bardziej ograniczeni – rzemieślnicy pracujący w tym sektorze. Powodem przyznania tych uprawnień architektom jest zapewnienie jakości i kontroli prawnej dokumentacji przed rozpoczęciem budowy.

Zastrzeżone funkcje architektów obejmują szeroki zakres różnych działań zawodowych, począwszy od wyżej wspomnianego prawa do projektowania i podpisywania projektów (w celu przedłożenia dokumentacji do pozwolenia na budowę) aż po rozszerzanie działalności doradczej i nadzorczej w trakcie budowy. Dodatkowo, zadania te są zwykle określane przez systemy ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej, mające na celu zapewnienie skutecznej ochrony konsumenta w przypadku szkód materialnych lub osobistych przed budową, w jej trakcie i po zakończeniu.

Wejście w życie dyrektywy w sprawie jednolitego rynku SIM 2006/123/WE niektóre państwa członkowskie uznają za okazję do nadania funkcji zarezerwowanej dla architektów przedstawicielom innych zawodów bez udowadniania konieczności takiej deregulacji. Twierdzą, że działania te są niezbędne w ramach dostosowania do przepisów dyrektywy w sprawie usług SIM.

Podsumowując, należy zauważyć, że cechy działalności zawodowej architektów zdefiniowały różne przepisy na szczeblu państwowym i europejskim. Są one następujące:

  • dbanie o jakość budynków i ich harmonijne wkomponowanie w otoczenie;
  • szeroko rozumiane bezpieczeństwo społeczne oraz ochrona użytkowników budynków i przestrzeni (warunki zamieszkania, hałas, izolacja cieplna, dostępność, funkcjonalność);
  • ochrona środowiska i zrównoważony rozwój (oszczędzanie energii itp.);
  • ochrona dziedzictwa;
  • bezpieczeństwo (m.in, bezpieczeństwo strukturalne, ochrona przeciwpożarowa).

Możliwości zawodowe architektów zostały określone na poziomie europejskim na mocy dyrektywy 2005/36/WE, ustanawiającej wymogi dotyczące kwalifikacji zawodowych architektów: kryteria szkolenia jakościowego i ilościowego.

Hiszpańscy prawodawcy np. uznali, że tylko architekci są w stanie wykonywać pewne zastrzeżone funkcje zawodowe, a to dlatego, że rozwiązania budowlane w nich zawarte [administracyjne, zdrowotne, religijne, mieszkalne (wszystkie rodzaje), edukacyjne i kulturalne] wymagają multidyscyplinarnego szkolenia dotyczącego funkcjonalności, warunków zamieszkania i bezpieczeństwa, które przechodzą jedynie architekci. Tylko oni spełniają jego wymagania, bez względu na to, kim może być końcowy użytkownik budynku. Inżynierowie przechodzą również szkolenie, które daje im kompetencje i umiejętności w zakresie projektowania prac budowlanych, ale ma ono zastosowanie tylko w obszarach ich specjalizacji. Dlatego np. nie dysponują odpowiednim przeszkoleniem dla konstrukcji bez zdefiniowanych użytkowników.

W krajach mających szczegółowe regulacje, jak Austria, Niemcy czy Wielka Brytania, architekci muszą stosować się do kodeksu etyki. Ma on charakter pomocniczy i może wpływać tylko na prawnie wiążące przepisy deontologiczne, ale ustawodawca krajowy może go włączyć do prawa krajowego. Te regulacje zawodowe są bardzo dobrze dostosowane do ram prawnych, jakie państwa UE zapewniają architektom, i uwzględniają szczególne cechy kulturowe oraz tradycje charakterystyczne dla danego zawodu w określonym kraju. Dyrektywa w sprawie jednolitego rynku SIM przewiduje, że państwa członkowskie mogą to zrobić, aby zapewnić minimalny standard zasad deontologicznych. Jest to opcjonalne i zależy od autonomicznej decyzji władz kraju. Pomimo wysokiego poziomu regulacji w organizacjach członkowskich Architects' Council of Europe (ACE) znaczenie tej możliwości jest bardzo niskie. Ponadto ACE opracowało kodeks postępowania na długo przed przyjęciem przez UE dyrektywy w sprawie jednolitego rynku SIM.

Regulacje prawne ochrony konsumenta sprawiają, że w niektórych państwach członkowskich wnioski o pozwolenie na budowę mogą być składane wyłącznie przez wykwalifikowanych architektów, a władze publiczne sprawdzają jedynie zgodność z przepisami dotyczącymi planowania przestrzennego. W innych, takich jak Szwecja, nie nakłada się ograniczeń na to, kto może złożyć wniosek o pozwolenie na budowę, ale publiczne władze zatrudniają wykwalifikowanych architektów, którzy sprawdzają, czy plany są prawidłowe.

System kształcenia ustawicznego

Jak wspomniano na początku, zawód architekta jest zawodem zaufania publicznego i wymaga, dla dobra oraz bezpieczeństwa świadczenia usług społeczeństwu, nieustannego podnoszenia kwalifikacji poprzez wykonujące go osoby. Dlatego też, zgodnie z wytycznymi, wiele państw wprowadziło system kształcenia ustawicznego (CPD – Continuing Professional Development). Obowiązek w tym zakresie nałożyło na swoich obywateli ok. 15 państw członkowskich. W Rumunii jest to 96 godzin rocznie (w pięcioletnich cyklach, 6 cykli w karierze), na Węgrzech – pięcioletni cykl egzaminacyjny, a w Niderlandach – jedynie 16 godzin rocznie. Dania nakłada na pracodawców obowiązek odkładania 10% rocznego wynagrodzenia pracowników w celu zapewnienia im ustawicznego doskonalenia umiejętności zawodowych, podczas gdy Austria uznaje jako takie ich pracę zawodową.

Ochrona tytułu zawodowego

Przy regulacji zawodu architekta wszystkie państwa członkowskie powołują się głównie na nadrzędne względy interesu publicznego, takie jak niezależność zawodu, jakość usług, ochrona konsumenta i usługobiorcy.

W wielu krajach przepisy prawa zakładają regulowanie dostępu do tytułów zawodowych. W tym przypadku posługiwanie się takim wymaga uzyskania specjalnych kwalifikacji, ale sama działalność w tym zakresie nie jest zastrzeżona wyłącznie dla jego posiadaczy: każdy może wykonywać taką pracę, o ile go nie używa. Tytuł zawodowy Ingenieur podlega np. ochronie prawnej w Niemczech i może być przyznany tylko po uzyskaniu wykształcenia wyższego w dziedzinie inżynierii lub nauk przyrodniczych.

Również niektóre organizacje zawodowe mają wyłączne uprawnienia do przyznawania tytułów zawodowych. Należą do nich np. działające na mocy statutu organizacje zawodowe w Wielkiej Brytanii – tylko osoby wpisane do rejestru ARB mają prawo używania tytułu architekt.

Ochrona prawna tytułu zawodowego jest sygnałem dla konsumentów i pracodawców, że jego posiadacz spełnia wymogi związane z uzyskaniem odpowiednich kwalifikacji, choć mogą oni także swobodnie korzystać z usług specjalistów, którzy tytułu nie uzyskali.

Zastrzeżenie funkcji dla zawodu

Największa różnorodność między państwami członkowskimi dotyczy zastrzeżenia czynności. W przypadku architektów są one przewidziane w wielu różnych przepisach i regulacjach, które mogą dotyczyć projektowania, budowy, planowania przestrzennego, ochrony dziedzictwa kulturowego i innych kwestii.

Podczas gdy w Niderlandach i w Zjednoczonym Królestwie stosuje się wyłącznie ochronę tytułu zawodowego architekta bez wprowadzania żadnych innych zastrzeżeń, w Irlandii, Hiszpanii, Chorwacji, Luksemburgu, Austrii, Portugalii, Rumunii i we Włoszech występuje dodatkowo zastrzeżenie szerokiego zakresu czynności, takich jak:

  • projektowanie i planowanie architektoniczne, studia wykonalności;
  • ocena projektu i powiązanej dokumentacji;
  • przygotowanie, złożenie i podpisanie dokumentacji dotyczącej kontroli technicznej i zgodności lub dokumentacji związanej z pozwoleniami bądź certyfikacji projektów;
  • zarządzanie kosztami budowy, monitorowanie budowy i wykonania projektu;
  • projektowanie miejskiego planowania przestrzennego.

W Polsce i na Słowacji również obowiązują zastrzeżenia wielu czynności, ale bez ochrony tytułu zawodowego. W Bułgarii funkcją zastrzeżoną dla architektów/inżynierów jest sporządzanie planów zagospodarowania przestrzennego i projektów inwestycyjnych, a także składanie tych dokumentów oraz planów do właściwych organów. W Niemczech we wszystkich krajach związkowych do takich czynności należy sporządzanie dokumentów do wniosków o pozwolenie na budowę (niektórzy tę działalność uważają za najważniejszą). Przykładem najnowszych zmian jest Irlandia – w 2007 roku, przed którym nie istniały tam żadne regulacje, wprowadzono ochronę tytułu zawodowego oraz zastrzeżenie czynności.

Wymogi określonego akcjonariatu

W krajach UE istnieje różnica w przepisach dotyczących własności firm, w których wykonywanie działalności architektonicznych możliwe jest wyłącznie przez profesjonalne przedsiębiorstwa o ​​zastrzeżonym tytule. W przypadku Niemiec wymogi dotyczące udziałów kapitałowych mają zastosowanie we wszystkich formach prawnych, gdy w nazwie spółki używany jest tytuł „architekt” (jeżeli większość udziałów należy do profesjonalistów).

Forma prawna i wymogi w zakresie udziałów kapitałowych związane z korzystaniem z tytułu zawodowego mogą być warunkiem świadczenia usług architektonicznych. W wielu przypadkach są to warunki wstępne świadczenia profesjonalnych usług przez przedsiębiorstwo. Wymóg ten jest połączony z ograniczeniami dotyczącymi akcjonariuszy, jednak w niektórych przypadkach będą one jedynie warunkiem korzystania z tytułu zawodowego przez spółkę, ale nie świadczenia usługi.

W Niemczech forma prawna i wymogi dotyczące udziałów są np. związane wyłącznie z wykorzystaniem tytułu zawodowego przez spółkę, ale nie ze świadczeniem usługi. Musi je spełniać firma, która chce używać w nazwie tytułu zawodowego „architekt” (np. Novak Architekten). Architekci mogą jednak utworzyć dowolną inną formę przedsiębiorstwa, za pośrednictwem którego mogą świadczyć swoje usługi (np. Novak Design).

Ograniczenia dotyczące formy organizacyjno-prawnej firmy i udziału w spółce nałożyło 16 państw UE, przy czym niemal we wszystkich (z wyjątkiem Cypru, Malty i Austrii) towarzyszą one wymogom ubezpieczeniowym. W Belgii, Rumunii i na Cyprze obowiązują szczególne restrykcje dotyczące formy organizacyjno-prawnej przedsiębiorstwa lub udziału w spółce. Przykładowo ten ostatni wymaga, by 100% udziałów należało do przedstawicieli zawodu i zakazuje świadczenia usług architektonicznych przez spółki akcyjne. Belgia żąda, by 60% udziałów i prawa głosu należało do architektów, podczas gdy Malta ogranicza formy spółki oraz chce pełnej własności udziałów. W Rumunii właścicielami przedsiębiorstw mogą być wyłącznie architekci, zezwala się jednak na ustanawianie przedsiębiorstw handlowych zajmujących się projektowaniem, których głównym przedmiotem działalności jest wykonywanie projektów architektonicznych, pod warunkiem że pracuje w nich co najmniej jeden architekt. Republika Czeska, Niemcy, Hiszpania, Francja, Austria i Słowacja wymagają, by co najmniej 50% udziałów posiadali przedstawiciele zawodu. Warunek 100% własności udziałów w firmie projektowej architektów został zakwestionowany w ostatniej nowelizacji dyrektywy i stał się przedmiotem dyskusji z Komisją Europejską takich państw jak Malta czy Belgia.

Podsumowując, należy stwierdzić, że w Polsce nie ma obowiązkowego systemu ustawicznego kształcenia architektów, nie ma ochrony tytułu zawodowego „architekt”, nie ma też wymogu co do akcjonariatu firm świadczących usługi na rynku architektonicznym. Są jedynie zastrzeżenia funkcji (czynności) dla architektów. Należy przypomnieć, że projekt ustawy o naszym zawodzie starał się, w myśl interesu społecznego i ochrony konsumenta, wprowadzić regulacje zawodu obowiązujące od dawna w państwach członkowskich UE.

 

 

 

Borys Czarakcziew
Borys Czarakcziew
Architekt IARP

wiceprezes ds. zagranicznych Krajowej Rady IARP, prezes zarządu GPP Grupa Projektowa, członek zarządu ACE

reklama

Warto przeczytać