Facebook

Architektura to dialog pokoleń

Z:A 69

KATEGORIA: Standardy

Intensywność procesu starzenia się społeczeństwa sprawia, że przestrzeń powinna stanowić platformę integracji, dostępną dla różnych grup, także wiekowych. Coraz liczniejsze, choć niekiedy raczkujące, przykłady udowadniają, że architektura może być w tym dojrzała.

Według danych Urzędu m.st. Warszawy osoby 60+ stanowią w stolicy ponad 25% ogółu mieszkańców i ten odsetek regularnie wzrasta. Czy jest ona na nie otwarta? Wygląda na to, że coraz bardziej. W 2013 roku Warszawa znalazła się wśród miast przyjaznych osobom starszym – Age-friendly cities Światowej Organizacji Zdrowia. Wtedy też zwyciężyła w konkursie Senatu RP – Samorząd przyjazny seniorom – przyjazna przestrzeń publiczna. Warszawa nauczyła się „rozmawiać”, tak jak robi to coraz więcej miast w Europie, podążających za wytycznymi Komisji Europejskiej1.

Seniorzy z Nowolipia

Zauważono potrzebę stworzenia Centrum Aktywności Międzypokoleniowej (CAM), a z pomocą przyszły fundusze unijne. Wytypowano miejsce, zapytano mieszkańców o ich potrzeby i to, jak widzieliby łączenie pokoleń, po czym zabrano się za przystosowywanie budynku do nowej, szerszej roli. Wybrano lokal w dzielnicy Muranów, mieszczący pierwotnie przedszkole, a od 1992 roku – dzienny dom pobytu dla osób starszych Ośrodek Nowolipie. Budynek stoi u zbiegu dwóch dużych arterii – al. Solidarności i al. Jana Pawła II, jednak w drugiej linii zabudowań, co sprawia, że jest tu zacisznie i stąd wszędzie blisko.

Publikacja Biura Pomocy i Projektów Społecznych Urzędu m.st. Warszawy – Dojrzałość dobrze zaprojektowana, przedstawia, jak wyglądały kolejne etapy działań wypracowujących koncepcję miejsca przyjaznego różnym pokoleniom. „Doświadczenia brytyjskie, niemieckie, skandynawskie pokazywały, że projektowanie usług w sektorze publicznym jest coraz częściej stosowaną metodą radzenia sobie ze społecznymi wyzwaniami. W Polsce pionierskie działania w tym zakresie podejmowane były na Śląsku (w ramach projektu Design Silesia). Centrum dla osób starszych w Warszawie było bardzo świadomie skonstruowanym przez Urząd Miasta zleceniem, konsekwentnie przeprowadzonym przy udziale wszystkich interesariuszy […]”2. Stołeczne rozwiązania zostały wypracowane we współpracy z projektantami, samorządem, organizacjami pozarządowymi i oczywiście samymi seniorami. To, czym Nowolipie jest teraz, to m.in. efekt pracy zespołu (w składzie: projektanci Maja Ganszyniec i Krystian Kowalski oraz przedstawiciele Urzędu m.st. Warszawy, zamku Cieszyn i agencji Insight Shot), który przez 5 miesięcy poznawał potrzeby użytkowników – dzięki wywiadom, obserwacjom, warsztatom. Oprócz wielu zmian systemowych zaplanowano rozbudowę, remont i modernizację budynku. Za uaktualnienie projektu i korektę aranżacji wnętrz „Ośrodka Nowolipie” zodpowiadała Pracownia Projektowa Artyści & Architekci.

Centrum Aktywności Międzypokoleniowej Nowolipie w Warszawie, proj. aranżacji wnętrz  Artyści & Architekci, fot. dzięki uprzejmości CAM Nowolipie.

Jakie były największe wyzwania? Pierwotnie w obiekcie mieściło się przedszkole, nie został on więc zaprojektowany z myślą o potrzebach seniorów. Rozkład pomieszczeń był niejasny i mało intuicyjny. Kawiarnia i poczekalnia przy stołówce, w których seniorzy najchętniej przesiadywali, były albo za małe, albo mało przyjazne. Należało więc stworzyć jedno centralne miejsce spotkań. Stwierdzono także, że w planach trzeba zadbać o dostępność korytarzy (były zbyt wąskie), toalet (zwiększenie ich liczby i dostosowanie tych na wyższych piętrach budynku), oświetlenia (m.in. wysokość wyłączników świateł). Uznano, że najbardziej atrakcyjne będą wydarzenia, które łączą rodziny i pokolenia. Seniorzy chcą się identyfikować z odwiedzanym miejscem, dlatego stylistyka wnętrz powinna zachowywać równowagę pomiędzy tradycją a nowoczesnością. Postanowiono „wyjść” także poza budynek, do ogrodu oraz w bliższe i dalsze „sąsiedztwo”.

Koszty remontu i zakupu nowego wyposażenia wyniosły ponad 10 mln zł. Po okresie gruntownej modernizacji w latach 2015–2017 ośrodek „otworzył się” w nowych przestrzeniach, rozszerzył swoją funkcję. Dziś działa w nim m.in. sala komputerowa, kawiarnia, fryzjer czy stołówka, z której codziennie korzystają setki osób. Jest także przestrzeń dla organizacji pozarządowych – 12 stanowisk oraz trzy miejsca na robocze spotkania. Wybudowano podjazdy, windy, toalety i stworzono miejsce dostępne dla wszystkich.

Różnorodność doświadczeń na Wilanowie

W 2015 roku na warszawskim Wilanowie, na zlecenie zarządu dzielnicy, rozpoczęto inną inwestycję w duchu dialogu. Międzypokoleniowe Centrum Edukacji przy ul. Radosnej 11 zostało zaprojektowane z myślą o umieszczeniu w tej samej przestrzeni biblioteki, centrum kultury, żłobka oraz pomieszczenia dla seniorów. W jednym miejscu spotkali się najmłodsi mieszkańcy Wilanowa, a także młodzież, rodzice i seniorzy, aby poprzez kulturę integrować się, wyzbywać uprzedzeń i zacieśniać więzi.

Międzypokoleniowe Centrum Edukacji w Wilanowie, Warszawa, proj. Piotr Bujnowski, dzięki uprzejmości projektanta.

Projekt wykonała pracownia Piotra Bujnowskiego, zaś inwestycję zrealizowała Skanska w formule „zaprojektuj i wybuduj”. W sumie koszt inwestycji to ponad 12,3 mln zł. Podobnie jak w przypadku Nowolipia najważniejsze okazały się tu prostota i funkcjonalność, co znalazło wyraz w organizacji czterech kondygnacji budynku. Na parterze ulokowano przedszkole z osobnym wejściem i niezbędnym zapleczem (m.in. salą zabaw, kuchnią, wózkownią, klubem rodzica), na pierwszym piętrze – bibliotekę i centrum kultury (w tym klub seniora, siłownię, salę do gimnastyki rehabilitacyjnej), a na drugim – kawiarnię z tarasem zbudowanym z sosnowych desek, zaciemnionym ażurowymi zadaszeniami, które mają zapewniać cień w upalne dni. Dodatkowo miejscami spotkań są zielony dach, gdzie zasadzono rozchodniki, oraz wewnętrzne zielone patio.

Centrum zostało docenione przez warszawiaków – w 2017 roku było nominowane do Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy, a w 2019 otrzymało certyfikat „Miejsce przyjazne seniorom”. Pozostaje przestrzenią spotkań i realizacji międzypokoleniowych działań twórczych.

 

PRZYPISY:

  1. Raport Komisji Europejskiej Design as a driver of user centred innovation, 2009, https://ec.europa.eu/growth/content/design-driver-user-centred-innovation_en (data dostępu: 16.09.2019).
  2. Dojrzałość dobrze zaprojektowana. Założenia projektu Centrum Aktywności Międzypokoleniowej dla Biura Pomocy i Projektów Społecznych m.st. Warszawy, Warszawa 2014, s. 72.
Magdalena Mojduszka
Magdalena Mojduszka

sekretarz redakcji Z:A, współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w obszarze dialogu społecznego

reklama

Warto przeczytać

Brak powiązanych artykułów.